- Najnowsze badania naukowe potwierdzają, że deja vu to w rzeczywistości dowód na prawidłowe działanie mózgu
- Częste deja vu połączone z uczuciem lęku może być sygnałem ostrzegawczym wymagającym konsultacji z neurologiem
- Eksperci wskazują, że zmęczenie, stres i częste podróże znacząco zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia tego zjawiska
- Zjawisko to najczęściej dotyka osoby młode w wieku od 15 do 25 lat i jest naturalnym elementem dojrzewania układu nerwowego
Czym jest deja vu i dlaczego najczęściej pojawia się u młodych osób?
To dziwne, przeszywające uczucie, że dana chwila już kiedyś się wydarzyła, zna niemal każdy z nas. Deja vu nie jest zjawiskiem paranormalnym, lecz powszechnym doświadczeniem neurologicznym, które fascynuje naukowców od lat. Szacuje się, że dotyka ono od 60% do nawet 97% populacji, co czyni je jednym z najbardziej uniwersalnych ludzkich odczuć.
Najczęściej pojawia się u osób młodych, w wieku 15-25 lat, a jego częstotliwość spada wraz z upływem czasu. Jak wskazują analizy opublikowane w 2024 roku na łamach czasopisma „Frontiers in Neurology”, jest to naturalny proces związany z dojrzewaniem mózgu. Zamiast martwić się tym ulotnym wrażeniem, warto potraktować je jako fascynujący wgląd w działanie naszej pamięci.
Co się dzieje w mózgu podczas deja vu? To dowód, że działa on prawidłowo
Przez lata sądzono, że przyczyny deja vu leżą w błędach pamięci, określając je jako rodzaj „fałszywego wspomnienia”. Jednak najnowsze badania rzucają na to zjawisko zupełnie nowe światło. Okazuje się, że to uczucie jest w rzeczywistości dowodem na to, że nasz mózg działa prawidłowo i właśnie wykrył pomyłkę.
Badania z użyciem rezonansu magnetycznego (fMRI) pokazały, że podczas deja vu aktywują się obszary odpowiedzialne za wykrywanie konfliktów, a nie za tworzenie wspomnień. Można powiedzieć, że mózg wysyła wtedy sygnał, iż chociaż coś wydaje się znajome, to wie, że jest to niemożliwe, i aktywnie koryguje ten błąd. To swoisty wewnętrzny system sprawdzania faktów, który chroni nas przed wiarą w fałszywe wspomnienia.
Stres, podróże i młody wiek. Co sprzyja występowaniu deja vu?
Pewne czynniki mogą zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia tego zjawiska. Jak zauważają badacze, najczęściej doświadczają go osoby młode, co wiąże się z dużą aktywnością neuroprzekaźników pobudzających w ich mózgach.
Co ciekawe, częściej odczuwają je również osoby często podróżujące, których mózg jest bombardowany nowymi, ale często podobnymi do siebie miejscami. Dodatkowo, zmęczenie i stres osłabiają zdolność mózgu do precyzyjnego przetwarzania informacji, co również może prowadzić do chwilowych „zwarć” w systemie pamięci.
Czy deja vu jest groźne? Kiedy należy zgłosić się do lekarza?
W zdecydowanej większości przypadków deja vu jest zjawiskiem całkowicie niegroźnym i nie wymaga konsultacji medycznej. Jak podkreślają eksperci z Mayo Clinic w swoich ubiegłorocznych wytycznych, typowe deja vu trwa zaledwie kilka sekund i nie towarzyszą mu żadne inne niepokojące objawy.
Sygnałem alarmowym powinno być natomiast częste deja vu, zwłaszcza gdy epizody są długotrwałe lub towarzyszą im inne doznania, takie jak dziwne zapachy czy uczucie lęku. W takich sytuacjach może to być objaw tzw. aury padaczkowej (poprzedzającej napad), co zawsze wymaga diagnozy neurologa.
