Ból kolan potrafi pojawić się nagle – po treningu, spacerze czy nawet bez wyraźnej przyczyny. Wiele osób uznaje go za naturalny element starzenia, ale w praktyce często wynika z przeciążeń, błędów treningowych albo czynników, na które można mieć realny wpływ. Kluczowe jest rozróżnienie, kiedy organizm daje sygnał ostrzegawczy, a kiedy mamy do czynienia z początkiem problemu, który wymaga działania, zanim ograniczy codzienną aktywność.
Ból kolan. Co robić?
Ból kolan często pojawia się wraz z wiekiem, jednak nie zawsze wynika wyłącznie ze starzenia. Szacuje się, że niemal jedna na cztery osoby po 40. roku życia zmaga się z chorobą zwyrodnieniową kolan, która rozwija się w wyniku stopniowego zużywania chrząstki stawowej. Dolegliwości mogą występować także bez urazu i być efektem narastających przeciążeń. „Wiele rzeczy przypisuje się starzeniu, ale ból kolan nie zawsze jest jego częścią i nie zawsze wynika z dużego urazu, czasami jest efektem subtelnych zmian, które pojawiają się, gdy oczekujemy od organizmu więcej, niż jest w stanie udźwignąć” – mówi Steven Svoboda, ortopeda z MedStar Washington Hospital Center.
Ból może pojawić się po rozpoczęciu intensywnego treningu, nawet jeśli nie doszło do kontuzji. W takich przypadkach najczęściej wynika z przeciążenia. Organizm potrafi przystosować się do wysiłku, ale wymaga stopniowego zwiększania obciążeń oraz odpowiednio zaplanowanego treningu.
Jak dbać o kolana po 40 roku życia
Podstawą profilaktyki jest unikanie urazów, zwłaszcza poważnych uszkodzeń więzadeł, takich jak ACL, oraz łąkotki. Tego typu kontuzje znacząco zwiększają ryzyko rozwoju choroby zwyrodnieniowej, nawet siedmiokrotnie lub ośmiokrotnie. Rozpoczynając nową aktywność fizyczną, należy wprowadzać ją stopniowo. Przykładowo przygotowanie do biegu na 10 kilometrów wymaga odpowiedniego planu treningowego. W takiej sytuacji pomoc fizjoterapeuty pozwala dobrać ćwiczenia i rozciąganie ograniczające ryzyko bólu kolana, natomiast trener przygotowania motorycznego pomaga bezpiecznie wprowadzić organizm w nowy wysiłek.
„Ważne jest, by podejść do nowych aktywności rozsądnie i nie wykorzystywać nadmiernie naturalnej odporności organizmu na przeciążenia, bo jeśli coś jest dobre, to więcej nie zawsze oznacza lepiej” – dodaje Svoboda.
Zdrowe kolana jak zapobiegać bólowi
Na kondycję stawów wpływają również czynniki ogólnoustrojowe. Nadmierna masa ciała zwiększa obciążenie kolan, co sprzyja bólowi i rozwojowi zmian zwyrodnieniowych. Palenie tytoniu także wiąże się z większym ryzykiem problemów ze stawami. Osoby z nadwagą lub palące powinny rozważyć zmianę stylu życia i skonsultować się z lekarzem w celu ograniczenia tych czynników ryzyka. Jednocześnie możliwe jest uprawianie sportów kontaktowych, pod warunkiem stosowania odpowiednich zabezpieczeń, takich jak stabilizatory, oraz właściwego przygotowania fizycznego i technicznego.
Wymiana stawu kolanowego czy warto
Zabiegi operacyjne, w tym wymiana stawu kolanowego, mogą poprawić funkcjonowanie w zaawansowanych przypadkach, jednak nie przywracają pełnej sprawności stawu. „Operacje mogą znacząco poprawić sytuację, ale nie ma szybkich rozwiązań, a protezy kolana nie przywracają stawu do stanu naturalnego” – mówi ekspert.
Szacuje się, że od 10 do 20 procent pacjentów po operacji pozostaje niezadowolonych z efektów leczenia, co wynika m.in. z nierealistycznych oczekiwań wobec czasu rekonwalescencji. W przypadku braku dolegliwości kluczowe znaczenie ma profilaktyka. Unikanie urazów, odpowiednio prowadzony trening oraz kontrola czynników ryzyka mogą ograniczyć konieczność leczenia operacyjnego w przyszłości.
Polecany artykuł:
