- Eksperci wskazują, że przyczyną zawrotów głowy przy schylaniu jest najczęściej problem z błędnikiem, a nie z ciśnieniem
- Badanie opublikowane w 2025 roku potwierdza, że u osób poniżej 50 lat główną przyczyną dolegliwości bywa wcześniejszy uraz głowy
- Leczenie położeniowych zawrotów głowy jest zaskakująco proste dzięki manewrowi Epleya o skuteczności sięgającej 90%
- Odpowiednia suplementacja witaminy D może zredukować ryzyko nawrotu problemu z błędnikiem aż o 55%
Dlaczego kręci się w głowie przy zmianie pozycji? To może być problem z błędnikiem
Znasz to uczucie, gdy sięgasz po coś na wysoką półkę lub zadzierasz głowę, a świat nagle zaczyna wirować? To niekoniecznie zmęczenie lub nagły skok ciśnienia. Często jest to sygnał alarmowy ze strony błędnika, czyli objaw łagodnych napadowych położeniowych zawrotów głowy (w skrócie BPPV). Jest to jedna z najczęstszych przyczyn dolegliwości tego typu, która według danych Mayo Clinic z ubiegłego roku dotyka w ciągu życia nawet 2,4% populacji.
Problem leży w naszym uchu wewnętrznym, a konkretnie w błędniku, który odpowiada za równowagę. Z powodu urazu lub bez wyraźnej przyczyny, drobne kryształki węglanu wapnia (zwane otolitami) mogą przemieścić się do kanałów półkolistych błędnika. Gdy zmieniasz pozycję głowy, grawitacja wprawia je w ruch, co wysyła do mózgu fałszywy sygnał o obracaniu się, wywołując krótkotrwałe, ale intensywne zawroty.
Uraz głowy i niedobór witaminy D. Kto jest najbardziej narażony na BPPV?
U około połowy osób z BPPV przyczyna pozostaje nieznana, przez co lekarze określają ją jako idiopatyczną. Jak jednak wskazują badania opublikowane na łamach czasopisma „Frontiers” w 2025 roku, u pacjentów poniżej 50. roku życia najczęstszym winowajcą jest wcześniejszy uraz głowy. Czasem dolegliwości mogą pojawić się po długim leżeniu w jednej pozycji, na przykład po zabiegu stomatologicznym lub operacji.
Istotnym czynnikiem ryzyka, zwłaszcza jeśli chodzi o nawroty, jest niedobór witaminy D. Co ciekawe, badanie opublikowane w zeszłym roku wykazało, że suplementacja tej witaminy może zmniejszyć ryzyko powrotu dolegliwości aż o 55%. To może wyjaśniać, dlaczego najwięcej przypadków (28%) notuje się zimą, gdy w Polsce mamy najmniej słońca, a najmniej latem (21%).
Czy położeniowe zawroty głowy są niebezpieczne? Ryzyko upadków u seniorów
Chociaż BPPV samo w sobie nie jest groźne, jego konsekwencje bywają bardzo poważne, zwłaszcza dla osób starszych. Jak wynika z analizy opublikowanej w 2024 roku, seniorzy z tą dolegliwością mają aż o 6,9% wyższe ryzyko upadków niż osoby w średnim wieku, co w kontekście starzejącego się społeczeństwa w Polsce jest sporym wyzwaniem.
Warto pamiętać, że upadki to główna przyczyna urazów i hospitalizacji wśród starszych Polaków, a BPPV może znacząco obniżać jakość życia. Według danych Mayo Clinic, aż 86% chorych odczuwa zakłócenia w codziennych czynnościach.
Leczenie BPPV, czyli jak pozbyć się zawrotów głowy. Kiedy wezwać pogotowie?
Podstawą diagnozy jest prosty test Dix-Hallpike'a, który lekarz lub fizjoterapeuta wykonuje w gabinecie, by sprowokować objawy i potwierdzić problem. Na szczęście leczenie zawrotów głowy tego typu jest zazwyczaj proste i zaskakująco skuteczne. Mowa o manewrze Epleya, czyli serii precyzyjnych ruchów głową, które „przestawiają” kryształki na właściwe miejsce.
Jego skuteczność, jak wskazują dane medyczne, sięga 80-90% już po jednej sesji. Warto jednak pamiętać, że jeśli zawrotom towarzyszy silny ból głowy, problemy z mową, drętwienie jednej strony ciała lub utrata przytomności, należy niezwłocznie wezwać pomoc medyczną, ponieważ mogą to być sygnały alarmowe świadczące o znacznie poważniejszym schorzeniu.
