Wyobraź sobie rury pod zlewem – z czasem potrafią się nieźle zapchać. Podobnie dzieje się z twoimi tętnicami, które transportują krew w organizmie. Mogą one zostać zatkane przez gromadzącą się płytkę miażdżycową, co z biegiem lat zwiększa ryzyko zawału serca lub udaru. Okazuje się, że statyny, popularne leki obniżające cholesterol, potrafią zdziałać prawdziwe cuda w walce z tym groźnym problemem. Ale jak dokładnie działają i czy są jedynym rozwiązaniem?
Jak statyny ograniczają produkcję cholesterolu?
Statyny hamują produkcję cholesterolu, blokując aktywność pewnego enzymu. "Enzym reduktazy HMG-CoA odgrywa bardzo ważną rolę w produkcji cholesterolu w wątrobie" - wyjaśnia dr Tamanna Singh, kardiolog. "Tak więc, jeśli zablokujemy tę rolę, możemy naprawdę zmniejszyć produkcję cholesterolu, aby ograniczyć ryzyko" - dodaje.
Obniżanie "złego" cholesterolu we krwi
Zmniejszenie produkcji cholesterolu jest korzystne, ale pamiętaj, że organizm potrzebuje go w pewnych ilościach. Gdy wątroba produkuje go mniej dzięki statynom, musi znaleźć sposób na uzupełnienie braków. W tym celu wątroba aktywuje na swojej powierzchni specjalne receptory. Te receptory "wychwytują cholesterol LDL krążący w krwiobiegu i wciągają go do wątroby w celu dalszego wykorzystania lub wydalenia z organizmu" - zaznacza ekspertka. Cholesterol LDL jest główną przyczyną gromadzenia się płytki miażdżycowej na ścianach naczyń krwionośnych (miażdżycy). Te tłuszczowe złogi mogą zwężać i utwardzać tętnice, co z czasem może zmniejszyć lub całkowicie zablokować przepływ krwi. "Receptory zasadniczo oczyszczają krew i eliminują cholesterol LDL, który mógłby powodować problemy" - wyjaśnia.
Statyny zmieniają strukturę płytki miażdżycowej
Statyny nie tylko obniżają poziom cholesterolu, aby zmniejszyć ryzyko zdrowotne. Dr Singh podkreśla, że leki te wpływają również na strukturę i stabilność płytki miażdżycowej, co czyni tętnice bezpieczniejszymi. Dzieje się to poprzez zmniejszanie stanu zapalnego: "Statyny pomagają zmniejszyć stan zapalny, który sprawia, że blaszki są niestabilne i podatne na pęknięcia, co może prowadzić do zawału serca lub udaru" - wskazuje. Uspokojenie tego stanu zapalnego sprawia, że płytka jest mniej niebezpieczna. Płytka składa się z tłuszczowych złogów i innych materiałów. Statyny wzmacniają włóknistą czapeczkę otaczającą płytkę, co "czyni ją mniej podatną na pęknięcia i tworzenie skrzepów, które mogą zablokować tętnicę" - wyjaśnia dr Singh.
Statyny mogą także zmniejszyć ilość cholesterolu i tłuszczu wewnątrz płytek, co z czasem może prowadzić do ich kurczenia się. Może to poprawić przepływ krwi i zmniejszyć ryzyko zatorów.
Jak skuteczne są statyny w redukcji płytki?
Statyny są niezwykle skuteczne w szybkim obniżaniu cholesterolu LDL i redukcji płytki. "Nie bez powodu w ciągu ostatniego roku lekarze w USA wystawili 818 milionów recept na ten lek" - zauważa dr Singh. Niektóre statyny mogą obniżyć poziom cholesterolu LDL o ponad połowę, co może pomóc osiągnąć zdrowy poziom cholesterolu. "Jeśli obniżysz poziom LDL poniżej 70, możesz potencjalnie zaobserwować regresję płytki miażdżycowej nawet o 24%" - dodaje.
Najskuteczniejsze statyny w redukcji płytki
"Dwie najsilniejsze statyny na rynku to atorwastatyna i rosuwastatyna - twierdzi dr Singh. Nie jest przypadkiem, że te dwa produkty są również najczęściej przepisywanymi statynami w celu obniżenia cholesterolu i redukcji płytki. "Statyny o umiarkowanej do wysokiej mocy dają największe korzyści" - dodaje lekarka. "Leki te są skuteczne, dobrze tolerowane i przynoszą stosunkowo szybkie rezultaty" - zaznacza.
Alternatywne sposoby zapobiegania gromadzeniu się płytki
Czy statyny są coraz częściej stosowane do obniżania cholesterolu i redukcji płytki? Bez wątpienia. Ale nie są jedynym sposobem na poprawę wyników cholesterolu. Zmiana diety na bardziej zdrową dla serca (jak dieta śródziemnomorska) może obniżyć poziom LDL. Podobnie jest z regularnymi ćwiczeniami, które mogą obniżyć cholesterol LDL i zwiększyć "dobry" cholesterol HDL.
"Staram się zachęcać ludzi do kontrolowania tego, co można kontrolować – tego, co wkłada się do ust i jak porusza się ciało" - informuje lekarka. "Wprowadzanie zdrowych zmian w stylu życia z pewnością może zmniejszyć ryzyko".
