- Badania naukowe ujawniają, że już jedna szklanka soku z grejpfruta może zwiększyć stężenie popularnych leków na cholesterol nawet o 330%
- Niebezpieczne interakcje leków z jedzeniem nie dotyczą tylko statyn, ale także preparatów na nadciśnienie i arytmię
- Eksperci z FDA ostrzegają, że zachowanie odstępu między przyjęciem leku a grejpfrutem jest groźnym mitem i nie chroni przed przedawkowaniem
- Istnieją bezpieczne statyny, które nie wchodzą w interakcję z grejpfrutem, dlatego warto omówić z lekarzem alternatywne leczenie
Grejpfrut a leki. Dlaczego ta kombinacja może prowadzić do przedawkowania?
Choć grejpfrut kojarzy się ze zdrowiem, dla osób przyjmujących niektóre leki może stać się cichym sabotażystą kuracji. Takie interakcje leków z jedzeniem bywają niezwykle groźne. Wszystko przez zawarte w owocu związki chemiczne, zwane furanokumarynami, które blokują kluczowy enzym wątrobowy (CYP3A4). Enzym ten odpowiada za metabolizm, czyli rozkładanie, ponad połowy wszystkich dostępnych na rynku farmaceutyków.
Gdy enzym ten jest zablokowany, lek nie zostaje prawidłowo przetworzony w jelitach i wątrobie. W efekcie do krwiobiegu trafia znacznie większa ilość substancji aktywnej, niż przewidział lekarz, co prowadzi do groźnego przedawkowania. Jak podaje amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA), efekt ten można porównać do zażycia kilku tabletek zamiast jednej, co stwarza ryzyko poważnych powikłań zdrowotnych.
Z jakimi lekami nie łączyć grejpfruta? Sprawdź listę dla chorób serca i cholesterolu
Lista leków, których działanie zaburza grejpfrut, jest długa i niestety stale się powiększa. Od 2012 roku liczba preparatów o potencjalnie zagrażających życiu interakcjach wzrosła z 17 do ponad 40. Według analiz opublikowanych w medycznych bazach danych, szczególną ostrożność powinni zachować pacjenci stosujący leki na cholesterol, takie jak atorwastatyna, simwastatyna czy lowastatyna.
To bardzo popularna grupa farmaceutyków, więc problem "leki na cholesterol a grejpfrut" dotyczy wielu osób. Niebezpieczna jest również kombinacja z lekami na nadciśnienie (np. nifedypina), preparatami na arytmię (amiodaron) oraz lekami immunosupresyjnymi, kluczowymi dla pacjentów po przeszczepach. W ich przypadku nawet minimalna zmiana stężenia leku we krwi może prowadzić do odrzutu organu lub ciężkiego zatrucia.
Jak bardzo sok z grejpfruta zwiększa stężenie leku? Dane są alarmujące
Niestety tak. Ten mechanizm jest zaskakująco silny i nie wymaga wcale picia soku litrami. Jak dowodzą badania, których wyniki opublikowano w bazie PubMed Central, już jedna szklanka (około 200 ml) soku grejpfrutowego może gwałtownie podnieść poziom leku we krwi.
Dla przykładu, u osoby przyjmującej simwastatynę i pijącej taką ilość soku codziennie przez trzy dni, stężenie leku może wzrosnąć aż o 330%. Specjaliści z Cleveland Clinic ostrzegają, że w przypadku niektórych statyn stężenie leku może zwiększyć się nawet dwu- lub trzykrotnie już po jednorazowym spożyciu. To z kolei zwiększa ryzyko groźnych skutków ubocznych, takich jak rabdomioliza, czyli gwałtowny i bolesny rozpad mięśni, czy ostre uszkodzenie nerek.
Czy zachowanie odstępu między lekiem a grejpfrutem jest bezpieczne? Wyjaśniamy
To jeden z najgroźniejszych mitów, który może mieć fatalne skutki. Odsunięcie w czasie picia soku od momentu zażycia tabletki absolutnie nic nie zmienia, ponieważ blokada enzymu CYP3A4 jest procesem długotrwałym. Jak wyjaśnia amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA), działanie furanokumaryn może utrzymywać się w organizmie nawet przez całą dobę po wypiciu zaledwie jednej szklanki soku.
Przy regularnym spożywaniu grejpfrutów efekt ten kumuluje się, co oznacza, że enzym jest zablokowany niemal stale. Dlatego jedynym w pełni bezpiecznym rozwiązaniem dla osób przyjmujących leki z grupy ryzyka wydaje się całkowita rezygnacja z grejpfrutów i ich przetworów, w tym soków i dżemów.
Bezpieczne statyny i grejpfrut przyszłości. Jakie są rozwiązania dla pacjentów?
Badania genetyczne z zeszłego roku stanowią promyk nadziei dla milionów pacjentów na całym świecie. Na łamach czasopisma „New Phytologist” naukowcy ogłosili, że udało im się zidentyfikować pojedynczy gen odpowiedzialny za produkcję problematycznych furanokumaryn. To odkrycie otwiera drogę do wyhodowania w przyszłości nowych odmian grejpfruta, które będą całkowicie pozbawione tych związków i bezpieczne dla osób przyjmujących leki.
Zanim jednak takie owoce trafią na rynek, pacjenci nie są bezradni. Jak informują specjaliści z Cleveland Clinic, istnieją alternatywne leki na cholesterol (takie jak prawastatyna, fluwastatyna czy rosuwastatyna), które są metabolizowane przez inne enzymy i nie wchodzą w interakcję z grejpfrutem. To dowód na to, że istnieją bezpieczne leki, które można stosować bez obaw o dietę. Dlatego kluczowe jest, by porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą. Taka konsultacja pozwoli upewnić się, że twoja dieta nie sabotuje leczenia i nie naraża cię na niepotrzebne ryzyko.
