- Witamina E nazywana jest "witaminą młodości", ale ma wpływ na więcej aspektów.
- Niedobór witaminy E może mieć mało znane neurologiczne skutki.
- Niedobór witaminy E może spowodować m.in. zaburzenia poznawcze, zaburzenia pamięci, splątanie, zaburzenia napięcia mięśniowego.
Witamina E - rola w organizmie
Witaminę E kojarzymy jako „witaminę młodości”. To grupa związków o silnych właściwościach antyoksydacyjnych. Odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia skóry, oczu i układu odpornościowego.
Witamina E pomaga w regeneracji, nawilżeniu i gojeniu ran. Chroni komórki przed uszkodzeniami wywołanymi przez wolne rodniki. Poprawia odporność organizmu, może też zmniejszać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
Jakie są skutki niedoboru witaminy E? Może pojawić się suchość skóry. Może pojawić się obniżona odporność. Ale niektórych skutków wiele osób się nie podziewa: osłabienie mięśni, problemy neurologiczne.
Przyczyny niedoborów witaminy E
Na łamach Neurologii Praktycznej zwrócono uwagę na to mniej znane oblicze witaminy E. „Niedobór witaminy E najczęściej powoduje ataksję rdzeniowo-móżdżkową” - czytamy.
Warto dodać, że przyczyną tak silnych objawów niedoborów są niedobory powodowane nie zbyt małą podażą witaminy E, ale m.in. zmiany genetyczne - „związane z mutacją genu dla białka transportującego alfa-tokoferol (alpha-tocopherol transfer protein – TTPA)” albo niewydolności organów wewnętrznych powodujące niedostateczne wchłanianie witaminy E.
Neurologiczne objawy niedoboru witaminy E
51-letnia pacjentka od 3 miesięcy doświadczała wymiotów i biegunek. Chudła w niezamierzony sposób. Cierpiała na zaburzenia równowagi oraz zaburzenia poznawcze.
Ustalenie przyczyny dolegliwości kobiety nie było jednak proste. U pacjentki rozpoznano wcześniej cukrzycę typu 2, niedoczynność tarczycy, a także w wywiadzie ustalono, że miała za sobą cholecystektomię - zabieg chirurgicznego usunięcia pęcherzyka żółciowego.
Kobieta na stałe przyjmowała kilka leków w związku z doświadczanymi dolegliwościami. Niepokój lekarzy budziły jej zaburzenia świadomości, splątanie, dezorientacja, oczopląs.
W badaniach neurologicznych wykazano także m.in. osłabienie siły mięśniowej, ubytek czucia w kończynach górnych i dolnych, zanik odruchów ścięgnistych, ataksję czuciowąrozlane zaniki mięśniowe bez fascykulacji, czyli stan, w którym dochodzi do postępującej utraty masy mięśniowej w różnych częściach ciała, ale bez obecności fascykulacji (czyli drobnych, mimowolnych skurczów mięśni widocznych pod skórą). Może to wskazywać na różne schorzenia neurologiczne, metaboliczne lub mięśniowe.
Objawy niedoboru witaminy E GALERIA
6
Wyniki badań laboratoryjnych wskazywały:
- Zwiększone stężenia enzymów wątrobowych.
- Stężenia witamin z grupy B prawidłowe – mimo to podano dożylnie tiaminę (B1), bez efektu
- Stężenie witaminy D poniżej normy.
- Stężenie witaminy A poniżej normy.
- Bardzo niskie stężenie witaminy E
Dalsze badania wykazały m.in. niewydolność trzustki i jej stłuszczenie, ale bez zmian nowotworowych.„Ostatecznie ustalono rozpoznanie niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki z wtórnym znacznym niedoborem witaminy E” - poinformowano w studium przypadku.
Zastosowano leczenie m.in. wysokimi dawkami witaminy E, co przyniosło znaczącą poprawę i po 8 tygodniach u pacjentki ustąpiły zaburzenia neurologiczne, wróciła jej sprawność intelektualna, choć utrzymała się niepamięć wsteczna, dotycząca zdarzeń z ostatniego roku.
W omówionym przypadku 51-latka cierpiała na niewydolność zewnątrzwydzielniczą trzustki. Dlatego doświadczyła silnego niedoboru witaminy E, co było skutkiem jej niedostatecznego wchłaniania.
Podobne przypadki niedoboru witaminy E z zaburzeniami neurologicznymi – jak zaznaczono, zwykle pod postacią neuropatii czuciowej i ataksji – są znane medycynie i zwykle wiązane z defektem genetycznym w obrębie genu TTPA.
Przywołano inny przypadek: 4-latki, z upośledzeniem słuchu, opóźnieniem rozwoju psychoruchowego, luźnymi częstymi stolcami i wzdęciami brzucha.
Ponadto obserwowano u dziewczynki ataksję, drżenie, zanik odruchów ścięgnistych. U dziecka rozpoznano też zewnątrzwydzielniczą niewydolność trzustki. Dzięki podaniu domęśniowemu witaminy E objawy neurologiczne ustąpiły.
Co może powodować zaburzenia wchłaniania witaminy E? Niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki
Wśród przyczyn niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki wymienia się m.in. celiakię, zapalną chorobę jelit, niedrożność przewodu trzustkowego z powodu guzów nowotworowych lub kamicy żółciowej, a także przyczyny polekowe.
Wśród czynników zwiększonego ryzyka wymieniono też cukrzycę oraz palenie papierosów (oba te czynniki dotyczyły pierwszego omawianego przypadku 51-letniej pacjentki).
Niewydolność zewnątrzwydzielniczej trzustki może przebiegać bezobjawowo w wielu przypadkach. Powinna być brana pod uwagę jako jedna z przyczyn w przypadku ataksji czy neuropatii. Późne rozpoznanie może spowodować nieodwracalne zmiany degeneracyjne.
Neurologiczne skutki niedoboru witaminy E
Niedobór witaminy E może prowadzić do poważnych problemów neurologicznych, jak m.in. neuropatia obwodowa – uszkodzenie nerwów obwodowych, prowadzące do:
- Drętwienia i mrowienia w dłoniach i stopach
- Osłabienia siły mięśniowej
- Zaburzeń czucia (np. trudności w odczuwaniu dotyku i temperatury)
Na liście potencjalnych skutków jest też ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej), czyli trudności z utrzymaniem równowagi, niezgrabność ruchów, chód na szerokiej podstawie.
Możeliwe jest też osłabienie mięśni oka i zaburzenia widzenia – może prowadzić do oczopląsu, niewyraźnego widzenia, a w zaawansowanych przypadkach nawet do uszkodzenia siatkówki.
Ponadto na liście objawów jest miopatia (czyli osłabienie mięśni) – szczególnie w kończynach, co może powodować trudności w chodzeniu i podnoszeniu przedmiotów.
Zdarzyć się mogą nawet zaburzenia funkcji poznawczych – problemy z pamięcią, koncentracją, a w ciężkich przypadkach objawy przypominające demencję.
Kto jest narażony na niedobór witaminy E?
- Osoby z zaburzeniami wchłaniania tłuszczów (np. celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna)
- Pacjenci z mukowiscydozą
- Osoby po operacjach bariatrycznych
- Osoby z rzadkimi genetycznymi zaburzeniami metabolizmu witaminy E
Jeśli podejrzewasz niedobór witaminy E, warto zbadać jej poziom we krwi i skonsultować się z lekarzem, ponieważ suplementacja może pomóc w zahamowaniu dalszego pogorszenia funkcji neurologicznych.
źródło: neurologia-praktyczna.pl
