- Analiza czternastu badań z 2024 roku potwierdza, że ból kości na zmianę pogody to realne zjawisko u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową
- Główną przyczyną bólu stawów na pogodę jest spadek ciśnienia atmosferycznego, który pozwala tkankom na delikatne rozszerzenie się i ucisk na nerwy
- Badacze odkryli, że ból kolan przy zmianie pogody ma silne podstawy naukowe, jednak ten sam związek jest znacznie słabszy w przypadku bioder i dłoni
- Jedno z największych badań w tym temacie zaskakująco nie wykazało jednak żadnego związku między pogodą a nasileniem bólu stawów, sugerując wpływ czynników psychologicznych
Ból kości na zmianę pogody. Czy to mit, czy naukowy fakt?
Popularne powiedzenie „czuję pogodę w kościach” dla wielu osób nie jest tylko metaforą, a codzienną rzeczywistością. Szczególnie osoby, u których występuje ból kości na zmianę pogody, często twierdzą, że potrafią przewidzieć deszcz lepiej niż niejedna aplikacja pogodowa. Czy jednak za tymi odczuciami stoi nauka, czy jest to jedynie mit przekazywany z pokolenia na pokolenie?
Okazuje się, że naukowcy traktują ten temat bardzo poważnie, a ich odkrycia rzucają nowe światło na tę zagadkę. Jak wynika z opublikowanego w 2024 roku systematycznego przeglądu czternastu badań, u blisko 67% pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów ból faktycznie nasilał się podczas wilgotnej i deszczowej pogody. Autorzy tej analizy wskazali ciśnienie atmosferyczne jako kluczowy czynnik, który pozwalał przewidzieć nasilenie dolegliwości.
Spadek ciśnienia a ból stawów. Jak działa ten mechanizm?
Głównym podejrzanym w tej sprawie jest ciśnienie barometryczne, czyli siła, z jaką powietrze naciska na powierzchnię Ziemi i na nasze ciała. Przed nadejściem deszczu czy burzy ciśnienie to zazwyczaj spada, co dla organizmu jest sygnałem do subtelnych zmian. Wyobraźmy sobie, że nasze ciało jest cały czas ściskane przez niewidzialny gorset – gdy ciśnienie spada, ten gorset staje się luźniejszy.
Według ekspertów z Cleveland Clinic ten spadek ciśnienia zewnętrznego pozwala tkankom wokół stawów, takim jak mięśnie i ścięgna, na delikatne rozszerzenie się. U osób ze zdrowymi stawami jest to zupełnie nieodczuwalne, ale w przypadku uszkodzonej chrząstki sytuacja wygląda zupełnie inaczej. W takim stawie, gdzie pojawia się np. ból kolan przy zmianie pogody, nawet niewielkie „puchnięcie” tkanek zwiększa nacisk na wrażliwe zakończenia nerwowe, co odczuwamy jako tępy, narastający ból.
Ból kolan, bioder czy dłoni. Gdzie pogoda uderza najmocniej?
Chociaż związek między pogodą a bólem wydaje się realny, nie jest on uniwersalny dla każdego i dla każdego stawu. Badania pokazują, że wpływ aury może być bardzo zróżnicowany w zależności od lokalizacji problemu oraz rodzaju schorzenia. Dlatego to, co odczuwa osoba z chorobą zwyrodnieniową kolana, może być zupełnie inne od doświadczeń kogoś z reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS) w dłoniach.
Wspomniana wcześniej publikacja z 2024 roku znalazła silne dowody na związek pogody z bólem w przypadku osteoartrozy kolan, ale już tylko umiarkowane dla bioder i bardzo ograniczone dla dłoni. Potwierdza to inne badanie, przeprowadzone w regionie Paryża, które nie wykazało istotnej korelacji między pogodą a bólem u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową dłoni. Co ciekawe, metaanaliza z 2025 roku dotycząca RZS, choroby, której objawy według danych z 2024 roku odczuwa w Polsce około 262 tysiące osób, również nie znalazła jednoznacznego związku bólu z ciśnieniem czy wilgotnością.
Czy ból stawów na pogodę to efekt psychologiczny? Co na to nauka?
W całym tym pogodowym zamieszaniu naukowcy zadają sobie jeszcze jedno, nieco prowokacyjne pytanie: a co, jeśli to wszystko jest efektem psychologicznym? Istnieje zjawisko zwane błędem konfirmacji, które polega na tym, że łatwiej zapamiętujemy sytuacje potwierdzające nasze przekonania. Innymi słowy, doskonale pamiętamy te dni, kiedy bolały nas stawy i faktycznie padał deszcz, a ignorujemy te, kiedy bolało mimo pięknego słońca.
Tę hipotezę zdaje się wspierać jedno z największych badań w tym temacie, przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu w Sydney w 2024 roku. Analiza danych od ponad 15 000 uczestników nie wykazała, aby zmiany temperatury, wilgotności, ciśnienia czy opadów zwiększały ryzyko nasilenia bólu kolan, bioder czy dolnego odcinka kręgosłupa. To odkrycie sugeruje, że dla wielu osób „ból na pogodę” może być bardziej zakorzenionym w kulturze przekonaniem niż faktycznym zjawiskiem biologicznym.
Jak złagodzić ból stawów związany z pogodą? Praktyczne porady
Niezależnie od tego, czy ból jest wynikiem działania ciśnienia, czy siły sugestii, dyskomfort jest prawdziwy i warto poszukać sposobu na jego złagodzenie. Wśród domowych sposobów na ból stawów kluczowe jest utrzymanie regularnej aktywności fizycznej o niskim obciążeniu, jak pływanie czy jazda na rowerze stacjonarnym, co pomaga zachować elastyczność stawów.
Przed ćwiczeniami warto zastosować ciepłe okłady, aby rozluźnić mięśnie. Dobrym pomysłem może być również śledzenie prognoz pogody, by przygotować się na trudniejsze dni i ewentualnie, po konsultacji z lekarzem, dostosować plan leczenia. Warto również pamiętać o odpowiednim nawodnieniu, które jest kluczowe dla zdrowia płynu stawowego.
