- Bąblowica to choroba pasożytnicza wywoływana przez jaja tasiemca, które znajdują się w odchodach dzikich lisów
- Badania opublikowane w Parasitology wykazały obecność jaj pasożyta na ponad 9 proc. zanieczyszczonych owoców leśnych
- Według danych WHO okres bezobjawowego rozwoju pasożyta w organizmie trwa od 5 do nawet 15 lat
- Choroba atakuje głównie wątrobę, powodując ból w nadbrzuszu, utratę masy ciała oraz przewlekłe zmęczenie
- Dokładne mycie jagód pod silnym strumieniem ciepłej wody to najskuteczniejsza metoda usuwania mikroskopijnych jaj tasiemca
Co to jest bąblowica i dlaczego długo nie daje objawów?
Bąblowica to choroba pasożytnicza wywoływana przez larwy tasiemca bąblowcowego. W Polsce najczęściej występuje postać wielojamowa, przenoszona głównie przez lisy. Pasożyt zwykle lokalizuje się w wątrobie i rośnie powoli, a jego zmiany mogą przypominać strukturą nowotwór złośliwy.
Bąblowica bywa podstępna, bo przez długi czas może nie dawać żadnych objawów. Larwy rozwijają się w organizmie bez bólu i bez wyraźnego pogorszenia samopoczucia. Do zakażenia dochodzi zwykle przypadkowo, gdy jaja tasiemca trafiają do ust, na przykład podczas jedzenia nieumytych owoców z lasu.
Jak można zarazić się bąblowicą w lesie, jedząc owoce?
Źródłem zagrożenia są odchody dzikich zwierząt, szczególnie lisów, które mogą być nosicielami tasiemca. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) podaje, że do zakażenia dochodzi po przypadkowym połknięciu jaj pasożyta. Jaja znajdują się w kale zwierząt i mogą trafić na owoce oraz inne rośliny, których dotykamy podczas zbiorów.
Jaja tasiemca są odporne na warunki atmosferyczne i mogą długo utrzymywać się na roślinach. Ryzyko rośnie, gdy jesz owoce prosto z krzaka albo zbierasz je bardzo nisko, tam gdzie zwierzęta mają łatwy dostęp. Dotyczy to nie tylko owoców, ale też roślin rosnących blisko ziemi:
- jagody i borówki
- poziomki
- maliny leśne
- żurawina
- dziko rosnące zioła i trawy.
Bąblowica w Polsce: ile jest przypadków i co mówią dane?
Dane Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH–PIB pokazują, że bąblowica w Polsce pojawia się regularnie, choć nie na dużą skalę. W 2024 roku odnotowano 74 przypadki, co odpowiada zapadalności 0,20 na 100 tysięcy mieszkańców. Wstępne dane za 2025 rok mówią o 52 przypadkach, więc ryzyko nie dotyczy wyłącznie pojedynczych incydentów.
Na ryzyko wskazują też badania cytowane w czasopiśmie Parasitology, w których sprawdzano zanieczyszczenie owoców leśnych w różnych regionach Europy. W jednym z badań jaja tasiemca wykryto na ponad 9 proc. owoców, między innymi malin i jagód. W badaniu wieloośrodkowym wykryto DNA pasożyta u około 7 proc. badanych borówek, co potwierdza, że owoce mogą być drogą transmisji do organizmu człowieka.
Objawy bąblowicy: po ilu latach mogą się pojawić?
W bąblowicy problemem jest długi okres bez objawów. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podaje, że okres inkubacji, czyli czas od połknięcia jaj tasiemca do wystąpienia dolegliwości, może trwać od 5 do 15 lat. W tym czasie pasożyt może rozwijać się w wątrobie niezauważenie, co opóźnia rozpoznanie.
Gdy pojawiają się objawy, łatwo pomylić je z innymi problemami ze strony układu pokarmowego albo z przewlekłym zmęczeniem. Najczęściej opisywane objawy bąblowicy to:
- ból w nadbrzuszu lub w okolicy wątroby
- nieuzasadniona utrata masy ciała
- ogólne złe samopoczucie i przewlekłe zmęczenie
- objawy świadczące o niewydolności wątroby, np. żółtaczka.
Jak myć jagody z lasu, żeby zmniejszyć ryzyko bąblowicy?
Nie musisz rezygnować z leśnych owoców, ale kluczowe jest to, co robisz przed jedzeniem. Myj owoce zebrane na dziko, nawet jeśli wyglądają na czyste, bo jaja pasożyta są mikroskopijne i niewidoczne gołym okiem. CDC wskazuje, że najskuteczniejsze jest dokładne mycie pod silnym strumieniem ciepłej wody albo obróbka termiczna, na przykład gotowanie.
Po powrocie z lasu lub po pracy w ogrodzie zadbaj o podstawową higienę. Myj ręce mydłem i ciepłą wodą przed przygotowaniem posiłków oraz po kontakcie z psem lub kotem, bo na sierści zwierząt mogą znaleźć się jaja pasożytów.
Unikaj jedzenia owoców, które leżą na ziemi albo rosną bardzo nisko, bo tam ryzyko kontaktu z odchodami dzikich zwierząt jest największe. Te proste zasady realnie zmniejszają ryzyko zakażenia podczas letnich zbiorów.
Pasożyty przewodu pokarmowego GALERIA
8
Źródła:
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — National Center for Emerging and Zoonotic Infectious Diseases (NCEZID)
- Parasitology (Cambridge University Press)
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — National Center for Emerging and Zoonotic Infectious Diseases (NCEZID)
- World Health Organization (WHO)
- Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy (NIZP PZH – PIB); Główny Inspektorat Sanitarny
