- Głównym objawem świerzbu jest silny świąd skóry, który staje się najbardziej dokuczliwy wieczorem i nocą
- U dorosłych zmiany najczęściej występują między palcami, na nadgarstkach, w okolicach pach oraz na pośladkach
- Według WHO do zakażenia dochodzi głównie przez bliski i bezpośredni kontakt ze skórą osoby chorej
- Osoba zakażona może zarażać innych nawet przez 8 tygodni przed wystąpieniem u niej pierwszych objawów
Jak wygląda świerzb na skórze i jakie daje objawy?
Świerzb to choroba zakaźna wywoływana przez mikroskopijne roztocza, czyli świerzbowce ludzkie. Pasożyt drąży w skórze krótkie korytarzyki, gdzie bytują osobniki i składane są jaja, a organizm reaguje stanem zapalnym i silnym świądem. Najbardziej typowy objaw to intensywne swędzenie nasilające się wieczorem i w nocy, zwłaszcza po ogrzaniu ciała pod pościelą.
Poza świądem często pojawia się wysypka w postaci drobnych grudek lub krostek, czasem w kilku miejscach naraz. Jak podaje Centers for Disease Control and Prevention (CDC), u części chorych widać też nory świerzbowcowe. To cienkie, lekko wypukłe, kręte linie na skórze, zwykle szarobiałe albo w kolorze zbliżonym do naturalnego odcienia skóry.
Gdzie swędzi świerzb? Typowe miejsca zmian u dorosłych i dzieci
To, gdzie pojawiają się zmiany, zależy od wieku, ale u dorosłych i starszych dzieci świerzb ma swoje „ulubione” lokalizacje. Najczęściej są to miejsca z cienką, delikatną skórą. Jak podaje Illinois Department of Public Health, typowe lokalizacje zmian u dorosłych to:
- przestrzenie między palcami dłoni
- zgięcia nadgarstków, łokci i kolan
- okolice pach i talii
- pośladki oraz łopatki
- okolice brodawek sutkowych u kobiet oraz penis u mężczyzn
U niemowląt i małych dzieci świerzb może wyglądać inaczej niż u dorosłych. Zmiany mogą pojawiać się także na głowie, twarzy, szyi, dłoniach i podeszwach stóp. U dorosłych te okolice zwykle pozostają wolne, natomiast u dzieci wysypka potrafi obejmować dużą część ciała.
Jak dochodzi do zakażenia świerzbem? Najczęstsze drogi przenoszenia
Świerzb nie wynika z braku higieny, choć w dużych skupiskach ludzi łatwiej się rozprzestrzenia. World Health Organization (WHO) podkreśla, że najczęściej dochodzi do zakażenia przez bliski kontakt skóra do skóry z osobą chorą. Ryzyko rośnie podczas wspólnego mieszkania i spania w jednym łóżku, dlatego w rodzinach zakażenie potrafi szybko przechodzić na kolejne osoby.
Rzadziej występuje postać szczególnie zakaźna, czyli świerzb strupowaty (norweski). Na skórze chorego jest wtedy bardzo dużo pasożytów, więc do zakażenia może dojść nawet po krótkim kontakcie albo przez dotykanie przedmiotów osobistych. W typowych przypadkach przeniesienie świerzbu przez pościel lub ubrania jest mało prawdopodobne, ale przy świerzbie strupowatym to ryzyko wyraźnie rośnie.
Po jakim czasie pojawiają się objawy świerzbu? Okres inkubacji
Objawy świerzbu nie zawsze pojawiają się od razu po zakażeniu. CDC podaje, że u osób, które chorują pierwszy raz, świąd i wysypka mogą wystąpić dopiero po 4 do 8 tygodniach. To okres inkubacji, czyli czas, gdy organizm stopniowo rozwija reakcję na obecność pasożyta.
Nawet bez objawów możesz zakażać innych. Jeśli świerzb występował już wcześniej, reakcja skóry zwykle pojawia się szybciej, najczęściej w ciągu 1 do 4 dni po ponownym kontakcie z pasożytem. Dlatego szybkie rozpoznanie pomaga przerwać zakażenia wśród domowników.
Świerzb w Polsce: ile jest zachorowań i co zrobić przy podejrzeniu
Świerzb nadal występuje i może dotyczyć każdej osoby, niezależnie od poziomu higieny czy sytuacji społecznej. „Przegląd Epidemiologiczny” podaje, że w Polsce w latach 2001–2007 zapadalność wynosiła około 30 do 36 przypadków na 100 000 mieszkańców. To pokazuje, że problem nie jest rzadki i dotyczy tysięcy osób rocznie.
Jeśli zauważysz u siebie lub u bliskiej osoby nasilający się świąd i krostki, skonsultuj to z dermatologiem. Leczenie powinno objąć jednocześnie wszystkie osoby mieszkające w tym samym gospodarstwie domowym, nawet jeśli nie mają jeszcze objawów. Kluczowe jest też wypranie ubrań i pościeli w wysokiej temperaturze, aby ograniczyć ryzyko nawrotu.
5
Źródła:
