- Analiza z 2025 roku potwierdza, że hipotonia ortostatyczna u osób po 65 roku życia aż dwukrotnie zwiększa ryzyko groźnych upadków
- Częste mroczki przed oczami i zawroty głowy mogą być objawem niewydolności serca, cukrzycy lub choroby Parkinsona
- Eksperci z Mayo Clinic wskazują prosty trik z napinaniem mięśni jako skuteczny sposób na nagłe zawroty głowy
- Regularne nawadnianie oraz picie wody tuż przed wstaniem to kluczowy element w zapobieganiu zawrotom głowy
Nagłe zawroty głowy przy wstawaniu. Skąd biorą się "mroczki" przed oczami?
Prawie każdy tego doświadczył: zrywasz się z kanapy i na chwilę świat wiruje, a przed oczami pojawiają się „mroczki”. To zjawisko, fachowo nazywane hipotonią ortostatyczną, jest po prostu gwałtownym, ale krótkotrwałym spadkiem ciśnienia krwi. Dzieje się tak właśnie wtedy, gdy zmieniasz pozycję z leżącej lub siedzącej na stojącą.
Przyczyna leży w prawach fizyki i budowie naszego układu krążenia, co potwierdza badanie z 2024 roku dotyczące przepływu krwi w mózgu. Kiedy wstajesz, grawitacja błyskawicznie „ściąga” w dół dużą ilość krwi (nawet 500-800 ml) do nóg i jamy brzusznej. To na moment zmniejsza dopływ krwi do mózgu, powodując zawroty głowy, zanim organizm zdąży zareagować i ustabilizować ciśnienie.
Kiedy zawroty głowy po wstaniu są niegroźne? Uważaj, jeśli masz ponad 65 lat
Sporadyczne zawroty głowy po wstaniu są często zupełnie niegroźne, zwłaszcza u nastolatków w okresie intensywnego wzrostu lub gdy jesteśmy po prostu odwodnieni. W takich sytuacjach automatyczny system stabilizacji ciśnienia w naszym ciele może działać z lekkim opóźnieniem. Jest to powszechna reakcja fizjologiczna, która zazwyczaj nie świadczy o żadnych poważnych problemach zdrowotnych.
Sytuacja wygląda inaczej u osób starszych, a statystyki dają do myślenia. Jak wynika z publikacji „Prognostic Implications of Orthostatic Hypotension” z 2025 roku, problem ten dotyka od 20% do 30% osób po 65. roku życia i nawet dwukrotnie zwiększa u nich ryzyko groźnych upadków.
To szczególnie ważne w polskim kontekście, ponieważ według danych przytoczonych przez CDC, upadki są jedną z głównych przyczyn hospitalizacji seniorów, a część z nich kończy się poważnymi urazami, takimi jak złamanie biodra.
Jak zapobiegać zawrotom głowy przy wstawaniu? Proste metody i porady ekspertów
Najlepszym sposobem na uniknięcie tego nieprzyjemnego uczucia jest danie organizmowi chwili na adaptację. Zamiast zrywać się na równe nogi, warto wstawać powoli, etapami. Dobrym pomysłem jest najpierw usiąść, odczekać kilka sekund i dopiero wtedy wstać.
Eksperci z Mayo Clinic polecają prosty trik: zanim wstaniesz, warto napiąć mięśnie nóg i brzucha, aby wspomóc powrót krwi w kierunku serca. Ciekawostką z badania opublikowanego w 2024 roku jest fakt, że wypicie pół litra wody tuż przed wstaniem z łóżka może utrzymać wyższe ciśnienie nawet przez dwie godziny. Warto również pamiętać o regularnym nawadnianiu w ciągu dnia, pijąc około 2-3 litrów płynów.
Gdy zawroty głowy stają się codziennością. Jakie poważne choroby mogą sygnalizować?
Jeśli „mroczki” i zawroty głowy stają się codziennością albo, co gorsza, zdarzyło ci się stracić przytomność, to wyraźny sygnał, by skonsultować się z lekarzem.
Regularna hipotonia ortostatyczna to nie tylko drobna niedogodność, ale potencjalny objaw poważniejszych schorzeń.
Jak podkreślają autorzy analizy „Health and Functional Determinants of Orthostatic Hypotension”, często współwystępuje ona z niewydolnością serca, cukrzycą czy chorobą Parkinsona. Tylko lekarz jest w stanie ustalić prawdziwą przyczynę i wdrożyć odpowiednie leczenie, aby uniknąć groźnych powikłań.
