Zachowaj czystą głowę - broń się przed fake newsami

2021-07-27 10:46

Fake newsy, zwłaszcza te dotyczące COVID-19 zalewają portale społecznościowe i media. Jak się przed nimi bronić i jak odróżnić prawdziwe informacje od tych fałszywych? Zapytaliśmy o to Nadię Łanowską, koordynatorkę kampanii "Zaszczep się wiedzą".

Zachowaj czystą głowę - broń się przed fake newsami
Autor: Ceneo

Spis treści

  1. Fake newsy wpływają na nasze życie
  2. COVID-19: morze fake newsów
  3. Weryfikacja fałszywych informacji. Jak bronić się przed dezinformacją w dobie pandemii?

W dobie Internetu fałszywe informacje szybko się rozprzestrzeniają w ciągu kilku sekund. Czas pandemii i wywołany nią strach, niepewność to idealny grunt do tworzenia fake newsów. Najgorsze jest to, że wiele fałszywych informacji może być szkodliwa dla ludzi: zarówno dla ich zdrowia, psychiki, jak i portfela.

Jak wygląda rehabilitacja po COVID-19?

Fake newsy wpływają na nasze życie

Fałszywe wiadomości mogą mieć duży wpływ na nasze życie, ponieważ często kształtują nasz światopogląd: na podstawie tych informacji podejmujemy nieraz ważne decyzje, tworzymy wyobrażenie o ludziach lub sytuacjach. Jeśli więc informacje, które zobaczymy w Internecie będą wymyślone, nie podejmiemy prawidłowej decyzji.

Zdaniem koordynatorki kampanii "Zaszczep się wiedzą" Nadii Łanowskiej „pandemia COVID-19 wywołała chaos informacyjny na całym świecie”. - Zjawisko fałszywych informacji nie jest nowe, jednak w trakcie pandemii przybrało na sile, szczególnie w sieci. Internet jest miejscem, w którym granice między opinią a faktami zacierają się coraz bardziej. Łatwemu rozprzestrzenianiu fake newsów w szczególności sprzyja specyfika mediów społecznościowych, czyli ogólnodostępnych portali, w których można swobodnie dyskutować i wymieniać poglądy z innymi użytkownikami – dodała.

Nadia Łanowska zaznaczyła w rozmowie z Poradnikiem Zdrowie, że „fałszywe treści bazują przede wszystkim na emocjach, a nie na faktach i do tego są mocno sensacyjne”. - Z tego względu internauci często udostępniają je chętniej od statycznych, eksperckich treści. To doprowadza z kolei do zwiększenia liczby odbiorców fałszywej informacji i wzrostu jej popularności - powiedziała. Jej zdaniem „nie warto uczestniczyć w internetowych sporach, które najczęściej zostały wywołane tylko po to, aby wywierać negatywny wpływ na emocje”.

COVID-19: morze fake newsów

Informacje siejące postrach o nagłych ofiarach śmiertelnych, ludziach testujących szczepionki przeciw COVID-19 czy o zawartych w nich mikrochipach mogą wywołać lęk i zniechęcić do profilaktyki. Z kolei sprzedawanie cudownych leków na koronawirusa, które w rzeczywistości są glukozą pomieszaną z witaminą C, mogą opróżnić niejedno konto bankowe łatwowiernych ludzi.

- Źródła pochodzenia fake newsów są różne, ale zawsze przyświeca im jeden cel: wywołanie niepokoju i zarządzanie zbiorowymi emocjami. Warto pamiętać, że ogromną ilość ruchu w sieci generują boty. Szacuje się, że może to być nawet 40 proc – podkreśliła Nadia Łanowska. Według niej, zamiast ulegać manipulacjom powinniśmy wyrabiać dobre nawyki, czyli poddawać weryfikacji każdą znalezioną w sieci informację dotyczącą zdrowia, szczepień, lekarstw czy sposobów leczenia.

Weryfikacja fałszywych informacji. Jak bronić się przed dezinformacją w dobie pandemii?

Przed fake newsami trzeba się bronić, najlepiej sprawdzając każdą usłyszaną informację w Internecie w kilku różnych źródłach. Warto też poszerzać swoją wiedzę w wybranym temacie, np. pandemii, aby nie dać się załapać na klik bajtowe tytuły portali społecznościowych.

Infografika Chroń siebie i innych przed manipulacją
Autor: Kampania "Zaszczep się wiedzą"

Nadia Łanowska zaapelowała, aby „w pierwszej kolejności zwracać uwagę na krzykliwe tytuły – medycyna opiera się ma dowodach naukowych i faktach, a nie osobistych opiniach czy emocjach”.

- Zawsze warto sprawdzać źródła znalezionych materiałów online. Rzetelne źródła informacji zazwyczaj są certyfikowane przez Ministerstwo Zdrowia, instytucje publiczne lub znane autorytety medyczne. Czujność powinny wzbudzać portale, które publikują sensacyjne treści, nie podpisują autorów lub nakłaniają do określonych zbiorowych reakcji. Weryfikacja powinna również dotyczyć ekspertów wypowiadających się w znalezionych artykułach. Zdarza się, że autorytety przedstawiane w fałszywych wiadomościach też są całkowicie fikcyjne lub nie mają nic wspólnego z daną dziedziną medycyny lub nauki. Jeśli pojawiają się jakieś wątpliwości związane z COVID-19, to zachęcam do skorzystania z panelu „Zapytaj Eksperta” na stronie kampanii „Zaszczep się wiedzą”.

Jak nie poddać się fake newsom?

Podpowiada mgr Wojciech Pokój, psycholog z Centrum Medycznego Damiana

W dobie koronawirusa każdy z nas może przyczynić się do zatrzymania rozprzestrzeniania się nieprawdziwych informacji. Korzyści odczujemy nie tylko my, ale również nasi najbliżsi. Jakie kroki możemy podjąć?

  1. Korzystajmy wyłącznie z wiarygodnych informacji – nie trudno zauważyć, że siła oddziaływania fake newsów wynika m.in. z niewiedzy odbiorców. Jeżeli docierają do nas jakiekolwiek informacje nt. obecnej sytuacji, skonfrontujmy je z wiarygodnymi i oficjalnymi danymi przekazywanymi m.in. podczas konferencji Ministerstwa Zdrowia.
  2. Ograniczmy korzystanie z mediów – im więcej korzystamy ze środków masowego przekazu i mediów społecznościowych, tym większe ryzyko, że staniemy się adresatami fake newsów. Nie powinniśmy całkowicie rezygnować z nabywania wiedzy. Jednak zamiast każdą wolną chwilę poświęcać na wyszukiwanie nowych treści o COVID-19, warto np. ograniczyć tę czynność do 1-2 razy w ciągu dnia.
  3. Myślmy pozytywnie – fake newsy najczęściej niosą ze sobą sensacyjną i negatywną informację. Aby ograniczyć ich potencjalny wpływ na nasze zdrowie psychiczne, należy poszukiwać pozytywnych aspektów obecnej sytuacji.
  4. Nie przekazujmy dalej informacji bez ich zweryfikowania – media społecznościowe umożliwiają dzielenie się treściami z bliskimi nam osobami niemal w ciągu kilku chwil. Mimo oczywistych korzyści tych rozwiązań, istnieje jednak ryzyko, że fake newsy zostaną w szybki sposób rozpropagowane wśród innych osób. Dlatego przed ich przekazaniem pamiętajmy o zweryfikowaniu w wiarygodnych źródłach.