Leki na nadciśnienie tętnicze są przepisywane w celu obniżenia zbyt wysokiego ciśnienia krwi i zmniejszenia ryzyka powikłań. W leczeniu stosuje się różne grupy preparatów, między innymi beta-blokery, inhibitory ACE, diuretyki i blokery kanału wapniowego. Nowe dane zaprezentowane w czerwcu 2026 r. podczas 63. Kongresu Europejskiego Towarzystwa Nefrologicznego w Glasgow zwróciły uwagę na jedną z tych grup.
Czy można odstawić leki na nadciśnienie? Eksperci wskazują, kiedy jest to możliwe
Według przedstawionych wyników dihydropirydynowe blokery kanału wapniowego, określane jako DCCB, mogą zwiększać ryzyko poważnych zdarzeń nerkowych o 33 proc. u osób z cukrzycą typu 2 leczonych jednocześnie z powodu nadciśnienia, w porównaniu z innymi lekami hipotensyjnymi. Autorzy wskazali, że DCCB mogą przyspieszać postęp choroby nerek. Do tej grupy należą między innymi amlodypina, felodypina, isradypina, nikardypina, nifedypina, nimodypina i nizoldypina. Ustalenia nie zostały jeszcze opublikowane w recenzowanym czasopiśmie naukowym, dlatego eksperci podkreślają konieczność ostrożnej interpretacji. „Te dane sugerują, że DCCB mogą być związane z szybszym postępem choroby nerek u takich pacjentów z cukrzycową chorobą nerek” - przekazali eksperci Association of British Clinical Diabetologists. „Jest to oczywiście ważne i niepokojące. Mogą jednak istnieć liczne czynniki zakłócające, a wyniki powinny zostać powtórzone w większych kohortach, najlepiej prospektywnie, zanim wytyczne zostaną istotnie zmienione” - dodali eksperci ABCD.
Odstawienie leków na nadciśnienie nie powinno odbywać się nagle
Pytanie o odstawienie leków na nadciśnienie pojawia się często, zwłaszcza gdy pacjent poprawia wyniki dzięki zmianie diety, redukcji masy ciała, aktywności fizycznej lub ograniczeniu soli. Rigved Tadwalkar, kardiolog konsultacyjny i dyrektor ds. transformacji cyfrowej w Pacific Heart Institute, zaznacza jednak, że całkowite zakończenie leczenia jest rzadkie. Największą szansę mają osoby z łagodnym nadciśnieniem, świeżym rozpoznaniem albo takie, u których duże zmiany stylu życia rzeczywiście obniżyły ciśnienie.
„Istnieją sytuacje, w których dana osoba może odstawić leki na ciśnienie. Największe szanse mają pacjenci ze stosunkowo łagodnym nadciśnieniem, niedawną diagnozą albo ci, którzy wprowadzili istotne zmiany stylu życia, wyraźnie obniżające ciśnienie krwi” - mówi Tadwalkar. Takie decyzje powinny być jednak podejmowane stopniowo i przy ścisłej kontroli pomiarów, ponieważ nagłe przerwanie terapii może prowadzić do ponownego wzrostu ciśnienia.
W przypadku części leków możliwy jest także efekt odbicia. „Nawet wtedy zwykle zalecam robić to stopniowo i pod ścisłym monitorowaniem, a nie nagle przerywać leczenie. Niektóre leki na ciśnienie mogą po gwałtownym odstawieniu prowadzić do odbicia i wzrostu ciśnienia, a nawet gdy tak się nie dzieje, ciśnienie może wrócić szybciej, niż wielu osobom się wydaje” - dodaje ekspert.
Michelle Routhenstein, dietetyczka kardiologii prewencyjnej, zwraca uwagę, że w praktyce lekarze czasem zmniejszają dawki lub odstawiają leki, jeśli prawidłowe wartości ciśnienia długo utrzymują się dzięki diecie i stylowi życia. „Leki na ciśnienie nigdy nie powinny być odstawiane nagle bez nadzoru medycznego, ponieważ może to spowodować odbicie ciśnienia albo jego pogorszenie” - tłumaczy Routhenstein.
