Urazy kolana: objawy i diagnostyka

2015-10-19 14:40 Jolanta Dyjecińska - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie" | Konsultacja: dr n. med. Paweł Adamczyk, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu, dr n. med. Paweł Adamczyk, Centrum Medyczne Gamma, www.cmgamma.pl

Urazy kolana - więzadeł krzyżowych kolana, łąkotek czy rzepki - to dość częsta przypadłość, szczególnie u osób aktywnych fizycznie. Staw kolanowy, choć z natury jest stabilny, ulega kontuzji, kiedy jego struktury muszą znosić obciążenia przekraczające ich fizjologiczną wytrzymałość.

Uraz kolana najczęściej ma miejsce podczas uprawiania sportu, zwykle wtedy, gdy ćwiczenia wykonywane są nieprawidłowo. Szczególnie podatne na uszkodzenia są łąkotki znajdujące się między powierzchniami stawowymi kości piszczelowej oraz udowej, które mają m.in. absorbować wstrząsy. Drugą strukturą często ulegającą kontuzjom są więzadła stabilizujące kolano. Na trzecim miejscu są urazy rzepki – trójkątnej kości współtworzącej staw.

Stłuczenie czy duża kontuzja kolana?

Jeśli po urazie jesteś w stanie chodzić, uważasz, że to tylko stłuczenie kolana lub mikrouraz, który sam szybko się wygoi. Częstokroć tak właśnie bywa i z przykrymi objawami, takimi jak ból kolana czy obrzęk, można poradzić sobie samemu. Trzeba schłodzić bolące kolano, np. mrożonką wyjętą z zamrażalnika albo preparatem w spreju, potem warto je smarować maściami lub żelami o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym oraz unikać obciążania stawu. Jeśli po 2 lub 3 dniach dolegliwości się nie zmniejszą albo wręcz się nasilą, lepiej udać się do ortopedy.

Kiedy nie wolno zwlekać z wizyta u lekarza? Szukaj szybko u niego pomocy, jeśli:

  • nie możesz całkowicie wyprostować nogi
  • pojawił się wysięk w stawie
  • masz uczucie niestabilności kolana
  • dokucza ci silny ból
  • w trakcie urazu coś z trzaskiem przeskoczyło w stawie

Różne skutki urazu kolana

  • Uszkodzenie łąkotek – w przypadku uszkodzenia łąkotki przyśrodkowej ból pojawia się po wewnętrznej stronie kolana przy kucaniu i chodzeniu. Przy znacznie rzadszym uszkodzeniu łąkotki bocznej ból zlokalizowany jest po zewnętrznej stronie kolana. W następstwie nieleczenia tych urazów pogłębia się zniszczenie łąkotek i dochodzi do wtórnego uszkodzenia chrząstki stawowej, czyli do przyśpieszenia zmian zwyrodnieniowych. Objawem uszkodzenia łąkotki może też być brak swobodnego wyprostu kolana wskutek zablokowania stawu przez jej oderwany fragment. Taka sytuacja wymaga pilnej wizyty u ortopedy.
  • Naderwanie więzadła pobocznego przyśrodkowego – ból pojawia się po wewnętrznej stronie kolana, szczególnie przy jego koślawieniu, czyli wyginaniu do środka. To więzadło dość dobrze goi się samoistnie, ale jeśli jest nieleczone, proces ten trwa dłużej i może powstać bolesna blizna.
  • Uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego – najczęściej dochodzi do niego na skutek masywnego urazu skrętnego kolana. Część pacjentów odczuwa pęknięcie czegoś w jego wnętrzu. Staw po urazie boli, zazwyczaj jest w nim wysięk. Może wystąpić "uciekanie" kolana. Następstwem nieleczenia tej kontuzji jest niestabilność stawu kolanowego. Więzadło krzyżowe tylne znacznie rzadziej ulega uszkodzeniom.
  • Zwichnięcie rzepki – zazwyczaj wyraźnie się czuje przeskoczenie rzepki w kierunku bocznym. Konsekwencją może być niestabilność rzepki, jej kolejne zwichnięcia, wtórne uszkodzenia łąkotek i chrząstki. Rzepka zwykle nastawia się samoistnie, ale podczas zwichnięcia i późniejszego nastawienia się czasami dochodzi do zerwania z powierzchni stawowej kawałka chrząstki. Jej oderwane fragmenty mogą wtedy "pływać" w stawie i mechanicznie go blokować.
Ważne

Nie bagatelizujmy bólu u dzieci i młodzieży

Ponieważ są bardzo aktywne fizycznie i często nieostrożne, skłonni jesteśmy lekceważyć skargi dzieci i młodzieży na ból kolana, myśląc, że to tylko stłuczenie. A przecież u nich, oraz u młodych dorosłych, powodem bólu mogą być jałowe martwice chrzęstno-kostne (wydzielanie się fragmentu chrząstki w stawie), jałowe martwice kostne (np. choroba Osgood-Schlattera, czyli "wyrywanie" jądra kostnienia guzowatości kości piszczelowej przez mięsień czworogłowy, częste u aktywnej sportowo młodzieży), wady anatomiczne (np. łąkotka tarczowata). Nie wolno też zapominać o nowotworach kości.

Dobra diagnoza to podstawa

Sami, rzecz jasna, nie postawimy rozpoznania na podstawie wyżej wymienionych objawów. Ale powinny nas one skłonić do wizyty u ortopedy. Lepiej nie zwlekać z leczeniem, często operacyjnym, bo jego zaniechanie może doprowadzić do większych zniszczeń struktur stawu kolanowego. Zanim zostanie ono podjęte, potrzebna jest diagnoza. Ortopeda stawia ją na podstawie objawów klinicznych i badań obrazowych.

Podstawowym jest RTG stawu kolanowego. Jego uzupełnienie stanowi USG, które m.in. pozwala na tak zwane testy dynamiczne, czyli ocenę wydolności np. więzadeł. Czasami jednak konieczne jest poszerzenie badań diagnostycznych o rezonans magnetyczny i tomografię komputerową. Pierwsze badanie doskonale obrazuje chrząstkę, strukturę kości i więzadeł. Drugie wyraźnie uwidacznia złamania, także kompresyjne (wgniecenia powierzchni stawowych), które nie zawsze są widoczne na zdjęciu RTG.

Problem

Dobra diagnostyka jest niezwykle istotna. Tymczasem wiele placówek medycznych nastawionych jest na "wykonanie procedury", nie zaś na jakość badania. Lekarz nie zawsze więc może właściwie ocenić schorzenie na podstawie wyników tych badań. A wszak od tego zależy dalsze postępowanie terapeutyczne. Dlatego najlepiej wykonać je w miejscu, które specjalizuje się w badaniach narządu ruchu, choć może się to wiązać z większymi kosztami.

miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie cenie 1,00 zł i zyskaj dostęp do numerów archiwalnych! W nr 6/2020 "Zdrowia" m.in.: jak działają jelita, 10 pytań o wazektomię, uzależnienia a płeć, dłonie pod ochroną, ćwiczenia na smukłe nogi. "Zdrowie" to 76 stron rzetelnej wiedzy!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie  6/2020
KOMENTARZE
Daniel
|

Witam wczoraj jakiś gościu próbował mnie uderzyć w twarz ja zrobiłem unik na cofnieciu się nogą wykroczna ale nie wiedziałem że za mną jest krawężnik potknąłem się o niego prawą nogą i poczułem jak całe kolano wypadlo mi w lewą stronę złapałem się za nie wpychajac do srodka dzisiaj moje kolano jest wielkości arbuza (opuchlizna) i bardzo twarde nie mogę wyprostować nogi poruszać się i ogólnie ruszyć nogą co kilkanaście minut tracę czucie w stopie muszę skakać na jednej nodze by się dostać do toalety do tego strasznie boli może orientuję się ktoś co mogło mi sie zerwać itp żeby udać się do szpitala muszę czekać do godziny 18 by udać sie na ostry dyżur kolano jak wspominałem jest wielkości arbuza i puchnie dale

Daniel
|

DANIEL mniej niż minutę temu Witam wczoraj jakiś gościu próbował mnie uderzyć w twarz ja zrobiłem unik na cofnieciu się nogą wykroczna ale nie wiedziałem że za mną jest krawężnik potknąłem się o niego prawą nogą i poczułem jak całe kolano wypadlo mi w lewą stronę złapałem się za nie wpychajac do srodka dzisiaj moje kolano jest wielkości arbuza (opuchlizna) i bardzo twarde nie mogę wyprostować nogi poruszać się i ogólnie ruszyć nogą co kilkanaście minut tracę czucie w stopie muszę skakać na jednej nodze by się dostać do toalety do tego strasznie boli może orientuję się ktoś co mogło mi sie zerwać itp żeby udać się do szpitala muszę czekać do godziny 18 by udać sie na ostry dyżur kolano jak wspominałem jest wielkości arbuza i puchnie dale

Zdzichu_Zet
|

Urazy kolana to była moja szara rzeczywstość (byłem zawodowym koszykarzem) ;) Miałem nawet swoje ulubione ortezy haha. Sportowcy na pewno wiedzą, jak wygląda taka bieganina od lekarza do boiska ;)

Andrzej
|

Urazy kolana są bardzo niebezpieczne, więc najlepiej od razu udać się do ortopedy. Sam kiedyś nadwyrężyłem sobie kolano podczas ćwiczeń i ból nie chciał ustąpić. Poszedłem do lekarza i okazało się, że muszę nosić ortezę przez miesiąc. Na szczęście pomogła mi, od roku, odpukać mam spokój z kolanem ;)

Aruś
|

Buty do biegania mają amortyzować, nie dla braku kontuzji, lecz dla kręgosłupa, bo ponieważ zła amortyzacja i twarda powierzchnia po, której biegamy np.chodniki źle wpływają na kręgosłup, psując go. Pozdrawiam

Aśka
|

Witam, wczoraj doznałam urazu kolana, od razu pojechałam na izbę przyjęć. To nie był mój pierwszy raz, wiec doskonale wiedziałam, że tym razem nie jest ciekawie. Lekarz zalecił przykładnie lodu 4 razy dziennie, z tym, że dziś nie wyglada to za dobrze, jest całe spuchniete jak bania. Nie wiem co robić....

Łukasz
|

Jak dla mnie nic bardziej mylnego. Im but lepiej amortyzuje tym mamy gorsza technike biegania.co prosto moze przelozyc sie na kontuzje. Biegam sporo od kilku lat i poczatki mialen tragiczne bo co chwile dopadaly mnie kontuzje bo wlasnie posluchalem powzechnej opini, ze trzeba kupic dobre buy do biegania (czytaj z dobra amortyzacja). Mialem ich kilka i zadne nie zdaly egzaminu. Dopiero jak zamienilem profesjonalne buty na takie z plaska podeszwa bez amortyzacji to nauczylem sie biegac od nowa i od 4 lat zadnej kontuzji.

daro
|

Często urazy stawów występują przez bieganie jak pisze koleżanka powyżej, ale nie przez samą aktywność tylko przez zła technikę lub złe buty. Buty biegowe powinny dobrze amortyzować

Asia85
|

O rany, jakiś czas temu źle zabrałam się za bieganie, na efekt długo nie trzeba było czekać - oczywiście kontuzja. Trafiłam do dobrego ortopedy (polecam dr. Piotra Krawczuka z Poznania) , który jest specjalistą od kolan i jest coraz lepiej, niedługo znowu będę biegać :-)