- Port naczyniowy to urządzenie wszczepiane pod skórę służące do podawania leków oraz pobierania krwi
- Zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowym, a urządzenie jest zazwyczaj gotowe do użycia tuż po wszczepieniu
- Nieużywany codziennie port wymaga przepłukiwania raz w miesiącu, co zapobiega powstawaniu skrzepów i utrzymuje jego drożność
- Dane PubMed Central wskazują, że zakażenia po zabiegu dotyczą niespełna 5 proc. badanych osób
- W Polsce implantacja portu jest w całości finansowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia dla osób ubezpieczonych
Co to jest port naczyniowy i do czego służy?
Port naczyniowy, nazywany też port-a-cath, to niewielkie urządzenie wszczepiane pod skórę, które ułatwia długotrwałe leczenie. Składa się ze zbiorniczka z silikonową membraną oraz cienkiego cewnika, który wprowadza się do dużej żyły w okolicy serca. Port służy do podawania leków, na przykład chemioterapii lub antybiotyków, a także do przetaczania krwi i pobierania próbek do badań.
Dzięki portowi personel medyczny ma stały dostęp do krwiobiegu bez potrzeby kolejnych wkłuć w żyły na rękach. Najczęściej umieszcza się go w górnej części klatki piersiowej, pod obojczykiem, więc zwykle nie rzuca się w oczy. Może pozostawać w ciele przez wiele tygodni, miesięcy, a nawet lat, tak długo, jak wymaga tego leczenie.
Jak wygląda wszczepienie portu naczyniowego i czy to bezpieczne?
Wszczepienie portu naczyniowego to standardowa procedura, którą najczęściej wykonuje radiolog interwencyjny w znieczuleniu miejscowym. Zabieg odbywa się w warunkach sterylnych, a w razie potrzeby możesz dostać lek uspokajający, aby zmniejszyć stres. Lekarz wykonuje dwa niewielkie nacięcia, tworzy „kieszonkę” na port i wprowadza cewnik do odpowiedniej żyły.
Podczas zabiegu lekarz korzysta z USG i promieni rentgenowskich, aby precyzyjnie umieścić port. Na koniec nacięcia zamyka się szwami, klejem medycznym lub plastrami. Jak podaje RadiologyInfo.org, port zazwyczaj można użyć niemal od razu po zakończeniu procedury.
Jak dbać o port naczyniowy na co dzień?
Gdy rany po zabiegu się zagoją, skóra nad portem zwykle nie wymaga specjalnej pielęgnacji. Najważniejsze jest dbanie o higienę, aby zmniejszyć ryzyko infekcji, które mogą utrudnić leczenie. Pomagają w tym proste nawyki, takie jak codzienna kąpiel, mycie zębów oraz czysta pościel i otoczenie:
- Myj ręce mydłem pod bieżącą wodą przez co najmniej 20 sekund
- Myj ręce często, zwłaszcza przed jedzeniem i przed dotykaniem okolic portu
- Czyść powierzchnie, na których przygotowujesz posiłki
- Unikaj dźwigania bardzo ciężkich przedmiotów do czasu, aż lekarz potwierdzi pełne wygojenie ran
Jeśli port nie jest używany codziennie, ty lub opiekun powinniście pamiętać o jego regularnym przepłukiwaniu w placówce medycznej, zwykle raz w miesiącu. To zmniejsza ryzyko skrzepów i pomaga utrzymać drożność portu. Jeśli chcesz uprawiać sporty kontaktowe, na przykład piłkę nożną, skonsultuj to wcześniej z lekarzem prowadzącym.
Powikłania po porcie naczyniowym. Na jakie objawy zwrócić uwagę?
Port naczyniowy ułatwia leczenie, ale jak każda procedura medyczna może wiązać się z ryzykiem powikłań. Według analizy ponad 1000 przypadków opublikowanej w PubMed Central najczęściej opisywano zakażenia, które dotyczyły niespełna 5 proc. pacjentów. Kolejnym powikłaniem była zakrzepica, występująca u mniej niż 4 proc. osób w tej analizie.
Obserwuj miejsce wszczepienia portu i reaguj na niepokojące objawy. Jeśli pojawią się gorączka, dreszcze, silne zaczerwienienie, obrzęk albo ból w okolicy portu, skontaktuj się jak najszybciej z lekarzem. Zwróć też uwagę na opuchliznę ręki po tej samej stronie ciała, po której wszczepiono port.
Czy port naczyniowy jest refundowany przez NFZ?
Dla pacjentów objętych ubezpieczeniem zdrowotnym w Polsce implantacja portu naczyniowego jest bezpłatna w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Procedura jest finansowana ze środków publicznych, jeśli są do niej wskazania medyczne. Najczęściej skierowanie wystawia onkolog po ustaleniu planu leczenia, na przykład chemioterapii.
Informacje o organizacji zabiegu podaje też strona Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA. Jeśli nie masz skierowania, możesz zapisać się na konsultację anestezjologiczną w wybranej placówce, gdzie lekarz oceni stan zdrowia i w razie potrzeby wystawi dokumenty do zabiegu. Szczegóły, takie jak terminy i wymagane dokumenty, ustala każdy ośrodek, więc warto dopytać o nie w rejestracji szpitala.
Jak przyzwyczaić się do portu naczyniowego pod skórą?
Port naczyniowy może być realnym ułatwieniem w trakcie leczenia, bo ogranicza liczbę wkłuć w żyły. Dzięki temu chroni naczynia przed podrażnieniem przez silne leki i zmniejsza stres związany z kolejnymi nakłuciami. Po okresie rekonwalescencji zwykle staje się mało odczuwalny w codziennym funkcjonowaniu.
11
Źródła:
