- O zaparciu przewlekłym mówi się, gdy trudności z wypróżnianiem trwają co najmniej 3 miesiące
- Krew w stolcu, niewyjaśniona utrata masy ciała i anemia wymagają pilnej konsultacji z gastrologiem
- Nagłe zaparcia po 50. roku życia są wskazaniem do oceny jelita grubego, często w badaniu endoskopowym
- U około 20 proc. osób po 50. roku życia z zaparciami w badaniu jelita grubego wykrywa się polipy
Przewlekłe zaparcia: jak je rozpoznać i kiedy trwają „za długo”?
Zaparcie to sytuacja, w której stolec zalega w jelicie grubym i trudno go oddać. Najczęściej oznacza twardy, grudkowaty stolec albo wypróżnianie rzadziej niż zwykle. Według kryteriów Rzym IV zaparcie rozpoznaje się także wtedy, gdy wypróżnianiu towarzyszy silne parcie, uczucie blokady w odbycie lub wrażenie niepełnego wypróżnienia.
O zaparciu przewlekłym mówimy, gdy objawy utrzymują się co najmniej 3 miesiące, a zaczęły się przynajmniej 6 miesięcy wcześniej. To nie musi być „chwilowy problem”. Przewlekłe zaparcia potrafią utrudniać codzienne funkcjonowanie i mogą współistnieć z innymi chorobami. W czasopiśmie „Digestion” opisano, że o zaparciu świadczą co najmniej dwa z poniższych objawów, obecne w 25 proc. wypróżnień:
- oddawanie stolca rzadziej niż 3 razy w tygodniu
- konieczność silnego parcia
- twardy lub grudkowaty stolec
- uczucie niepełnego wypróżnienia
- uczucie przeszkody lub blokady w okolicy odbytu
- pomaganie sobie dłońmi w celu oddania stolca.
Objawy alarmowe przy zaparciach: kiedy potrzebna jest pilna konsultacja?
Jeśli masz zaparcia, zwróć uwagę na tak zwane objawy alarmowe. To sygnały, że przyczyna może być poważniejsza niż dieta albo siedzący tryb życia. W takiej sytuacji lekarz zwykle nie ogranicza się do domowych metod i kieruje na diagnostykę, w tym na kolonoskopię.
W wytycznych opublikowanych w PubMed Central jako ważne sygnały ostrzegawcze wymieniono krew w stolcu i niewyjaśnioną utratę masy ciała. Jeśli masa ciała spada mimo braku zmian w diecie, wymaga to oceny lekarskiej. Niepokojąca jest też niedokrwistość (anemia) o niejasnej przyczynie oraz wyczuwalne guzki w jamie brzusznej lub okolicy odbytu.
Zaparcia po 50. roku życia: dlaczego lekarz może zlecić kolonoskopię?
Wiek wpływa na to, jaką diagnostykę jelit lekarz uzna za potrzebną. Nagłe zaparcia u osoby, która wcześniej nie miała takich problemów, są wskazaniem do szybkiej konsultacji. U osób po 50. roku życia lekarze częściej zlecają dokładniejszą diagnostykę, bo w tej grupie rośnie ryzyko zmian nowotworowych w jelicie grubym.
American Gastroenterological Association podaje, że u osób po 50. roku życia z nowymi zaparciami, które nie miały wcześniej badań przesiewowych, potrzebna jest ocena jelita grubego. Celem jest wykluczenie raka jelita grubego oraz innych schorzeń, które można leczyć, na przykład niedoczynności tarczycy. Im starszy pacjent, tym większe prawdopodobieństwo wykrycia niepokojących zmian. Wskazują na to dane dotyczące osób po 80. roku życia.
Co może wykazać kolonoskopia przy zaparciach?
Kolonoskopia pozwala dokładnie obejrzeć wnętrze jelita grubego i znaleźć przyczynę dolegliwości, na przykład przeszkodę utrudniającą pasaż stolca. Z danych dostępnych w Semantic Scholar wynika, że u osób po 50. roku życia z zaparciami polipy jelita grubego wykrywa się u około 20 proc. badanych. Rak jelita grubego występuje rzadziej, około 0,6 proc., ale kolonoskopia pozwala wykryć go na wczesnym etapie.
U osób poniżej 50. roku życia kolonoskopia rzadziej wykazuje zmiany nowotworowe, ale może pomóc wykryć inne przyczyny dolegliwości. W tej grupie badanie może pomóc rozpoznać zapalne choroby jelit, na przykład chorobę Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego, które dotyczą blisko 1,7 proc. osób zgłaszających zaparcia. Wynik pozwala szybciej wdrożyć leczenie i ograniczyć dalsze uszkodzenia jelit.
Polecany artykuł:
Diagnostyka zaparć w NFZ: jak wygląda skierowanie i o co zapytać lekarza?
Przy przewlekłych zaparciach pierwszym krokiem jest wizyta u lekarza rodzinnego. Lekarz może wystawić skierowanie do specjalisty, najczęściej do gastrologa, na podstawie zgłaszanych objawów. Jak podaje Pacjent.gov.pl, możesz wybrać dowolną poradnię specjalistyczną z umową z Narodowym Funduszem Zdrowia. Specjalista podczas wizyty oceni twój stan zdrowia i zdecyduje, czy konieczne są badania endoskopowe, takie jak kolonoskopia.
Jeśli lekarz podejrzewa chorobę nowotworową, może wystawić kartę diagnostyki i leczenia onkologicznego (DiLO), co przyspiesza diagnostykę. Masz prawo wybrać placówkę, w której wykonasz kolonoskopię, spośród tych, które realizują badanie w ramach umowy z NFZ. Przed wizytą przygotuj krótką listę: jak długo trwają zaparcia i czy w rodzinie występowały nowotwory jelit. To ułatwi lekarzowi decyzję o kolejnych krokach.
6 nawyków, które powodują zaparcia GALERIA
6
Źródła:
