- Opieka paliatywna służy łagodzeniu bólu i poprawie jakości życia pacjentów z ciężkimi chorobami
- Pomoc można wdrożyć już w momencie diagnozy, również w trakcie prowadzenia leczenia przyczynowego
- Według MedlinePlus hospicjum wybiera się, gdy przewidywany czas życia wynosi około 6 miesięcy
- Świadczenia są bezpłatne i finansowane przez NFZ na podstawie skierowania od dowolnego lekarza
- W hospicjum domowym pielęgniarka odwiedza chorego co najmniej dwa razy w każdym tygodniu
Co to jest opieka paliatywna i na czym polega?
Opieka paliatywna to forma specjalistycznej opieki, której celem jest poprawa jakości życia osób z ciężką, nieuleczalną chorobą. Jak podaje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), chodzi nie tylko o leczenie choroby, ale przede wszystkim o zapobieganie cierpieniu i jego łagodzenie. Wsparcie może dotyczyć zarówno dorosłych, jak i dzieci, i obejmuje także rodzinę pacjenta.
W praktyce zespół opieki paliatywnej zajmuje się objawami fizycznymi, ale też emocjami i potrzebami duchowymi chorego. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie bólu i innych dolegliwości, tak aby jak najszybciej przynieść ulgę. To podejście pomaga pacjentowi przechodzić przez chorobę spokojniej i z większym poczuciem bezpieczeństwa.
Kiedy rozpocząć opiekę paliatywną?
Opieka paliatywna nie jest zarezerwowana wyłącznie dla ostatnich dni życia. Jak podaje MedlinePlus, można ją włączyć już po rozpoznaniu poważnej choroby i kontynuować także w trakcie leczenia. Takie wsparcie pomaga lepiej znosić skutki uboczne terapii, gdy celem jest wyleczenie albo zahamowanie postępu choroby.
Z opieki paliatywnej korzystają najczęściej osoby z przewlekłymi chorobami, które mocno obciążają organizm i wiążą się z uciążliwymi objawami. W tekście wymieniono m.in.:
- choroby nowotworowe
- niewydolność serca
- przewlekłe choroby płuc
- niewydolność nerek
- demencja
- HIV/AIDS
- stwardnienie zanikowe boczne (ALS)
Warto odróżnić opiekę paliatywną od opieki hospicyjnej. Ta druga zwykle rozpoczyna się wtedy, gdy leczenie przyczynowe zostaje zakończone. MedlinePlus podaje, że hospicjum wybiera się najczęściej, gdy przewidywany czas życia chorego wynosi około 6 miesięcy lub mniej.
Zespół opieki paliatywnej: na jaką pomoc może liczyć pacjent i rodzina?
Opieka paliatywna to praca zespołowa i zwykle odbywa się równolegle z leczeniem prowadzonym przez lekarzy „pierwszego kontaktu” pacjenta lub specjalistów. National Cancer Institute (NCI) podkreśla znaczenie podejścia całościowego, czyli uwzględniania potrzeb chorego w wielu obszarach. W praktyce zespół pomaga opanować objawy takie jak ból, zmęczenie, nudności, duszności, brak apetytu oraz problemy ze snem.
Wsparcie obejmuje także sferę psychiczną i sprawy organizacyjne. Zespół pomaga pacjentowi i bliskim radzić sobie z lękiem, obniżonym nastrojem i strachem, które często towarzyszą ciężkiej chorobie. Może też ułatwiać rozmowy z lekarzami oraz pomóc uporządkować sprawy prawne i finansowe.
Czy warto włączyć opiekę paliatywną wcześnie?
Dane naukowe wskazują, że wczesne włączenie opieki paliatywnej może przynosić pacjentom realne korzyści. Przegląd opublikowany w „Indian Journal of Palliative Care”, obejmujący 12 badań, wykazał poprawę jakości życia u osób z zaawansowanym nowotworem. Im szybciej pacjent dostaje wsparcie w kontroli bólu i dyskomfortu, tym łatwiej funkcjonuje na co dzień.
W tym przeglądzie nie wykazano jednoznacznego, szybkiego wpływu na nastrój u wszystkich badanych. Jednocześnie ogólny komfort życia pacjentów był wyraźnie wyższy. Z tego powodu nie warto odkładać decyzji do momentu, gdy objawy staną się bardzo nasilone, bo wcześniejsze wsparcie pomaga lepiej przejść przez kolejne etapy choroby i odciąża opiekunów.
Opieka paliatywna na NFZ: jak skorzystać i jakie są formy pomocy?
Opieka paliatywna w Polsce jest bezpłatna i finansowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Do objęcia opieką potrzebne jest skierowanie od lekarza pracującego w ramach umowy z NFZ. Skierowanie może wystawić każdy lekarz, jeśli uzna, że choroba jest nieuleczalna, postępuje i ogranicza życie pacjenta.
Pacjent lub opiekun może wybrać dowolną placówkę w Polsce, ponieważ w tym zakresie nie ma rejonizacji. NFZ informuje, że pomoc jest udzielana w kilku formach, zależnie od stanu chorego:
- hospicjum domowe (lekarz i pielęgniarka przyjeżdżają do domu pacjenta)
- hospicjum stacjonarne lub oddział medycyny paliatywnej
- poradnia medycyny paliatywnej (dla pacjentów, którzy mogą się przemieszczać)
W hospicjum domowym lekarz odwiedza chorego przynajmniej dwa razy w miesiącu, a pielęgniarka co najmniej dwa razy w tygodniu. W placówkach stacjonarnych leki zapewnia ośrodek, a w opiece domowej lekarz wypisuje recepty do realizacji w aptece. Żeby uruchomić taką pomoc, zacznij od rozmowy z lekarzem prowadzącym o dostępnych możliwościach wsparcia.
7
Źródła:
