Metody LECZENIA ZAPALENIA STAWÓW: metotreksat, sterydy, terapia biologiczna

2014-04-14 13:35 Magdalena Moraszczyk - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie" | Konsultacja: dr n. med. Małgorzata Tłustochowicz, adiunkt Kliniki Chorób Wewnętrznych i Reumatologii, Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie

Na razie nie ma sposobu na to, żeby pozbyć się zapalenia stawów. Ale można je zatrzymać. Najnowszą metodą leczenia zapalenia stawów jest terapia biologiczna. Na czym polega i kiedy się ją stosuje?

Mimo postępu w badaniach nad reumatyzmem, nie do końca poznane są wszystkie jego przyczyny. Do szczególnie podstępnych należą przewlekłe choroby zapalne: reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK), łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS). Dochodzi do nich wtedy, gdy układ odpornościowy, odpowiedzialny za zwalczanie w ustroju zarazków i komórek chorych, nagle zaczyna funkcjonować nieprawidłowo i własne zdrowe komórki błędnie rozpoznaje jako obce lub uszkodzone i zaczyna je niszczyć. Prowadzi to do stanu zapalnego i w konsekwencji dochodzi do zniszczenia stawu. Choroby te są zaliczane do grupy schorzeń autoimmunologicznych (autoagresywnych). Niektórzy specjaliści twierdzą, że może wywołać je silny stres, zaburzenia hormonalne czy zaziębienie. Mówi się też o skłonności rodzinnej, choć reumatyzm nie jest dziedziczny. I dopóki nie uda się znaleźć odpowiedzi na pytanie, jaka jest geneza choroby, lekarze będą tylko usuwali objawy, schorzenia, a nie jego przyczyny.

Leczenie zapalenia stawów: dla każdego inna terapia

Przewlekłym zapaleniom stawów towarzyszy silny ból, który staje się nie do zniesienia i potrafi wyłączyć z aktywnego życia. Chorzy są ciągle niewyspani, zmęczeni, a to powoduje rozdrażnienie, nawet stany depresyjne. Na dodatek choroba szybko postępuje i prowadzi do trwałych zmian w stawach, które uniemożliwiają wykonywanie codziennych czynności. Z czasem może zaatakować serce, płuca, nerki, układ nerwowy. Niestety, nie można cofnąć zmian, które dokonały się w obrębie stawu. Dlatego leczenie polega głównie na zapobieganiu lub przynajmniej opóźnieniu destrukcji i zmniejszeniu bólu. Niestety nie ma złotego środka, który każdego szybko postawiłby na nogi. Zapalenie stawów jest chorobą nieprzewidywalną. U każdego może rozwijać się inaczej, czasem daje nietypowe objawy. Każdy organizm rozmaicie też reaguje na farmaceutyki. Dlatego dobór skutecznej terapii potrafi zająć sporo czasu. Podstawą są leki, które wybiera się indywidualnie, zależnie od wieku, ogólnego stanu zdrowia, zaawansowania i przebiegu choroby. Stosuje się różne kombinacje i dawki preparatów. Leczenie trzeba kontynuować w różnych formach przez całe życie. Najważniejsze są leki modyfikujące przebieg choroby – mają zatrzymać lub zmniejszyć zapalenie. Pomagają w 60–80 proc. Mają tę wadę, że zaczynają działać dopiero po 2–6 miesiącach i mogą dawać objawy uboczne. Ale ponieważ skutki „czekania na cud” są dużo groźniejsze niż branie leków, należy je przyjmować zgodnie z zaleceniem i systematycznie kontrolować stan zdrowia.

Leczenie zapalenia stawów: metotreksat

Z powodu dużej skuteczności, wygody oraz względnie rzadkich działań niepożądanych najczęściej stosuje się dziś na świecie metotreksat. Najpierw zalecano go w leczeniu białaczek. Teraz podaje się też w zapaleniach stawów, ale w dużo mniejszych dawkach: 15–25 mg raz na tydzień (w nowotworach kilkakrotnie więcej), zwykle w tabletkach. Przeciwwskazań jest niewiele: ciężkie uszkodzenie wątroby, alkoholizm, otyłość, ciąża (kobiety powinny odstawić go na 4–6 miesięcy przed planowaną ciążą, a mężczyźni na 2–3 miesiące przedtem). Jednak ze względu na długą listę działań ubocznych wypisanych na ulotce pacjenci boją się tego preparatu. Specjaliści uspokajają, że informacje dołączone do tabletek odnoszą się do dużych dawek stosowanych przy nowotworach. Jeśli wiec ryzyko podzielimy przez dawkę i częstość zażywania leku, okaże się, że jest ono naprawdę niewielkie. Czasem dochodzi do podwyższenia aktywności enzymów wątroby we krwi. Ale dopiero gdy wynik 3-krotnie przekroczy normę, specjalista przerywa kurację. By zapobiec niedokrwistości, w czasie leczenia trzeba przyjmować kwas foliowy. Bardzo dobre efekty w leczeniu RZS przynoszą sole złota. Obecnie nie ma ich na rynku polskim, ale chorzy najbardziej zdeterminowani kupują ten lek za granicą. Bardzo ważną zaletą kuracji są długotrwałe, czasem wieloletnie, remisje choroby. Niestety, leki te często przynoszą powikłania, głównie alergie skórne, uszkodzenie szpiku oraz nerek. Jeżeli nie pomaga jeden preparat przyjmowany przez chorego w pełnej dawce, wtedy lekarz próbuje włączyć kolejny lek modyfikujący przebieg choroby. Najczęściej dodawana jest arechina, cyklosporyna czy leflunomid (ten lek zaleca się już na początku leczenia, jeżeli pacjent nie może przyjmować metotreksatu).

Zrób to koniecznie

Zaciśnij zęby i ćwicz!

Żadne leczenie nie przyniesie efektów bez codziennej gimnastyki, która zapobiega powstawaniu przykurczów i poprawia ruchomość stawów, wzmacnia mięśnie i łagodzi ból. Ćwiczenia powinien dobrać rehabilitant, stopniowo zwiększając intensywność w miarę poprawy stanu zdrowia. Aby uniknąć zesztywnienia i deformacji, już w okresie zaostrzenia choroby staraj się kilka razy dziennie wykonywać ruchy w chorym stawie w możliwie pełnym zakresie. Gdy stawy nie pracują, ubywa w nich komórek kostnych i degeneracja następuje w przyśpieszonym tempie. Nawet gdy trudno ci się poruszać, nie rezygnuj z aktywności. Chodź na spacery, spotykaj się z ludźmi. Zamknięcie się w czterech ścianach nasila rozwój choroby.

Leczenie zapalenia stawów: siła sterydów

W okresie nasilenia choroby czasem do leków modyfikujących trzeba włączyć małe dawki sterydów, zwykle doustnie (10–15 mg dziennie). Szybko hamują zapalenie, przynosząc ulgę (zmniejszają obrzęki, łagodzą ból). Ale mają liczne działania uboczne (np. utrata masy kostnej, ryzyko nadciśnienia, cukrzycy, depresji). Dlatego podaje się je w najmniejszej skutecznej dawce i zaraz po uzyskaniu poprawy stopniowo ja zmniejsza. Aby zapobiec osteoporozie, osoby przyjmujące sterydy powinny zażywać 800–1000 mg wapnia z 400–800 jednostkami witaminy D dziennie.

Ważne

To ci pomoże

W łagodzeniu dolegliwości pomagają niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Mimo że można je kupić bez recepty, nie należy ich przyjmować na własną rękę ani zwiększać samodzielnie zaleconej dawki, bo szkodzą na żołądek. W zwyrodnieniowych chorobach reumatycznych sprawdzają się żele i maści o podobnym działaniu. Rozluźniają mięśnie, poprawiają ruchomość w stawach, działają miejscowo i nie drażnią śluzówki żołądka. Jednak preparatów rozgrzewających nie powinno się stosować w zapaleniu stawów. Dlatego przed użyciem trzeba dokładnie przeczytać ulotkę lub poradzić się lekarza.

Terapia biologiczna

To najnowsza, bardzo skuteczna forma leczenia. Ale z powodu wysokiej ceny leki biologiczne są zalecane tym osobom, którym nie pomagają inne preparaty. Terapie prowadzi się w niektórych ośrodkach zajmujących się leczeniem reumatyzmu, pod okiem doświadczonych specjalistów. Istotą leczenia preparatami Remicade i Enbrel jest blokowanie aktywności cytokin (białka przenoszące sygnał o zapaleniu). Pierwszy podaje się w warunkach szpitalnych w formie kroplówki według schematu: wlew, następny po 2 tygodniach, potem po 6 i co 8. Jednocześnie przyjmuje się metotreksat. Drugi preparat podaje się podskórnie raz na tydzień. Są też leki biologiczne, które niszczą limfocyty biorące udział w procesie chorobotwórczym. W Polsce – Mab Thera. Podaje się ją dożylnie tylko 2 razy w odstępie 2 tygodni, poprawa utrzymuje się nawet do 8–9 miesięcy. W Polsce, ze względu na koszt, kurację biologiczną stosuje się do uzyskania poprawy (zwykle lek zaczyna działać po 3 miesiącach), która określa się na podstawie współczynnika DAS 28 (bada się 28 stawów). Oblicza się go w dość skomplikowany sposób. Wynik poniżej 2,6 świadczy o remisji choroby, 2,6–3,2 o średniej aktywności, a ok. 5, ze choroba jest bardzo aktywna. Leki biologiczne odstawia się przy wskaźniku mniejszym niż 2,6. Jeśli zapalenie powróci, terapie można powtórzyć.

miesięcznik "Zdrowie"
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
KOMENTARZE
Anna 1947
|

Kwas foliowy przyjmuje się kazdego dnia oprócz dnia w którym bierzesz metroteksak. Pozdrawiam

Małgorzata
|

Mam na myśli przekonywanie do metod typu akupunktura zamiast leczenia lekami o udokumentowanym działaniu. Wszelkie metody naturlne to tylko wspomaganie.

Małgorzata
|

Takie posty powinny być usuwane przez admina jako szkodliwe!!
Osoba nie ma pojęcia o RZS.

Jolka
|

Aga, ja mam zapalenie błony naczyniowej oka przez chorobę reumatyczną zzsk.
Niestety to choroba immunologiczna i nie da się z tym nic zrobić, ja mam dość silne zapalenie i niestety dość częste. Jedyne co to należy w pierwszej kolejności zaleczyć chorobę reumatyczną i co jakiś czas chodzić na kontrolę okulistyczną. W Twoim przypadku sądzę że jest podobnie, musisz też zwiększyć swoją odporność, ja ostatnio dostałam lek na receptę isoprinosine, polecam bo nie jest to żaden suplement diety, ma działanie immunologiczne i wirusowe. W opakowaniu jest 50 tabl, mi zalecono zjeść całość 3 x1. Reasumując:
1. podnieś swoją odporność
2. zażywaj leki na chorobę reumatyczną (która jest chorobą przewlekłą) z rozsądkiem by nie rozwalić sobie wątroby, warto pobrać je chociażby przez jeden mc a potem zrobić przerwę i znowu je pobrać.
3. w zależności od zapalenia oka, chodź na kontrolę najpierw częściej co 3 mc, a potem co 6 mc i raz w roku. Życzę zdrowia:)

Piotr
|

Od roku mam reumatoidalne zapalenie stawów. Choroba mimo sterydów postępowała bardzo szybko i bywały dni kiedy nie mogłem chodzić czy swobodnie poruszać rękami. Reumatolog przepisywał mi ketonal forte, który przestawał działać. Postanowiłem spróbować hirudoterapii czyli leczenia pijawkami.Zabieg nie jest tani, wizyta terapeutki 30 zł, każda pijawka 20 zł. Po trzech sesjach czuję się znacznie lepiej, ból prawie ustąpił. Nie namawiam do zabiegów ale spróbować warto, lepsze to niż zjadanie tabletek.

Anja
|

ja jestem już na 3 leczeniu biologicznym , mam 24lata. W szpitalu spotkałam się z kobietami w wieku 58 lat a druga chyba miała 60 i leczenie biologiczne dostały.

Anja
|

Tylko w poniedziałek. Raz w tygodniu.

Magda
|

Dopiero zaczynam leczenie luszczycowego zapalenia stawow. Tylko jedna rzecz jest dla mnie niezrozumiala. Lekarka przepisala mi metroteksak 6x2.5 czyli 15mg ktore mam przyjmowac w soboty a potem w poniedzialek kwas foliowy 15mg. I tak sie zastanawiam czy mam ten kwas brac tylko w poniedzialek czy od pon do piatku? Bede wdzieczna za podpowiedz

Aga
|

Witam wszystkich, czy jest w grupie ktoś kto ma problemy z narastającym zapaleniem twardowki oka na tle choroby reumatycznej?
U mnie stwierdzona luszczycowe zapalenie stawów, z okiem walczę juz dwa lata, kuracje sterydam i krople do oczu. Znika na trochę i potem powraca. Strscilam juz rachubę i nadzieję też.Piszcie proszę kto mial lub ma podobny problem.....
Pozfrawiam wszystkich

Jarosław
|

Leczenie biologiczne jest do 75 lat a czasem do 80. Warto poszukać innego miejsca gdzie stosują leki biologiczne. Są również inne tańsze i tak samo skuteczne metody leczenia.
Pozdrawiam