- Nowotwory w obrębie głowy i szyi stanowią poważne zagrożenie, diagnozowane u około 11 tysięcy Polaków rocznie.
- Wśród nich rośnie liczba przypadków raka migdałka podniebiennego, za które coraz częściej odpowiada wirus HPV.
- Kluczową bronią w walce z tymi nowotworami są szczepienia ochronne oraz świadomość wczesnych objawów.
Nowotwory, które "odbierają człowieczeństwo". Dlaczego zmagamy się z diagnozą zbyt późno?
Co roku około 11 tysięcy Polaków dowiaduje się o diagnozie nowotworu w obrębie głowy lub szyi. Te choroby, obejmujące między innymi raka jamy ustnej, gardła, krtani czy ślinianek, są niezwykle podstępne i mogą prowadzić do poważnych konsekwencji. Zaburzenia mowy, problemy z połykaniem, trudności w oddychaniu, a nawet znaczące zmiany w wyglądzie - to tylko niektóre z cierpień, z jakimi mierzą się pacjenci.
Dramatem jest, że aż 60 procent przypadków wykrywanych jest zbyt późno, bo dopiero w zaawansowanych stadiach (III lub IV).
- Nowotwory w obrębie twarzy i szyi odbierają człowieczeństwo, a śmierć z ich powodu jest wielokrotnie gorsza, bo powoduje izolację. W makabryczny sposób zmieniają nasz wygląd i nasze funkcjonowanie. Nie możemy połykać, nie możemy oddychać, nie możemy mówić - alarmuje dr n. med. Sławomir Okła, kierownik Kliniki Otolaryngologii, Chirurgii Głowy i Szyi w Świętokrzyskim Centrum Onkologii.
Lekarz podkreśla, że profilaktyka, szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) oraz zaufanie do naukowych dowodów są kluczowe w walce z tymi schorzeniami.
Wirus HPV - główny wróg w walce z nowotworami migdałka
W ostatnich dwóch dekadach eksperci obserwują niepokojący trend: liczba zachorowań na raka migdałka podniebiennego wzrosła ponad dwukrotnie. Za ten dynamiczny wzrost odpowiadają przede wszystkim infekcje wirusem HPV, który kojarzony był głównie z rakiem szyjki macicy. Co więcej, choroba ta dotyka coraz młodsze osoby, często niepalące, nie nadużywające alkoholu i prowadzące aktywny tryb życia.
Jak wyjaśniają specjaliści, nawracające zakażenia HPV prowadzą do przewlekłego stanu zapalnego, który z czasem może przekształcić się w proces nowotworowy.
Dr Okła jasno wskazuje: główną bronią w walce z rakiem migdałka i innymi nowotworami związanymi z HPV są szczepienia ochronne. W Polsce są one dostępne w ramach powszechnego programu szczepień, skierowanego do dziewcząt i chłopców. Medyk zaznacza, że szczepienie przynosi korzyści także dorosłym, nawet po 26. roku życia, ponieważ chroni przed ponownym zakażeniem innym typem wirusa.
Największe znaczenie ma jednak przyjęcie szczepionki jeszcze przed rozpoczęciem aktywności seksualnej.
- Unikanie szczepień profilaktycznych jest w ostatnich latach dramatem. Ludzie bez wiedzy wypowiadają się w sposób autorytarny, zniechęcając całe społeczeństwo. Większym dramatem naszych czasów jest to, że nie wierzymy nauce. Medycyna w całości jest oparta na faktach, na dowodach naukowych. Nie na wierzeniach, nie na przekonaniach, nie na wierze, tylko na dowodach naukowych - apeluje dr Okła, wzywając do zaufania medycynie opartej na dowodach.
Nie tylko HPV: zagrożenia, które zmieniają swój charakter
Analiza danych z Krajowego Rejestru Nowotworów pokazuje, że zachorowalność na tradycyjnie tytoniozależnego raka krtani spada. To dobra wiadomość, powiązana ze zmniejszającą się liczbą osób palących papierosy. Dr Okła ostrzega jednak przed nowymi zagrożeniami, takimi jak e-papierosy i podgrzewacze tytoniu. Ich długofalowa szkodliwość nie jest jeszcze w pełni poznana, co budzi uzasadnione obawy wśród lekarzy.
Mimo spadku zachorowań na raka krtani, spadek śmiertelności nie jest równie dynamiczny. To sygnał, że pacjenci nadal zbyt późno zgłaszają się do lekarza, gdy choroba jest już w zaawansowanym stadium.
Pamiętaj o czujności: te objawy powinny zaniepokoić
Wczesna diagnostyka jest kluczowa dla zwiększenia szans na wyleczenie. Marek Walo, który 12,5 roku temu przeszedł operację złośliwego raka krtani, doskonale wie, jak ważne jest szybkie reagowanie. Jego pierwszym objawem była przewlekła chrypka. Marek Walo, reprezentujący Świętokrzyski Oddział Polskiego Towarzystwa Laryngektomowanych, gorąco zachęca do regularnych badań i czujności zdrowotnej.
- Badać się, badać, badać i jeszcze raz badać. Wykrycie raka daje tę nadzieję, że można go zwalczyć - apeluje Marek Walo.
Do niepokojących objawów nowotworów głowy i szyi, które wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej, jeśli utrzymują się ponad trzy tygodnie, należą:
- przewlekła chrypka,
- ból i trudności przy połykaniu,
- niegojące się owrzodzenia jamy ustnej,
- guz na szyi,
- jednostronna niedrożność lub krwawienie z nosa.
Zdrowy styl życia i bezpłatne badania - szansa na zdrowie
W akcję profilaktyczną, organizowaną wspólnie z Europejskim Towarzystwem Chirurgii Głowy i Szyi, włączył się również klub KS Iskra Kielce. Prezes klubu, Karol Bielecki, podkreślił znaczenie sportu i aktywności fizycznej w budowaniu odporności i zapobieganiu chorobom.
- Sport to samo dobro. Regularny ruch minimalizuje stres, infekcje oraz stany zapalne. Kształtuje psychikę, uczy odporności na porażki i wypracowuje nawyk zdrowego stylu życia - zaznaczył Bielecki, dodając, że aktywność fizyczna wymusza eliminację przetworzonej żywności, cukru oraz pomaga przełamać lenistwo.
- Dbamy o samochody i rzeczy w domu, a nie robimy badań dla własnego zdrowia. Przełammy się i zadbajmy o siebie. Dajmy sobie szansę na to, żeby rzeczywiście przeżyć życie zdrowym i szczęśliwym - zaapelował.
Podczas XIV Europejskiego Tygodnia Profilaktyki Nowotworów Głowy i Szyi prowadzone są bezpłatne badania profilaktyczne. Aby skorzystać z tej możliwości, obowiązuje wcześniejsza rejestracja telefoniczna pod numerem 725-551-155. Należy pamiętać, że liczba miejsc jest ograniczona.
