Zespół alfa-gal to potencjalnie zagrażająca życiu alergia na czerwone mięso, rozwijająca się po ukąszeniu kleszcza z gatunku Amblyomma americanum, znanego jako kleszcz samotna gwiazda. Choroba zawdzięcza nazwę węglowodanowi alfa-gal, obecnemu w tkankach większości ssaków, lecz nie występującemu u ludzi. Podczas ukąszenia kleszcz wprowadza do organizmu cząsteczkę alfa-gal wraz ze śliną, co powoduje aktywację układu odpornościowego i wytwarzanie przeciwciał skierowanych przeciw temu antygenowi.
Zespół alfa-gal. Uczulenie na czerwone mięso po ukąszeniu kleszcza
Reakcja w przypadku zespołu alfa-gal ma charakter opóźniony, co odróżnia ją od typowych alergii pokarmowych. Dolegliwości takie jak ból brzucha, pokrzywka czy intensywna opuchlizna gardła pojawiają się po upływie kilku godzin od zjedzenia wieprzowiny, wołowiny lub nabiału. W najbardziej drastycznych sytuacjach wystąpić może nawet reakcja stanowiąca zagrożenie dla życia.
Ile osób ma zespół alfa-gal? Dlaczego rośnie liczba przypadków?
Amerykańskie Centra Kontroli i Zapobiegania Chorobom szacują, że co najmniej 450 tysięcy osób w Stanach Zjednoczonych żyje z zespołem alfa-gal. Dokładna liczba może być wyższa, ponieważ schorzenie nie jest monitorowane na poziomie poszczególnych stanów, a wiele przypadków pozostaje nierozpoznanych.
Benjamin Casterline, immunolog i dermatolog z Wydziału Medycyny Uniwersytetu Missouri, obserwuje wzrost liczby zachorowań w środkowej części stanu Missouri, zwłaszcza w Boone County. Zwraca uwagę, że kleszcz samotna gwiazda, wcześniej kojarzony głównie z południowo-wschodnimi stanami USA, obecnie występuje we wszystkich hrabstwach Missouri, co sprzyja rozprzestrzenianiu się choroby.
Naukowcy z USA badają zespół alfa-gal
Benjamin Casterline otrzymał grant z Instytutu Nauk Klinicznych i Translacyjnych na prowadzenie badań nad zespołem alfa-gal. W ramach projektu zbiera próbki krwi oraz dane dotyczące objawów pacjentów z Missouri. W analizie wykorzystuje narzędzia sztucznej inteligencji, aby identyfikować wzorce związane z wiekiem, płcią, przebiegiem choroby i nasileniem reakcji alergicznych.
„Wciąż bardzo wiele nie wiemy o zespole alfa-gal i obecnie nie ma terapii zatwierdzonej przez Amerykańską Agencję Żywności i Leków, dlatego zazwyczaj zalecamy pacjentom unikanie czerwonego mięsa i nabiału. Jeśli jednak dowiemy się więcej o krwi pacjentów, ich genach, bakteriach jelitowych i innych czynnikach, być może będziemy w stanie określić, którzy chorzy są najbardziej narażeni na ciężkie objawy” – powiedział Benjamin Casterline, immunolog i dermatolog z Wydziału Medycyny Uniwersytetu Missouri.
Randi Foraker, kierownik Katedry Informatyki Biomedycznej, Biostatystyki i Epidemiologii Medycznej na Wydziale Medycyny Uniwersytetu Missouri, podkreśla znaczenie łączenia dokumentacji medycznej z analizą algorytmiczną. „Dr Casterline jest w wyjątkowej pozycji do badania tego zagadnienia ze względu na swoje doświadczenie kliniczne w pracy z pacjentami” – powiedziała Randi Foraker, wskazując na możliwość szybszej identyfikacji objawów i dokładniejszej oceny przebiegu choroby dzięki integracji danych klinicznych.
Brak możliwości leczenia i wyzwania diagnostyczne
Podstawą postępowania w przypadku zespołu alfa-gal pozostaje wykluczenie z jadłospisu czerwonego mięsa oraz wyrobów pochodzenia ssaczego, co wynika z braku leczenia zatwierdzonego przez Amerykańską Agencję Żywności i Leków. Rozpoznanie tej przypadłości bywa dla wielu pacjentów zaskakujące, gdyż alergia ta pojawia się często u osób dorosłych i rozwija się dopiero po ukąszeniu kleszcza.
„To, co czyni tę alergię podstępną, to fakt, że w przeciwieństwie do większości alergii, które są rozpoznawane we wczesnym dzieciństwie, zespół alfa-gal rozwija się dopiero po ukąszeniu przez kleszcza samotna gwiazda” – powiedziała Bettina Mittendorfer, starszy zastępca dziekana do spraw badań na Wydziale Medycyny Uniwersytetu Missouri. Wskazuje ona, że osoba, która przez całe życie spożywała wołowinę bez problemów, może nagle doświadczyć ciężkich objawów po jej zjedzeniu, nie łącząc ich z wcześniejszym ukąszeniem kleszcza.
Rosnąca liczba przypadków zespołu alfa-gal oraz rozszerzający się zasięg występowania kleszcza samotna gwiazda powodują, że problem przestaje być regionalny. Badania prowadzone na Uniwersytecie Missouri łączą doświadczenie kliniczne z analizą danych i sztuczną inteligencją, aby lepiej zrozumieć mechanizmy choroby i wskazać osoby najbardziej narażone na ciężki przebieg reakcji alergicznej.
W Polsce również odnotowano już przypadek zespołu alfa-gal. Pierwszy przypadek potwierdzono w 2021 roku.
