- Echo serca (echokardiografia) wykorzystuje ultradźwięki do oceny budowy serca i tego, jak skutecznie pompuje krew
- Wskazaniem do badania mogą być niewyjaśniona duszność, omdlenia oraz nasilone kołatania serca
- Badanie może pomóc wykryć m.in. kardiomiopatię, tętniaka aorty oraz skrzepliny wewnątrz serca
- Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Zdrowia z 16 czerwca 2023 roku echo serca może być bezpłatne w ramach opieki koordynowanej m.in. u osób z nadciśnieniem lub niewydolnością serca
Co pokazuje echo serca (USG serca) i na czym polega badanie
Echo serca, czyli echokardiografia, to bezpieczne i bezbolesne badanie, które pozwala obejrzeć serce w czasie rzeczywistym. Wykorzystuje ultradźwięki, żeby na monitorze powstał ruchomy obraz serca. Dzięki temu można ocenić jego budowę i wielkość, a także sprawdzić pracę poszczególnych struktur.
W trakcie badania ocenia się kilka parametrów, które mówią dużo o pracy serca. MedlinePlus podaje, że echo serca pozwala sprawdzić zastawki, mięsień sercowy oraz osierdzie, czyli „worek” otaczający serce. Opis badania pokazuje też, jak skutecznie serce pompuje krew przy każdym skurczu.
Echo serca pomaga też wykrywać uszkodzenia mięśnia sercowego, które mogły powstać wcześniej. Badanie pokazuje zmiany w budowie serca, które mogą sugerować chorobę albo być śladem po przebytych problemach zdrowotnych. To jedno z podstawowych badań w kardiologii, bo daje szybką ocenę pracy serca.
Kiedy robi się echo serca: objawy i sytuacje, w których badanie bywa potrzebne
Lekarz może zlecić echo serca, jeśli podczas badania osłuchowego usłyszy szmer i jednocześnie pojawiają się problemy z oddychaniem. Taki obraz może sugerować, że przepływ krwi przez serce nie jest prawidłowy. Ważnym wskazaniem są też nagłe omdlenia albo objawy zaawansowanej niewydolności serca.
Echo serca bywa zlecane także wtedy, gdy inne badania nie wyjaśniają przyczyny dolegliwości. Serwis Echo Research & Practice wymienia m.in. takie wskazania:
- niewyjaśniona duszność, mimo prawidłowego wyniku RTG klatki piersiowej
- bardzo wysokie nadciśnienie tętnicze połączone z trudnościami w oddychaniu
- częste kołatania serca i stany przedomdleniowe
- utrzymujące się niedotlenienie organizmu o nieznanej przyczynie
- ból w klatce piersiowej przy niestabilnym stanie zdrowia
Echo serca bywa szczególnie ważne także u osób pracujących w zawodach związanych z bezpieczeństwem, np. u pilotów czy kierowców autobusów, jeśli doszło do omdlenia. W takiej sytuacji trzeba wykluczyć wady strukturalne serca. Jeśli pojawia się nasilona duszność podczas wysiłku, warto omówić z lekarzem, czy echo serca jest w tej sytuacji potrzebne.
Jakie choroby wykrywa echo serca i co można dzięki niemu kontrolować
Echo serca może wykrywać schorzenia, które długo nie dają wyraźnych objawów. Pomaga rozpoznać m.in. kardiomiopatię, czyli chorobę utrudniającą pompowanie krwi, oraz tętniaka aorty, czyli niebezpieczne poszerzenie głównej tętnicy. Badanie bywa też pomocne w wykrywaniu wrodzonych wad serca.
Echokardiografia może pomóc w rozpoznaniu wielu problemów z sercem. MedlinePlus wskazuje m.in. na:
- niewydolność serca i choroby zastawek
- obecność płynu w worku osierdziowym (wysięk osierdziowy)
- zapalenie osierdzia oraz guzy serca
- skrzepliny krwi, które mogą blokować przepływ wewnątrz organu
Echo serca wykorzystuje się nie tylko do rozpoznania choroby, ale też do monitorowania osób już leczonych. Badanie wykonuje się m.in. przed planowanymi operacjami i w trakcie kontroli po zabiegach. Bywa też zlecane po zawale serca lub udarze, żeby ocenić uszkodzenia i efekty leczenia.
Jak przygotować się do echa serca: jedzenie, leki, strój
W większości przypadków echo serca nie wymaga skomplikowanych przygotowań. Przed standardowym badaniem przezklatkowym zwykle można jeść i pić jak na co dzień. Na czczo trzeba być tylko wtedy, gdy lekarz przekaże inne zalecenia.
Przed badaniem przekaż personelowi listę wszystkich przyjmowanych leków, także tych bez recepty. Mayo Clinic zwraca uwagę, że warto wcześniej ustalić, czy w dniu badania przyjąć stałe leki o zwykłej porze. Jeśli zalecenie jest inne, dostaniesz je przed echokardiografią.
Na badaniu zwykle trzeba odsłonić klatkę piersiową, więc najlepiej założyć wygodne ubranie, które łatwo zdjąć. W części placówek dostaje się koszulę na czas badania. Echo serca trwa najczęściej od kilkunastu do kilkudziesięciu minut i zazwyczaj nie wyłącza z normalnych zajęć tego samego dnia.
Czy echo serca jest bezpłatne na NFZ i kto może skorzystać
W Polsce przezklatkowe echo serca może być wykonane bezpłatnie w ramach świadczeń NFZ. Wpływa na to także opieka koordynowana w POZ, dzięki której w określonych przypadkach badanie może zlecić lekarz rodzinny. W praktyce oznacza to prostszą ścieżkę do diagnostyki bez wizyty u kardiologa na starcie.
Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Zdrowia z 16 czerwca 2023 roku echo serca jest finansowane w ramach opieki koordynowanej przy diagnostyce i leczeniu wybranych schorzeń. Dotyczy to m.in. osób z:
- nadciśnieniem tętniczym
- niewydolnością serca
- przewlekłą chorobą niedokrwienną serca
- migotaniem przedsionków
Takie świadczenia realizują placówki, które mają umowę z NFZ na opiekę koordynowaną. Informacji o możliwości wykonania badania najlepiej szukać w swojej przychodni POZ, zwykle czynnej od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 do 18:00. Jeśli chorujesz przewlekle na serce, zapytaj w POZ o echo serca w tej ścieżce diagnostycznej.
Dlaczego wykonuje się echo serca i co daje wynik badania
Echo serca jest badaniem nieinwazyjnym i nie wiąże się z promieniowaniem. Pozwala ocenić budowę serca oraz to, jak pracuje podczas pompowania krwi. Na podstawie wyniku lekarz może rozpoznać problem i dobrać dalsze postępowanie.
Objawy takie jak duszność, kołatania serca czy nietypowe zmęczenie mogą być powodem, by rozważyć diagnostykę, w tym echo serca. Wczesne wykrycie nieprawidłowości ułatwia leczenie i zmniejsza ryzyko powikłań. Echo serca to proste badanie, które pomaga ocenić pracę serca i stan zastawek.
8
Źródła:
- MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine)
- Echo Research & Practice
- MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine, NIH)
- Mayo Clinic
- Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 16 czerwca 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej
