- Zmysł smaku rzadko ulega całkowitemu zniszczeniu, ponieważ odpowiadają za niego aż trzy różne nerwy czaszkowe
- Długotrwały brak powonienia prowadzi do groźnego niedożywienia białkowego oraz rozwoju tak zwanej anoreksji wieku podeszłego
- Badania dowodzą, że u 40 do 76 proc. pacjentów z zaburzeniami węchu występują epizody głębokiej depresji
- Udowodniony naukowo domowy trening węchowy opiera się na regularnym wąchaniu aromatów kwiatowych, orzeźwiających, owocowych i korzennych
Dlaczego po infekcji lub w chorobie neurologicznej tracisz węch i smak?
Czasowa lub trwała utrata węchu i smaku to powszechny problem, z którym możesz się mierzyć po przejściu ciężkiej infekcji lub w przebiegu chorób neurologicznych. W przypadku infekcji wirusowych, takich jak COVID-19, uszkodzeniu ulega nabłonek węchowy, a patogen wnika do układu nerwowego, blokując prawidłowe odbieranie bodźców. Z kolei w chorobie Parkinsona czy chorobie Alzheimera za brak powonienia odpowiada gromadzenie się toksycznych białek, które niszczą szlaki węchowe w mózgu.
Warto wiedzieć, że zmysł smaku jest znacznie bardziej odporny na uszkodzenia niż zmysł węchu. Odpowiadają za niego aż trzy różne nerwy czaszkowe, dlatego całkowita utrata smaku zdarzy ci się bardzo rzadko, a najpewniej odczuwasz jedynie jego pogorszenie z powodu braku powonienia. Zrozumienie mechanizmu tego zjawiska pozwala szybciej zgłosić się do lekarza i uniknąć groźnych powikłań zdrowotnych.
Brak smaku a apetyt. Jak utrata węchu wpływa na nawyki żywieniowe?
Jeśli nie możesz odczuwać ulubionych smaków, jedzenie staje się dla ciebie jedynie mechanicznym i całkowicie pozbawionym radości obowiązkiem. Długotrwałe zaburzenia tego typu drastycznie zmniejszają twój apetyt, co u wielu osób prowadzi do groźnego niedożywienia białkowego, a nawet tak zwanej anoreksji wieku podeszłego. Taki stan błyskawicznie osłabia twój organizm, co dodatkowo utrudnia medyczne leczenie przebytej infekcji lub przewlekłej choroby neurologicznej.
Pozbawiony zmysłu powonienia, możesz całkowicie nieświadomie zacząć zmieniać swoje codzienne nawyki żywieniowe na niezwykle szkodliwe. Aby poczuć jakikolwiek bodziec na języku, najprawdopodobniej zaczniesz dodawać do posiłków stanowczo zbyt duże ilości soli oraz cukru, niszcząc swoją zbilansowaną dietę. Jako pacjent zmagający się z tym problemem, musisz uważnie kontrolować skład jadłospisu, aby uchronić się przed kolejnymi schorzeniami i chorobami układu krążenia.
Depresja i lęk. Jak utrata węchu i smaku wpływa na zdrowie psychiczne?
Utrata podstawowych zmysłów to ogromny cios, który bezpośrednio i bardzo negatywnie wpływa na samopoczucie psychiczne. Badania dowodzą, że aż u 40 do 76 proc. pacjentów z zaburzeniami węchu występują epizody głębokiej depresji oraz poczucie narastającej samotności. Dodatkowo, jeśli nie jesteś w stanie poczuć własnego zapachu ciała czy zapachu otoczenia, poziom lęku drastycznie rośnie.
Brak zapachu i smaku ogranicza także życie społeczne, odbierając ci naturalną przyjemność ze wspólnych posiłków w gronie rodziny czy znajomych. Przewlekłe zmiany chemosensoryczne mogą również wywoływać bezsenność i niebezpiecznie nasilać objawy zespołu stresu pourazowego. Jeśli zauważasz u siebie pogorszenie nastroju z powodu utraty powonienia, niezwłocznie zgłoś ten problem swojemu lekarzowi rodzinnemu, aby uzyskać niezbędne wsparcie psychologiczne.
Dieta bez węchu i smaku. Jak na nowo odkryć przyjemność z jedzenia?
Zrozumienie, że smak potrawy to w rzeczywistości skomplikowane połączenie zapachu, tekstury, temperatury i ostrości, stanowi klucz do kulinarnego sukcesu. Kiedy twój węch nie działa prawidłowo, musisz skupić się na pozostałych elementach, które silnie pobudzą zmysły podczas jedzenia:
- urozmaicanie tekstury potraw poprzez dodawanie do dań chrupiących składników, takich jak orzechy, kasztany wodne czy grzanki
- łączenie skrajnych temperatur w jednym posiłku, czego przykładem jest nałożenie zimnej śmietany na gorącego pieczonego ziemniaka
- stosowanie pikantnych przypraw, które silniej pobudzają receptory w jamie ustnej i zmniejszają poczucie jedzenia mdłej papki
- zadbanie o oprawę wizualną przygotowywanych posiłków i przyjemną atmosferę przy stole, co pozytywnie nastraja do jedzenia
Świadome angażowanie w proces jedzenia wzroku, dotyku i receptorów termicznych pozwala ci skutecznie ominąć uszkodzony układ węchowy. Dzięki temu posiłki przestają być nudne, a ty odczuwasz znacznie mniejszą chęć na kompulsywne szukanie niezdrowych, przesolonych i słodkich przekąsek. Wdrożenie tych prostych modyfikacji w codziennym jadłospisie to absolutnie najlepszy sposób na to, abyś mógł ponownie cieszyć się każdym kęsem i zyskał siły do walki z chorobą.
Domowy trening węchowy. Jakie kroki podjąć, aby odzyskać powonienie?
Badania medyczne pozwalają dokładnie określić skalę problemu, a wynik poniżej 16,5 punktu w teście identyfikacji zapachów oznacza u chorego całkowitą utratę powonienia. Jeśli specjalistyczna diagnoza potwierdzi u ciebie ten stan, nie musisz biernie czekać na samoistne ozdrowienie, lecz powinieneś od razu rozpocząć domowy trening węchowy. Jest to udowodniona naukowo metoda stymulacji połączeń nerwowych, która wymaga od ciebie zaledwie pięciu minut intensywnych ćwiczeń każdego dnia.
Lekarze i fizjoterapeuci zalecają, aby w ramach domowej rehabilitacji pocovidowej i neurologicznej systematycznie poddawać się ekspozycji na mocne, wyraziste zapachy. Swój własny zestaw do ćwiczeń pobudzających receptory przygotujesz z łatwością, wykorzystując cztery konkretne aromaty:
- zapach kwiatowy, do którego uzyskania możesz wykorzystać alkohol fenyloetylowy lub mocno pachnące płatki róż
- zapach orzeźwiający, opierający się na intensywnym olejku eukaliptusowym udrażniającym drogi oddechowe
- zapach owocowy, bazujący na świeżych i ostrych cytrusach, na przykład cytrynie lub pomarańczy
- zapach korzenny, w przypadku którego idealnie sprawdzą się aromatyczne i łatwo dostępne goździki
Regularne wąchanie każdej z tych grup przez kilkadziesiąt sekund to bardzo silny bodziec do odbudowy zniszczonych struktur nerwowych w twoim mózgu. W Polsce z profesjonalnej rehabilitacji możesz skorzystać także w ramach stacjonarnych i ambulatoryjnych świadczeń Narodowego Funduszu Zdrowia, a nawet poprzez wygodną telemedycynę. Nie bagatelizuj problemu i konsekwentnie trenuj swój nos, ponieważ sprawnie działające zmysły to gwarancja lepszego apetytu, doskonałego nastroju i szybszego powrotu do pełni zdrowia.
7
Źródła:
