INSULINA - rodzaje, działanie i sposób podawania

17 komentarze
Autor: Beata Prasałek, Monika Majewska

Insulina to hormon wydzielany przez trzustkę, a konkretnie przez tzw. komórki B wysp Langerhansa. Rola insuliny w organizmie jest bardzo ważna, pełni ona wiele funkcji. Jednak insulina najbardziej jest znana jako lek stosowany w cukrzycy. Insulina znalazła zastosowanie również w kulturystyce. Sprawdź, jakie działanie ma insulina.

Insulina to hormon wytwarzany przez trzustkę, a konkretnie przez komórki beta wysp Langerhansa w trzustce. Insulina to także lek stosowany w cukrzycy, który do niedawna był otrzymywany z trzustek zwierzęcych (wołowych i wieprzowych). Obecnie zwykle stosuje się insulinę ludzką otrzymywaną technikami inżynierii genetycznej. Insulina to także nielegalny środek dopingujący stosowany w sporcie i kulturystyce.

Insulina - rola w organizmie. Działanie insuliny

  • reguluje w organizmie szybkość zużywania glukozy (cukru) przez tkanki. Zadaniem insuliny jest obniżenie poziomu cukru we krwi. Brak lub niedobór insuliny prowadzi do zwiększenia się we krwi poziomu cukru, co może doprowadzić do rozwoju cukrzycy typu II
  • bierze udział w przetwarzaniu węglowodanów w tłuszcze
  • wzmaga syntezę białka przez przyspieszanie dostarczania aminokwasów

Najbardziej intensywny proces wydzielania insuliny zachodzi w porze porannej, maleje natomiast po południu. W nocy znacznie spada ilość wydzielanej insuliny.

Insulina a cukrzyca. Wskazania do stosowania insuliny

U osób z cukrzycą trzustka nie wytwarza insuliny lub jej dostatecznej ilości, lub nie jest w stanie efektywnie wykorzystać  insuliny, którą wytwarza. W wyniku tego glukoza (cukier) gromadzi się w krwiobiegu.

W cukrzycy typu I leczenie rozpoczyna się od insuliny. U chorych na cukrzycę typu 2 leczenie insuliną stosuje się wtedy, gdy leki doustne przestały być skuteczne, a także w sytuacjach nagłych (np. po zawale), na określony czas.

W cukrzycy typu I niezbędne jest leczenie insuliną, ponieważ trzustka nie produkuje tego hormonu. Natomiast w cukrzycy typu II stosuj się dietę, ćwiczenia i tabletki. Dopiero gdy dieta i tabletki nie przynoszą pożądanych efektów, lekarze włączają insulinę.

Wskazaniami do jej zastosowania są także:

  • opanowanie glukotoksyczności
  • ostre choroby (np. zawał serca, zapalenie płuc) u chorego na cukrzycę typu 2 dotychczas leczonego doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi
  • zabieg operacyjny u chorego na cukrzycę typu 2 dotychczas leczonego doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi
  • ciężkie uszkodzenie wątroby i/lub nerek u chorego na cukrzycę typu 2 (są to stany, w których stosowanie doustnych leków przeciwcukrzycowych jest przeciwwskazane)
  • cukrzyca ciężarnych (jeśli dieta nie pomaga)

Insulinę do zastrzyków uzyskuje się z trzustek zwierząt (pod względem budowy cząsteczki najbardziej podobna do ludzkiej jest insulina wieprzowa) albo na drodze biotechnologicznej – insulinę mogą wytwarzać specjalne szczepy bakterii lub drożdże piekarskie, którym wcześniej wszczepiono geny insuliny ludzkiej. Obie insuliny są równie skuteczne.

Ważne

Ważne

Insulina po wstrzyknięciu pod skórę ma skłonność do krystalizowania się. Kryształki rozpuszczają się bardzo wolno, przez co hormon ten osiąga najwyższe stężenie we krwi po ok. 1,5–2 godzinach. By lek zdążył zadziałać, między zastrzykiem a posiłkiem musi upłynąć 30–45 minut. Niemal 90 proc. chorych nie przestrzega jednak tego zalecenia i wstrzykuje sobie lek zbyt późno, zwykle tuż przed posiłkiem. Naukowcy zamienili więc aminokwasy w cząsteczce insuliny i uzyskali substancję o nowych właściwościach – tzw. analog insuliny ludzkiej. Jego kryształki rozpuszczają się znacznie szybciej, dlatego zastrzyk można zrobić sobie tuż przed, w trakcie, a nawet do 15 minut po posiłku.

Insulina - rodzaje i czas działania insuliny

Insuliny różnią się czasem działania (jak długo są skuteczne), początkiem działania (jak szybko zaczynają działać) i szczytem działania (kiedy są najbardziej skuteczne).

  • Insulina krótkodziałająca szybko pojawia się we krwi i ma krótki czas działania. Można ją brać pół godziny przed posiłkiem. Najsilniej działa między 1 a 3 godziną po wstrzyknięciu. Jest skuteczna przez 8 godzin.
  • Insulinę o pośrednim czasie działania można brać 1–1,5 godziny przed posiłkiem. Najwyższe stężenie we krwi ma pomiędzy 4 a 12 godziną po iniekcji. Działa przez 24 godziny.
  • Insulina o przedłużonym czasie działania przyjęta 1–1,5 godziny przed posiłkiem działa przez ponad 24 godziny.
  • Istnieją też gotowe mieszanki insuliny krótkodziałającej i o pośrednim czasie działania.
Zdaniem eksperta
Jolanta Mętrak, internista

Analogi insulin długodziałających

Jestem mamą 6-letniej Ani, chorej od ok. 1,5 roku na cukrzycę insulinozależną. Chciałabym się dowiedzieć, czy insuliny długodziałające naprawdę są bardzo skuteczne w porównaniu do innych insulin? Czy podaje się je raz dziennie, czy same dają jeszcze lepsze rezultaty związane z niskimi poziomami glukozy oraz HbA1c we krwi oraz czy zmniejszają ryzyko wystąpienia powikłań związanych z cukrzycą?

Jolanta Mętrak, internista: Insuliny analogowe długodziałające, to istotnie bardzo dobre i "wygodne" insuliny, które przez poprawę kontroli cukru, a tym samym poprawę wyrównania cukrzycy, powodują mniej jej przewlekłych powikłań. Najczęściej wymagają jednoczesnego podawania insulin krótkodziałających, doposiłkowych, ale u osób z małym zapotrzebowaniem, jadających niewiele, mogą być wystarczające. Dobrze też sprawdzają się w okresach tzw. remisji cukrzycy. To obecnie "mercedesy" wśród insulin.

Polecamy
INSULINA analogowa poprawia komfort życia chorych na cukrzycę

INSULINA analogowa poprawia komfort życia chorych na cukrzycę

Wielokrotne wstrzykiwanie insuliny w ciągu doby uprzykrza chorym na cukrzycę życie. W wielu przypadkach rozwiązaniem mogą być insuliny analogowe, które ...

Warto wiedzieć

Ważne

Jak przechowywać insulinę?

  • najlepiej w lodówce, w temperaturze 2-8 st. C
  • z dala od światła słonecznego, lotwartą fiolkę do 6 tygodni, peny - jednorazowe wstrzykiwacze - do miesiąca
  • nie zamrażać
  • nie używać insuliny rozmrożonej ani takiej, która zmieniła barwę lub konsystencję

Jak podaje się insulinę w cukrzycy?

O tym, jakie dawki insuliny i jak często trzeba zażywać, decyduje lekarz diabetolog po wykonaniu serii badań. Przed każdym podaniem insuliny trzeba zmierzyć sobie poziom cukru we krwi, a jeśli bierze się dawkę przed posiłkiem – uwzględnić ilość zawartych w nim węglowodanów. Insulinę kupuje się w ampułkach lub tzw. penach. Peny to dozowniki przypominające długopisy. W środku mają wkłady-pojemniczki z insuliną wystarczającą na kilka dni. Jednorazowe miniigły są bardzo cienkie i powleczone silikonem, dzięki czemu iniekcji nie towarzyszy ból. Igłę wbija się pod skórę, ale nie w mięsień. Wstrzyknięcie insuliny w mięsień nie jest niebezpieczne, ale niewskazane, bo zaburzony zostaje czas wchłaniania i działania insuliny. Najlepiej wykonywać iniekcje w brzuch, udo lub ramię. By uniknąć utworzenia się podskórnych zgrubień i zrostów, nie należy robić zastrzyków wciąż w to samo miejsce. Insulinę trzeba wstrzykiwać powoli i nie wyciągać igły natychmiast po opróżnieniu pojemniczka – warto odczekać 5–6 sekund, bo to zapewni wstrzyknięcie całej dawki i zapobiegnie wyciekowi insuliny.

Insulina w kulturystyce

Insulina jest stosowana w sporcie i kulturystyce jako substancja aktywująca działanie sterydów anabolicznych, w szczególności hormon wzrostu.

Duża część hormonów wzrostu po wstrzyknięciu do organizmu dostaje się do wątroby. Zadaniem komórek wątroby jest rozpoczęcie produkcji insulinopodobnego czynniku wzrostu, IGF. W tym celu - oprócz testosteronu i hormonów gruczołu tarczycy - konieczna jest również insulina. Jednak dzienna dawka insuliny, która jest wytwarzana przez trzustkę, jest niewystarczająca, aby zagwarantować maksymalną produkcję IGF-1 w wątrobie po wstrzyknięciu hormonu wzrostu. Stąd zapotrzebowanie na insulinę.

Jednak stosowanie insuliny przez osoby zdrowe niesie za sobą duże niebezpieczeństwo.

Zdaniem eksperta
Jolanta Mętrak, internista

Insulina jako wspomaganie dla sportowca

Jestem sportowcem, wspomagam się od kilku lat różnymi farmaceutykami. Zastanawiam się nad przyjmowaniem insuliny - czy mogę liczyć na pomoc lekarza w tej sprawie?

Jolanta Mętrak, internista: Skąd ten pomysł?! Insulina obniża poziom cukru i może wywołać hipoglikemię, co jest stanem niebezpiecznym nie tylko dla zdrowia, ale także dla życia. Podczas uprawiania sportu mięśnie dodatkowo zużywają cukier. Niski poziom cukru źle wpływa na funkcjonowanie mózgu. Nie sądzę, aby lekarz wypisał receptę na insulinę dla osoby bez cukrzycy.

Insulina - działania niepożądane

W przebiegu insulinoterapii, podobnie jak w czasie przyjmowania każdego innego leku, występują działania niepożądane, mają one jednak ograniczony charakter.

1. Lipohipertrofia i lipoatrofia

Lipohipertrofia oznacza przerost tkanki tłuszczowej w miejscach podawania insuliny, który objawia się początkowo stwardnieniem skóry, a następnie widocznymi uniesieniami.

2. Uczulenie

Insulina rzadko powoduje uczulenia i nie należy się ich obawiać. W miejscach wstrzyknięć może wystąpić wysypka lub zaczerwienienie skóry ze swędzeniem. Wtedy koniecznie trzeba się zgłosić do lekarza, by zmienić preparat insuliny.

3. Wzrost masy ciała

Do wzrostu masy ciała dochodzi u większości osób w początkowym okresie insulinoterapii. Przyczynia się do tego kilka mechanizmów działania insuliny.

4. Nadciśnienie tętnicze

Insulina może przyczyniać się do podwyższenia wartości ciśnienia bezpośrednio – pobudzając układ współczulny (część układu nerwowego pobudzająca organizm do działania w sytuacjach stresowych) oraz zwiększając wchłanianie sodu w nerkach.

5. Niedocukrzenie (hipoglikemia)

Przy leczeniu insuliną może wystąpić zmniejszenie stężenia glukozy we krwi wynikające ze spożycia zbyt małego posiłku, z nadmiernego wysiłku fizycznego, nieodpowiednio dobranej dawki insuliny lub spożycia alkoholu. Zwykle niedocukrzenie występuje, gdy stężenie glukozy we krwi wynosi <55 mg/dl (3,0 mmol/l).

Za 10 proc. wszystkich zgonów z powodu cukrzycy odpowiada hipoglikemia

Źródło: x-news.pl/lifestyle.newseria.pl

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 01.08.2017

Komentarze (1 - 10 z 17)
Elzbieta, 27.04.2017 09.03
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Zygac sie chce jak ciagle i bez przerwy wyzywacie ludzi od cukrzykow a przeciez ci ludzie choruja na cukrzyce. Czy to jest takie trudne do pojecia? Dlaczego nikt nie zauwaza ze wlasnie ludzi chorych na cukrzyce tak sie traktuje. Uwazam ze Ci ludzie nie zasluguja na cos takiego oni nie wybrali sobie tej choroby jak zreszka inni chorzy na inne choroby. Ludzi chorych na pluca nazywacie gruzlikami co sie dzieje ? A jak nazywacie ludzi chorych na raka czy nadcisnienie czy parkinsona ? No jak ? Bo ten cukrzyk to wam przychodzi lekko. A ja mam jedno zyczenie zeby Ci ludzie ktorzy wyzywaja chorych na cukrzyce od cukrzykow mieli cukrzyce i zeby ich tez wyzywano od cukrzykow to moze by zrozumieli jak traktuja tych chorych. Prym w tym wioda lekarze pismaki i cala pozostala sluzba medyczna. Zycze wam cukrzycy.
 
danuta1212, 03.11.2016 17.34
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
biorę insulinę humolag nocna rano cukier do 140 jest ok natomiast dzienna przed obiadem 220 daję 8mlg przed kolacją do 300 nie wiem co robić to pocątek brania insuliny a musiałam wyjechać nie mam kontaktu z lekarzem może ktoś mi doradzi co w takich przypadkach. Czy zwięks?zyć dawkę dziennej
 
Mama ,,cukierka,,, 27.08.2014 20.32
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Oczywiście Panie Mieczysławie , że można kupić insulinę w penach a nazywa się Lantus.
 
Mieczysław, 14.09.2013 19.32
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Od kiedy to insulinę kupujemy w "Penach"? Jeżeli tak, to gdzie można ją kupić w Penach i ile ona kosztuje?:-)
 
Wojtek, 08.09.2013 09.33
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Zgadzam się z przedmówcą. Również używam Injex30 i w odróżnieniu od innych podobnych urządzeń nie powoduje, bólu, czy też swędzenia. Łatwo zatem zapewne przekonać do niego dziecko, które boi się igieł.
 
Barbara, 20.06.2013 22.09
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Moje dziecko też zawsze strasznie cierpiało - już na sam widok igły na początku było przerażone, a potem popadało w otępienie... Nie mogłam już na to patrzeć - stwierdziłam, że poszukam rozwiązania, aby zaoszczędzić dziecku bólu. Udało się! Na jednym z portali internetowych wyczytałam o bezigłowym wstrzykiwaczu Injex 30. Okazał się być wybawieniem z mojej sytuacji! Dziecko z chęcią go używa, jest bardziej radosne, dla niego cukrzyca nie kojarzy się już z bólem i koniecznością nieustannych zastrzyków. Poza tym ja także się uspokoiłam - wiem, że z Injex 30 Gabrysi nie grożą żadne skaleczenia :) Polecam wszystkim, którzy chcą się leczyć z cukrzycy BEZ BÓLU!
 
Michał -senior, 12.03.2013 12.48
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Cukrzycę ujawnioną mam od 16 lat / od razu na insulinie / a mam 63 rok życia. Wyniki badań krwi wspaniałe. Ciśnienie wzorowe 125/75 tętno 75. Uważam że cukrzyk, który w 'miarę się pilnuje" ma szanse na długie życie gdyż nie obciąża zbytnio swój organizm Pozdrawiam wszystkich, którzy szybka przeszli na zastrzyki.
 
medea, 02.11.2012 13.03
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Zastanawiam się nad zakupem lodówki do podręcznego przechowywania insuliny. Czy ktoś już nabył takie urządzenie? http://www.bitblue.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=89&Itemid=91&lang=pl
 
en, 12.06.2012 14.02
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ja tez nie lubie zastrzykow a teraz operuje , w iraku nawet obcinalem nogi
 
JAN K.., 03.03.2012 14.38
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
przed zachorowaiem nie znosilem momentu robienia zastrzykow.Zaczelem robic sobie zastrzyki sam,bo mialem do wyboru:albo robic samemu albo marsz do przychodni . Byly to lata osiemdziesiate , igly dosc grube i dlugie.Teraz w polaczeniu z penami to fraszka /wstrzykniecie insuliny./ Wykonuje sam kilka razow na dobe .Chec dalszego zycia przelamuje strach ,a praktyka pomaga doskonalic sposob.
 
następne »
strona 1 z 2
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
INSULINOOPORNOŚĆ (wrażliwość na insulinę) - przyczyny, objawy i leczenie INSULINOOPORNOŚĆ (wrażliwość na insulinę) - przyczyny, objawy i leczenie

Insulinooporność oznacza obniżoną wrażliwości organizmu na działanie insuliny - hormonu...

więcej

255

GLIKEMIA POPOSIŁKOWA - normy. Prawidłowa glikemia poposiłkowa GLIKEMIA POPOSIŁKOWA - normy. Prawidłowa glikemia poposiłkowa

Glikemia poposiłkowa oznacza stężenie glukozy we krwi po spożyciu posiłku. Jeśli jest ono znacznie...

więcej

239

HIPOGLIKEMIA (niedocukrzenie) - objawy, przyczyny i leczenie zbyt niskiego poziomu cukru we krwi HIPOGLIKEMIA (niedocukrzenie) - objawy, przyczyny i leczenie zbyt niskiego poziomu cukru we krwi

Hipoglikemia czyli niedocukrzenie, rozwija się stopniowo, wraz ze spadkiem poziomu cukru we krwi....

więcej

230

CUKRZYCA: przyczyny, objawy, leczenie CUKRZYCA: przyczyny, objawy, leczenie

Cukrzyca (diabetes mellitus) to przewlekła choroba metaboliczna wynikająca z zaburzonego...

więcej

221

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Leczenie rozstępów jest procesem trudnym, w tej chwili stosuje się trzy główne metody: 1. kosmetyki, 2. peelingi chemiczne, 3. laseroterapię. Preparaty przeciw rozstępom powinny zawierać składniki...

Torbiele jajników u kobiet w okresie prokreacyjnym najczęściej mają charakter czynnościowy, ich wymiar w cyklu może ulegać zmianie, tak że te różnice w wymiarze nie są czymś dziwnym, szczególnie...

Mirena jest wkładką z hormonem. Hormon ten uwalnia się w bardzo niewielkiej ilości i teoretycznie nie powinien mieć istotnego działania ogólnoustrojowego. Wprawdzie rzadko, ale bywa, że jednak...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.