Dieta roślinna może zmniejszać ryzyko choroby Alzheimera i demencji, ale tylko wtedy, gdy opiera się na pełnowartościowych produktach. Badanie opublikowane w Neurology pokazuje, że zdrowa dieta roślinna obniża ryzyko otępienia, natomiast dieta oparta na ultraprzetworzonej żywności roślinnej może je zwiększać. Zmiana nawyków żywieniowych nawet w późnym wieku wiąże się z niższym ryzykiem zaburzeń poznawczych.
Dieta roślinna a choroba Alzheimera
Wyniki badania opublikowanego w czasopiśmie Neurology, wydawanym przez American Academy of Neurology, wskazują, że jakość diety roślinnej ma bezpośredni związek z ryzykiem choroby Alzheimera i innych form demencji. W badaniu przeanalizowano dane blisko 93 tysięcy dorosłych osób, których średni wiek wynosił 59 lat. Uczestnicy pochodzili z różnych grup etnicznych, w tym populacji białej, Afroamerykanów, Japończyków, rdzennych mieszkańców Hawajów oraz Latynosów.
Uczestnicy wypełniali kwestionariusze dotyczące sposobu odżywiania, na podstawie których oceniano jakość ich diety roślinnej. Jak wyjaśnia Song-Yi Park, współautorka badania i badaczka w University of Hawaii Cancer Center: „Pokarmy roślinne od dawna są łączone z korzyściami zdrowotnymi, a diety roślinne zyskały popularność także z powodów środowiskowych. Jednak wcześniejsze badanie sugerowało, że zdrowa i niezdrowa żywność roślinna może mieć przeciwstawny wpływ na ryzyko demencji”. Badaczka dodaje, że celem było zbadanie, jak zmiany jakości diety roślinnej wpływają na ryzyko demencji w czasie.
Zdrowa i niezdrowa dieta roślinna a ryzyko demencji
Uczestników obserwowano średnio przez 11 lat i podzielono na pięć grup na podstawie jakości ich diety roślinnej. Wyniki pokazały, że osoby, które spożywały najwięcej pełnowartościowych produktów roślinnych, miały o 12% niższe ryzyko demencji niż osoby z najniższym spożyciem takich produktów. Po uwzględnieniu jakości diety różnice były wyraźne: osoby stosujące zdrową dietę roślinną zmniejszały ryzyko demencji o 7%, natomiast osoby spożywające najwięcej niezdrowych produktów roślinnych zwiększały to ryzyko o 6%. „To potwierdziło ogólną hipotezę, że osoby spożywające więcej pokarmów roślinnych i więcej zdrowych pokarmów roślinnych rzadziej rozwijają demencję” – mówi Song-Yi Park. Analiza podkreśla, że nie każda dieta roślinna działa ochronnie. Dieta bogata w ultraprzetworzone produkty roślinne, produkty smażone, żywność o wysokiej zawartości cukru i soli może zwiększać ryzyko zaburzeń poznawczych.
Zmiana diety w starszym wieku
W dodatkowej analizie badacze obserwowali podgrupę uczestników przez 10 lat, aby ocenić wpływ zmian jakości diety w czasie. Osoby, które przeszły na mniej zdrową dietę roślinną, zwiększyły ryzyko demencji o 25%. Z kolei osoby, które ograniczyły niezdrowe produkty roślinne, zmniejszyły ryzyko o 11%. „Najsilniejszy związek z demencją zaobserwowaliśmy przy zmianach w spożyciu niezdrowej żywności roślinnej, a nie wszystkich pokarmów roślinnych. Co istotne, wzorce te były podobne u osób młodszych i starszych niż 60 lat, co oznacza, że nigdy nie jest za późno na poprawę jakości diety” – zaznacza Song-Yi Park.
Lekarz Dung Trinh z MemorialCare Medical Group komentuje, że wyniki potwierdzają znaczenie jakości diety nie tylko dla zdrowia serca, ale także mózgu. „To badanie nie mówi tylko o jedzeniu roślin, ale o jakości diety roślinnej” – wskazuje, dodając, że choć badanie pokazuje związek, nie dowodzi bezpośredniej przyczynowości.
Zdrowa dieta roślinna – co jeść, aby chronić mózg
Dietetyczka Monique Richard podkreśla, że dieta roślinna może działać korzystnie lub niekorzystnie w zależności od jakości produktów. „Dieta roślinna może być niezwykle prozdrowotna, ale może też być wysoko przetworzona i uboga w składniki odżywcze, jeśli dominuje żywność przemysłowa” – wskazuje. „Badania konsekwentnie pokazują, że pełnowartościowe, minimalnie przetworzone produkty roślinne, takie jak warzywa, owoce, rośliny strączkowe, pełne ziarna, orzechy i nasiona, są powiązane z lepszymi wynikami poznawczymi i metabolicznymi. Natomiast diety roślinne bogate w rafinowane zboża, dodane cukry i żywność ultraprzetworzoną mogą zwiększać stan zapalny i zaburzenia metaboliczne” – mówi.
Dietetyczka wskazuje, że podstawą ochrony mózgu jest różnorodność roślin, odpowiednia ilość błonnika, zdrowe tłuszcze i dbałość o mikrobiom jelitowy. Zwraca także uwagę na odpowiednią podaż białka, witaminy B12, kwasów omega-3, żelaza, cynku, choliny, witaminy D i jodu, szczególnie u osób stosujących restrykcyjne modele żywieniowe.
