- Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji wskazują na mocny ucisk rany jako klucz do zatrzymania krwotoku
- Przy tamowaniu krwi nie należy zdejmować przesiąkniętych opatrunków, aby nie uszkodzić tworzącego się skrzepu
- Wyjmowanie z rany wbitych przedmiotów, takich jak szkło czy metal, może gwałtownie nasilić krwotok
- Profesjonalną opaskę uciskową zakłada się na kończynach tylko wtedy, gdy bezpośredni ucisk jest niewystarczający
Silny krwotok: co to jest i dlaczego liczy się każda minuta
Silny krwotok to krwawienie, które jest gwałtowne i trudno je opanować. Zagraża życiu, bo w krótkim czasie organizm może stracić dużo krwi krążącej. Dlatego w pierwszej pomocy najważniejsze jest jak najszybsze zatrzymanie krwawienia, zanim dotrą ratownicy medyczni.
Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC) z 2025 roku wskazują, że kluczowy jest mocny, bezpośredni ucisk rany. Ucisk pomaga „zamknąć” uszkodzone naczynia i daje czas na rozpoczęcie krzepnięcia. Każda minuta zwłoki zwiększa ryzyko wstrząsu, więc uciskaj od razu, nawet jeśli nie masz jeszcze opatrunku.
Jak zatamować krwawienie: ucisk bezpośredni krok po kroku
Gdy widzisz silne krwawienie, działaj od razu. Najpierw znajdź miejsce, z którego wypływa krew, czasem trzeba odsłonić ranę. Potem przyłóż dłonie bezpośrednio na ranę i uciskaj najmocniej jak potrafisz, najlepiej wykorzystując ciężar własnego ciała.
American Red Cross zaleca, by część ciała z raną oprzeć stabilnie na twardym, płaskim podłożu. Jeśli masz gazę albo czysty materiał, przyłóż go do rany i dalej mocno uciskaj. Gdy materiał przesiąknie krwią, dołóż kolejną warstwę, ale nie zdejmuj tej pierwszej, żeby nie naruszyć tworzącego się skrzepu.
Gdy krwawienie słabnie, załóż opatrunek uciskowy, żeby utrzymać stały nacisk na ranę. Jeśli krew znów zacznie wypływać, zdejmij bandaż i wróć do bezpośredniego ucisku dłońmi albo samą gazą. Cały czas obserwuj poszkodowanego i sprawdzaj, czy poniżej rany krążenie jest zachowane.
Kiedy użyć opaski uciskowej (stazy) na kończynę
Opaska uciskowa, nazywana też stazą taktyczną, jest potrzebna tylko w określonych sytuacjach. Stosuj ją wyłącznie przy zagrażającym życiu krwawieniu z ręki lub nogi, którego nie da się zatrzymać silnym uciskiem bezpośrednim. Najczęściej dotyczy to bardzo głębokich ran i amputacji urazowych.
American Heart Association w wytycznych z 2024 roku podaje, że stazę zakłada się powyżej miejsca krwawienia i dokręca do momentu, aż krew przestanie wypływać. Po założeniu opaski zapisz dokładną godzinę jej użycia. To ważna informacja dla zespołu medycznego, który przejmie opiekę w szpitalu.
Czego nie robić przy silnym krwotoku
Przy silnym krwawieniu łatwo o odruchowe ruchy, które pogarszają sytuację. Poważnym błędem jest wyjmowanie z rany większych przedmiotów, na przykład szkła, metalu albo drewna. Taki przedmiot często działa jak korek, a jego usunięcie może gwałtownie nasilić krwotok.
Mayo Clinic wskazuje też, żeby unikać:
- prób czyszczenia rany przed jej zatamowaniem
- naciskania na urazy oka lub miejsca, gdzie podejrzewasz złamanie czaszki
- używania improwizowanych opasek uciskowych, takich jak cienkie sznurki, paski czy szaliki, o ile nie jest to absolutna ostateczność
- przemieszczania poszkodowanego, chyba że grozi mu bezpośrednie niebezpieczeństwo w miejscu zdarzenia
Nie zwlekaj z wezwaniem pogotowia. Jeśli rana jest głęboka albo nie masz pewności, jak poważny jest stan poszkodowanego, dzwoń pod 112 lub 999. Szybkie powiadomienie służb jest równie ważne jak tamowanie krwi uciskiem.
Co robić po zatamowaniu krwawienia przed przyjazdem karetki
Po opanowaniu krwawienia utrzymuj stabilny stan poszkodowanego do przyjazdu pomocy. Nie rozluźniaj ucisku i nie zdejmuj opatrunków „żeby sprawdzić”, bo możesz znów wywołać krwawienie. Sprawdzaj, czy osoba jest przytomna i oddycha, a jeśli jest jej zimno, okryj ją kocem lub kurtką.
Zapamiętaj prostą kolejność: wezwij pomoc, znajdź źródło krwawienia i uciskaj bez przerwy. W tej sytuacji twoje ręce są najważniejszym narzędziem. Nawet bez apteczki stały, mocny ucisk może uratować życie.
4
Źródła:
