- Ból nóg podczas chodzenia nie zawsze jest oznaką starzenia. Może być objawem choroby tętnic obwodowych (PAD), w której dochodzi do zwężenia lub zablokowania naczyń.
- Nieleczona choroba może mieć poważne konsekwencje. Zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu, a w zaawansowanych przypadkach może prowadzić do uszkodzenia kończyny, a nawet amputacji.
- Charakterystyczny jest ból, który pojawia się podczas chodzenia i ustępuje po odpoczynku. Taki objaw nazywa się chromaniem przestankowym i może wskazywać na niedostateczny przepływ krwi w tętnicach nóg.
Ból nóg podczas chodzenia może mieć związek z tętnicami
Ból nóg podczas chodzenia łatwo przypisać wiekowi. Tymczasem taki objaw może być związany z chorobą tętnic obwodowych (PAD), w której dochodzi do zwężenia lub zablokowania tętnic doprowadzających krew do kończyn.
Problem zaczyna się wtedy, gdy przepływ krwi przez tętnice zostaje istotnie ograniczony. W poważnych przypadkach może dojść do jego nagłego odcięcia. Taki stan bywa potocznie określany jako „zawał serca w nodze”.
PAD szczególnie często występuje u osób palących tytoń oraz chorujących na cukrzycę. Na ryzyko i dostęp do leczenia wpływają jednak również czynniki społeczne. Szczególnie narażone są osoby o niższych dochodach, mieszkańcy obszarów wiejskich i odległych oraz społeczności rdzenne.
W tych grupach częściej występują bariery utrudniające dostęp do profilaktyki, diagnostyki i specjalistycznej opieki naczyniowej. Późne rozpoznanie choroby może mieć poważne konsekwencje. Wśród nich są nieodwracalne uszkodzenia kończyn, a w najcięższych przypadkach także amputacja.
PAD nie dotyczy tylko nóg. Choroba wiąże się z miażdżycą tętnic
W przebiegu PAD w tętnicach, najczęściej tych doprowadzających krew do nóg, odkłada się blaszka miażdżycowa. Zwężenie naczyń ogranicza przepływ krwi. Ten sam proces może prowadzić do zawału serca i wielu udarów mózgu.
Jednym z najczęstszych objawów PAD jest ból, dyskomfort, skurcze lub zmęczenie mięśni nóg pojawiające się podczas chodzenia i ustępujące po odpoczynku. Taki charakter dolegliwości określa się jako chromanie przestankowe. Nie u każdego jednak choroba daje tak wyraźne objawy. Mogą być one łagodne, nietypowe albo nie występować wcale. To jeden z powodów, dla których PAD często pozostaje nierozpoznana.
Z czasem pacjent może nieświadomie ograniczać aktywność. Zamiast pokonywać dłuższe dystanse, zaczyna mniej chodzić albo unika schodów, ponieważ wysiłek wywołuje dolegliwości. Objawy mogą zostać przypisane zapaleniu stawów, a nawet naturalnym zmianom związanym ze starzeniem się. Taką interpretację mogą przyjąć zarówno pacjenci, jak i lekarze podstawowej opieki zdrowotnej.
Do problemu przyczynia się także niska świadomość zdrowotna. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że PAD jest poważną chorobą układu krążenia, dlatego trudności z chodzeniem traktuje jako część procesu starzenia. Tymczasem choroba nie ogranicza się do kończyn. Jej obecność wiąże się również ze stanem całego układu sercowo-naczyniowego.
PAD może długo pozostawać nierozpoznana. Pomocne jest proste badanie
Rozpoznanie PAD nie zawsze jest łatwe. Choroba może mieć łagodny lub nietypowy przebieg, a jej objawy bywają przypisywane starzeniu się, problemom ze stawami czy słabszej kondycji. W efekcie część pacjentów zgłasza się po pomoc dopiero wtedy, gdy schorzenie jest już bardziej zaawansowane.
Jednym z podstawowych badań stosowanych w diagnostyce PAD jest wskaźnik kostka-ramię (ABI). Polega on na porównaniu ciśnienia krwi zmierzonego w okolicy kostki z ciśnieniem w ramieniu. Niższa wartość w nodze może wskazywać na zwężenie tętnic.
Wczesne rozpoznanie choroby ma znaczenie, ponieważ jej konsekwencje mogą wykraczać poza dolegliwości dotyczące nóg. Niewykryta i nieleczona PAD może prowadzić do powikłań zagrażających kończynom, a także wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zawału serca i udaru mózgu.
Jak ograniczyć skutki choroby tętnic obwodowych?
Rozpoznanie choroby tętnic obwodowych pozwala wdrożyć leczenie, które może zmniejszyć ryzyko powikłań dotyczących zarówno nóg, jak i układu sercowo-naczyniowego.
Ważną częścią postępowania jest:
- całkowite zaprzestanie palenia,
- kontrolowanie ciśnienia krwi,
- obniżanie podwyższonego poziomu cholesterolu,
- prawidłowe leczenie cukrzycy,
- przyjmowanie zaleconych leków,
- regularne spacery i ćwiczenia dostosowane do możliwości pacjenta.
W bardziej zaawansowanych przypadkach może być konieczny zabieg, którego celem jest przywrócenie prawidłowego przepływu krwi w zwężonej lub zablokowanej tętnicy.
Istotne miejsce w leczeniu zajmuje także nadzorowana aktywność fizyczna. Regularne ćwiczenia mogą pomóc poprawić sprawność i zwiększyć dystans, jaki pacjent jest w stanie pokonać bez dolegliwości. Jeśli choroba doprowadziła do powstania ran na nogach, konieczne jest również ich odpowiednie leczenie. Pacjent może potrzebować wsparcia w rzuceniu palenia, kontroli czynników ryzyka oraz regularnych ćwiczeniach.
Celem leczenia jest ograniczenie ryzyka zawału serca, udaru mózgu i powikłań zagrażających kończynom, a także zachowanie sprawności i uniknięcie amputacji.