Leki na nadciśnienie nie działają tak samo. Czasem lepsza jest zmiana preparatu
Nie wszystkie leki na nadciśnienie mają ten sam mechanizm działania, dlatego nie zawsze rozwiązaniem jest odstawienie terapii. Wysokie ciśnienie może wynikać między innymi z retencji płynów, zwiększonego oporu naczyniowego, zaburzeń pracy nerek, chorób serca albo innych problemów zdrowotnych. W takich sytuacjach lekarz może zdecydować o zmianie preparatu, a nie o całkowitym przerwaniu leczenia. „Leki na ciśnienie należą do kilku różnych klas, a każda działa przez inny mechanizm” - tłumaczy Routhenstein. Dotyczy to także osób z działaniami niepożądanymi. Tadwalkar wskazuje, że w wielu przypadkach zmiana leku jest bezpieczniejszym i rozsądniejszym rozwiązaniem niż rezygnacja z terapii.
„Zmiana leków jest zwykle znacznie lepszą opcją niż całkowite przerwanie leczenia. W wielu przypadkach fakt, że lek działa, jest dowodem na to, że jest potrzebny. Naszym celem jest zwykle znalezienie odpowiedniego leku i dawki, które kontrolują ciśnienie, a jednocześnie dobrze wpisują się w życie pacjenta” - mówi Tadwalkar. Routhenstein zwraca też uwagę na pacjentów z opornym nadciśnieniem, czyli takim, które utrzymuje się mimo stosowania kilku klas leków. W tej grupie celowane zmiany żywieniowe i stylu życia mogą pomóc obniżać ciśnienie skuteczniej niż samo leczenie farmakologiczne, jeśli odpowiadają na przyczynę problemu. Lekarze mogą wtedy stopniowo zmniejszać dawki albo odstawiać część preparatów, ale tylko przy bieżącej ocenie wyników i ogólnego stanu zdrowia.
Jak obniżyć ciśnienie krwi naturalnie? Dieta DASH i styl życia mogą wspierać leczenie
Naturalne sposoby na nadciśnienie mogą być bardzo ważnym elementem terapii, ale nie u każdego zastąpią leki. Tadwalkar podkreśla, że u części osób z niewielkim wzrostem ciśnienia sama zmiana stylu życia może wystarczyć, zwłaszcza jeśli zostanie wprowadzona wcześnie. U wielu innych pacjentów leki pozostają konieczne mimo prawidłowej masy ciała, regularnych ćwiczeń i dobrej diety, ponieważ znaczenie mają także genetyka, wiek, funkcja nerek i stan naczyń. „Dla części osób tak. Dla wielu innych nie. To rozróżnienie jest ważne, ponieważ nadciśnienie nie jest po prostu odbiciem siły woli ani wyborów stylu życia. Rolę odgrywają również genetyka, wiek, czynność nerek, zdrowie naczyń i wiele innych czynników” - tłumaczy Tadwalkar.
Routhenstein wskazuje, że pierwszą linią postępowania przy nadciśnieniu są strategie żywieniowe i styl życia, ale powinny być dopasowane do konkretnej osoby. „Istnieje wiele czynników przyczyniających się do podwyższonego ciśnienia, które można uwzględnić przez celowane modyfikacje żywienia i stylu życia, w tym nadmierne spożycie fruktozy, obniżoną produkcję tlenku azotu, niedobory składników odżywczych, przewlekły stan zapalny, nadmierną masę ciała, zły sen i brak aktywności fizycznej” - wylicza Routhenstein.
Do zmian wspierających leczenie należą między innymi zadbanie o zdrowie jelit, odpowiednia podaż potasu, magnezu i wapnia z żywności, osiągnięcie masy ciała korzystnej dla serca, regularny ruch, także trening oporowy, ograniczenie lub unikanie alkoholu, redukcja stresu i poprawa jakości snu, w tym diagnostyka oraz leczenie bezdechu sennego, jeśli występuje. Obaj eksperci wskazują również na dietę DASH, czyli model żywienia opracowany z myślą o obniżaniu ciśnienia. Opiera się on na owocach, warzywach, roślinach strączkowych, pełnych ziarnach i chudych źródłach białka, przy jednoczesnym ograniczeniu nadmiaru sodu i wysoko przetworzonej żywności. „Dieta DASH pozostaje jednym z najlepiej przebadanych sposobów żywienia w kontroli ciśnienia. Kładzie nacisk na owoce, warzywa, rośliny strączkowe, pełne ziarna i chude źródła białka, jednocześnie ograniczając nadmiar sodu i żywność wysoko przetworzoną. Wiele z tych produktów jest naturalnie bogatych w potas, który pomaga równoważyć część wpływu sodu na ciśnienie krwi” - tłumaczy Tadwalkar. Najlepsze efekty zwykle daje połączenie dobrze dobranej diety, aktywności fizycznej, kontroli snu i właściwej terapii medycznej, zamiast traktowania leków oraz zmian stylu życia jako przeciwstawnych metod.
Polecany artykuł:
