Leki z grupy GLP-1 są obecnie jednymi z najczęściej przepisywanych preparatów stosowanych w leczeniu otyłości i cukrzycy typu 2. Terapia przynosi wiele korzyści zdrowotnych, w tym redukcję masy ciała, poprawę parametrów sercowo-naczyniowych, a także potencjalne działanie ochronne wobec demencji, depresji i migren. Najnowsze badania wskazują jednak, że stosowanie tych leków może wiązać się również z innymi konsekwencjami zdrowotnymi, dotyczącymi przede wszystkim kondycji układu kostnego.
Leki GLP-1 a osteoporoza
W analizie naukowcy sprawdzili, jak często u osób stosujących leki GLP-1 rozwijają się choroby związane z osłabieniem kości. Wyniki pokazały, że osteoporoza wystąpiła u 4 procent pacjentów z otyłością i cukrzycą typu 2 przyjmujących te preparaty. W grupie osób, które nie stosowały leków GLP-1, odsetek ten wynosił nieco ponad 3 procent. Oznacza to wzrost ryzyka o około 30 procent. Osteoporoza jest chorobą związaną ze spadkiem gęstości mineralnej kości oraz utratą masy kostnej, co prowadzi do osłabienia struktury kości i zwiększonej podatności na złamania. Jednym z autorów badania jest doktor John Horneff, profesor nadzwyczajny chirurgii ortopedycznej na University of Pennsylvania. W analizie zauważono także częstsze występowanie osteomalacji, czyli schorzenia polegającego na zmiękczeniu kości. W tej grupie pacjentów problem pojawiał się około dwa razy częściej niż wśród osób niestosujących leków GLP-1.
Jak wyjaśnia doktor John Horneff, „To nie jest ogromna różnica. Ale w danych, które analizowaliśmy, widać było prawie podwojenie ryzyka wystąpienia problemów z gęstością mineralną kości w perspektywie pięciu lat”. Badanie miało charakter obserwacyjny. Analiza nie uwzględniała takich czynników jak dieta, poziom aktywności fizycznej ani suplementacja witamin i minerałów.
Wyniki są jednak zgodne z inną publikacją naukową opublikowaną miesiąc wcześniej. Tam również opisano związek między stosowaniem leków GLP-1 a zwiększonym ryzykiem złamań kości związanych z osteoporozą u starszych dorosłych z cukrzycą typu 2.
Dlaczego szybkie odchudzanie może wpływać na utratę masy kostnej
Jednym z możliwych mechanizmów wyjaśniających zależność między lekami GLP-1 a zdrowiem kości jest szybka utrata masy ciała. Osoby stosujące te preparaty często jedzą mniej, ponieważ leki tłumią apetyt. Według badaczy może to prowadzić do niedoboru składników odżywczych istotnych dla układu kostnego, takich jak wapń i witamina D. Doktor John Horneff zwraca uwagę na zmiany zachodzące w organizmie podczas szybkiego spadku masy ciała. „Ludzie przyjmują te leki i oczywiście przynoszą one wiele korzyści. Jednak w tym samym czasie zaczynają zmniejszać ilość przyjmowanego jedzenia i składników odżywczych”. Wskazuje także na inny możliwy mechanizm związany z biomechaniką szkieletu. Jak wyjaśnia, gdy masa ciała gwałtownie się zmniejsza, kości są poddawane mniejszym obciążeniom. „Nic już nie zmusza ich do utrzymywania tej samej masy ciała. Wielu astronautów wraca z misji kosmicznych z obniżoną gęstością kości. Pojawia się więc pytanie, czy podobny proces może zachodzić u osób, które bardzo szybko tracą na wadze”.
Dna moczanowa i leki GLP-1 – kolejne ryzyko zdrowotne
W badaniu zwrócono uwagę także na inne możliwe konsekwencje terapii GLP-1. Analiza wykazała wzrost ryzyka dny moczanowej o około 12 procent wśród osób stosujących te leki. Dna moczanowa jest zapalną chorobą stawów wywoływaną przez odkładanie się kryształów kwasu moczowego w organizmie. Szybka utrata masy ciała może prowadzić do przejściowego wzrostu stężenia kwasu moczowego we krwi, co zwiększa ryzyko rozwoju tej choroby. Mechanizm ten może częściowo wyjaśniać obserwowane wyniki. Amerykańska Agencja Żywności i Leków już wcześniej uwzględniła w charakterystyce semaglutydu informację o zwiększonym ryzyku złamań kości u starszych dorosłych i kobiet. Szczególnie narażoną grupą są kobiety w okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie. W tym czasie poziom estrogenu stopniowo spada, co przyspiesza proces utraty masy kostnej.
Jak chronić kości podczas leczenia lekami GLP-1
Specjaliści podkreślają, że wyniki badań nie oznaczają konieczności rezygnacji z terapii lekami GLP-1. W wielu przypadkach preparaty te przynoszą istotne korzyści zdrowotne. Wskazują jednak na potrzebę monitorowania zdrowia kości u pacjentów stosujących te leki. Eksperci zalecają zwracanie szczególnej uwagi na dietę bogatą w białko, wapń oraz witaminę D, a także regularną aktywność fizyczną. Szczególnie istotne są ćwiczenia obciążeniowe, takie jak trening siłowy czy marsz, które stymulują komórki kościotwórcze i wspierają utrzymanie prawidłowej gęstości mineralnej kości.
Regularne kontrole zdrowia, w tym ocena gęstości mineralnej kości, mogą pomóc w wykryciu ewentualnych zmian na wczesnym etapie i wprowadzeniu odpowiednich działań profilaktycznych.
