- Połączenie antybiotyków z cukrem może znacznie pogarszać stan mikrobiomu jelitowego, co prowadzi do poważnych konsekwencji zdrowotnych.
- Naukowcy odkryli, że już niewielkie ilości cukru w diecie pacjentów przyjmujących antybiotyki nasilają rozwój szkodliwych bakterii.
- Ograniczenie słodyczy podczas antybiotykoterapii może okazać się kluczowe dla ochrony zdrowia jelit, szczególnie w przypadku osób hospitalizowanych.
Cukier w diecie nasila negatywne działanie antybiotyków
Przyjmowanie antybiotyków to często konieczność, która ratuje życie, jednak ma swoją cenę - osłabia naturalny mikrobiom jelitowy, czyli wszystkie drobnoustroje zamieszkujące nasze ciało, w tym przede wszystkim mikrobiotę jelitową. Skutkiem jest większa podatność na zakażenia i inne problemy zdrowotne.
Najnowsze badania zespołu z NYU Langone Health oraz innych ośrodków rzucają nowe światło na ten problem, wskazując, że dodatek cukru do diety podczas antybiotykoterapii może znacząco potęgować te szkody. Okazuje się, że to połączenie nie tylko jeszcze bardziej niszczy dobroczynne bakterie, ale także sprzyja namnażaniu się groźnych patogenów, co jest szczególnie niebezpieczne w przypadku poważnych chorób, takich jak nowotwory.
Naukowcy monitorowali każdy produkt spożywczy w blisko 9,5 tys. posiłków, zjedzonych przez 173 hospitalizowanych pacjentów onkologicznych. Następnie dokładnie analizowali zmiany w ich mikrobiomie jelitowym. Zauważyli alarmujący spadek tak zwanej różnorodności alfa - kluczowej miary zróżnicowania korzystnych gatunków bakterii obecnych w jelitach.
Spadek ten wynosił 21 procent na każde 100 gramów cukru spożytego w ciągu 48 godzin przed leczeniem. Jednocześnie zaobserwowano, że cukier w połączeniu z antybiotykami drastycznie nasilał rozwój bakterii Enterococcus faecium, znanej z wywoływania trudnych do leczenia infekcji. Te wyniki, potwierdzone również w eksperymentach na myszach, pokazują, jak kluczową rolę w ochronie zdrowia odgrywa odpowiednia dieta.
Dlaczego mikrobiom jest tak ważny i co zmienia cukier?
Badania na myszach wykazały, że już po trzech dniach stosowania antybiotyków wraz z dietą bogatą w sacharozę (rodzaj cukru) doszło do ponad 16-krotnego wzrostu liczebności bakterii z rodzaju Enterococcus w jelitach.
Do szóstego dnia ta liczebność wzrosła ponad trzydziestokrotnie. "Dowiadujemy się coraz więcej o tym, w jaki sposób szkody, wyrządzane mikrobiomowi przez antybiotyki, wiążą się z długoterminowymi problemami zdrowotnymi.
Ważne jest więc zidentyfikowanie czynników, które mogą ograniczyć te niezamierzone zagrożenia" - podkreśla dr Jonas Schluter z NYU Langone, jeden z naukowców kierujących badaniem, którego wyniki opisano na łamach prestiżowego "Nature". Dr Schluter dodaje również, że analizy ponad 9 tys. posiłków sugerują, iż modyfikacja diety - zwłaszcza ograniczenie spożycia słodyczy - w trakcie i po antybiotykoterapii może znacząco pomóc w ochronie mikrobiomu.
Cukier, antybiotyki i pacjenci onkologiczni - szczególne ryzyko
Naukowcy skupili się na pacjentach z nowotworami krwi, ponieważ są to osoby, które często otrzymują antybiotyki, a podczas hospitalizacji możliwe jest bardzo dokładne monitorowanie spożywanego przez nich jedzenia. "Mikrobiom okazuje się coraz ważniejszym czynnikiem w opiece nad pacjentami onkologicznymi" - zaznacza dr Marcel van den Brink, naczelny lekarz City of Hope i jeden z badaczy.
Dodaje, że u pacjentów poddawanych intensywnemu leczeniu, takiemu jak przeszczep szpiku kostnego, zachowanie zdrowej różnorodności mikrobiomu jelitowego może mieć kluczowe znaczenie dla wyników terapii. Pacjenci z nowotworami krwi, przechodzący przeszczep komórek macierzystych, zazwyczaj przebywają w szpitalu przez kilka tygodni. W tym czasie otrzymują zarówno chemioterapię, jak i antybiotyki.
Taka intensywna terapia, połączona ze zmianami w diecie, prowadzi do poważnego uszkodzenia mikrobiomu jelitowego. W tych warunkach szkodliwe bakterie, takie jak Enterococcus faecium, często zaczynają intensywnie się namnażać, wykorzystując osłabienie pozostałej części ekosystemu jelitowego.
Co dalej? Potrzebne są badania kliniczne
"Zwłaszcza u osób z nowotworami krwi uszkodzenie mikrobiomu wiąże się z gorszymi wynikami leczenia, w tym z wyższą śmiertelnością ogólną i większym ryzykiem zakażeń.
Ważnym kolejnym krokiem będzie zaprojektowanie badań klinicznych, które sprawdzą, czy krótkoterminowe zmiany w diecie mogą poprawić wyniki leczenia pacjentów" - mówi Jonathan Peled, zastępca dyrektora Center for Hematological Malignancies w Memorial Sloan Kettering Cancer Center oraz jeden z autorów badania. Nowe badanie wyraźnie wskazuje, że cukry obecne w diecie nasilają zaburzenia mikrobiomu wywołane przez antybiotyki.
William Jogia z Institute for Systems Genetics, również autor badania, wyjaśnia, że dzieje się tak prawdopodobnie dlatego, iż potencjalnie szkodliwe bakterie, które przetrwały antybiotykoterapię, korzystają z cukrów zawartych w pożywieniu i dzięki nim mogą się namnażać.
Chociaż wyniki sugerują, że ograniczenie cukrów prostych może zmniejszyć uszkodzenia mikrobiomu, naukowcy nadal badają, czy cukier bezpośrednio wspomaga rozwój bakterii Enterococcus, osłabia konkurujące z nimi bakterie, czy też działa u pacjentów poprzez inny, bardziej złożony mechanizm.
