- Dysfagia przełykowa to objaw polegający na wrażeniu utknięcia kęsa jedzenia za mostkiem lub w szyi
- Najczęstszą przyczyną trudności w połykaniu są zwężenia przełyku powstałe wskutek przewlekłej choroby refluksowej
- Podstawowym badaniem diagnostycznym pozwalającym ocenić stan przełyku jest górna endoskopia przewodu pokarmowego, czyli gastroskopia
- Nagła utrata masy ciała oraz trudności z połykaniem śliny stanowią sygnały wymagające pilnej konsultacji lekarskiej
Dysfagia przełykowa - uczucie utknięcia jedzenia za mostkiem
Uczucie, że pokarm zatrzymuje się w klatce piersiowej albo w gardle, lekarze określają jako dysfagię przełykową. To nie jest osobna choroba, tylko objaw, że przesuwanie kęsa z jamy ustnej do żołądka nie przebiega prawidłowo. Według American College of Gastroenterology może to być wrażenie „utknięcia” kęsa za mostkiem albo w dolnej części szyi.
Takie dolegliwości zwykle oznaczają, że na drodze kęsa pojawiła się przeszkoda albo przełyk nie pracuje prawidłowo. W dysfagii przełykowej częściej chodzi o przyczyny strukturalne, czyli zwężenia lub inne zmiany w budowie przełyku, niż o przyczyny neurologiczne. Ustalenie źródła problemu jest kluczowe, bo od niego zależy dalsza diagnostyka i leczenie.
Dlaczego jedzenie zatrzymuje się w przełyku? Najczęstsze przyczyny
Najczęstszą przyczyną trudności z połykaniem są zmiany powstające w przebiegu przewlekłej choroby refluksowej przełyku. Cofający się do przełyku kwas żołądkowy może wywoływać stan zapalny, a z czasem także bliznowacenie i zwężenie światła przełyku. American College of Gastroenterology podaje, że takie zwężenie utrudnia przejście pokarmu, szczególnie kęsów o twardszej konsystencji.
Nie zawsze przyczyną jest refluks. Podobne objawy mogą dawać także guzy w obrębie przełyku. Dolegliwości może wywołać również ucisk na przełyk ze strony innych zmian w klatce piersiowej. U części pacjentów źródłem ucisku bywa nawet powiększone serce, które ze względu na położenie przylega do przełyku.
Trudności z połykaniem - objawy alarmowe, z którymi nie możesz czekać
Sporadyczne trudności z przełknięciem większego kęsa mogą się zdarzyć, ale niektóre objawy wymagają pilnej reakcji. Jeśli jedzenie blokuje drogi oddechowe i pojawiają się problemy z oddychaniem, natychmiast wezwij pomoc ratunkową. Pilnej oceny wymaga też sytuacja, w której nie jesteś w stanie przełknąć śliny i musisz ją wypluwać.
Są też objawy, które narastają stopniowo, ale nadal wymagają pilnej konsultacji lekarskiej. Mayo Clinic zwraca uwagę na następujące dolegliwości:
- niezamierzona i szybka utrata masy ciała
- częste cofanie się treści pokarmowej do gardła
- regularne wymioty po próbie zjedzenia posiłku
- całkowita niemożność przełykania pokarmów stałych
Diagnostyka dysfagii na NFZ - od POZ do gastroskopii
Podstawowym badaniem oceniającym przełyk jest górna endoskopia przewodu pokarmowego, czyli gastroskopia. United European Gastroenterology Journal opisuje ją jako badanie pierwszego wyboru u dorosłych z podejrzeniem dysfagii. Gastroskopia pozwala obejrzeć wnętrze przełyku i w razie potrzeby pobrać wycinki do dalszych badań.
W Polsce diagnostyka zwykle zaczyna się w POZ. Lekarz rodzinny może wystawić skierowanie na gastroskopię w ramach NFZ. Jeśli wynik będzie wymagał dalszych badań, na przykład tomografii komputerowej, lekarz rodzinny kieruje pacjenta do poradni specjalistycznej. Zgodnie z zasadami Narodowego Funduszu Zdrowia to specjalista, na przykład gastrolog, decyduje o zleceniu bardziej kosztownych badań lub o skierowaniu do szpitala.
Co jeść i jak jeść przy dysfagii? Proste zasady na co dzień
Do czasu diagnozy możesz zmienić sposób jedzenia tak, aby zmniejszyć dyskomfort. Pomaga jedzenie mniejszych porcji częściej w ciągu dnia. Warto też kroić jedzenie na małe kawałki i żuć wolno oraz bardzo dokładnie, bo to ułatwia przesuwanie kęsa przez przełyk.
Zwróć uwagę, po jakich produktach objawy się nasilają. Mayo Clinic zaleca następujące zmiany w codziennych nawykach:
- unikanie lepkich pokarmów, takich jak masło orzechowe, karmel czy gęste sery
- wybieranie płynów o nieco zagęszczonej konsystencji, które często są łatwiejsze do przełknięcia niż czysta woda
- ograniczenie spożycia kofeiny oraz alkoholu, które mogą nasilać podrażnienia
- rezygnacja z jedzenia bezpośrednio przed snem, szczególnie jeśli cierpisz na zgagę
Zmiany w diecie mogą pomóc w codziennym funkcjonowaniu, ale nie zastępują konsultacji lekarskiej. Jeśli pokarm regularnie zatrzymuje się za mostkiem, umów wizytę u lekarza. Im szybciej zostanie ustalona przyczyna zwężenia przełyku, tym szybciej można wdrożyć odpowiednie postępowanie.
7
Źródła:
