- Niedomykalność zastawki mitralnej polega na nieszczelnym zamykaniu się elementu oddzielającego lewy przedsionek od komory serca
- Typowe dolegliwości to przewlekłe zmęczenie, zawroty głowy, suchy kaszel oraz duszności narastające podczas aktywności fizycznej
- Według serwisu MedlinePlus pacjenci mogą budzić się w nocy z nagłym uczuciem braku tchu
- Z danych AOTM wynika, że w Polsce z tą wadą serca zmaga się około 270 000 osób
Niedomykalność zastawki mitralnej: co to jest i na czym polega
Zastawki w sercu działają jak zawory i pilnują, żeby krew płynęła w jednym kierunku. Zastawka mitralna znajduje się po lewej stronie serca i oddziela lewy przedsionek od lewej komory. Przy niedomykalności nie domyka się szczelnie, dlatego część krwi cofa się do przedsionka.
Gdy krew się cofa, serce musi pracować intensywniej, żeby utrzymać prawidłowy przepływ krwi w organizmie. Na początku organizm może to kompensować, ale z czasem przeciążenie sprzyja osłabieniu mięśnia sercowego. Jak podaje American Heart Association, niedomykalność zastawki mitralnej może rozwijać się latami bez wyraźnych objawów.
Objawy niedomykalności zastawki mitralnej: na co zwrócić uwagę
W łagodnej postaci niedomykalność zastawki mitralnej może przez długi czas nie dawać żadnych dolegliwości. Gdy objawy się pojawiają, zwykle narastają stopniowo i wynikają ze spadku wydolności organizmu. Często są mylone ze stresem, niewyspaniem albo „wiekiem”.
Jak opisuje MedlinePlus Medical Encyclopedia, do typowych objawów przewlekłej niedomykalności zastawki mitralnej należą:
- przewlekłe zmęczenie, wyczerpanie i brak energii
- częste zawroty głowy
- suchy kaszel
- uczucie kołatania serca lub wrażenie, że serce bije zbyt szybko
- przyspieszony oddech nawet przy niewielkim wysiłku.
Duszność przy niedomykalności mitralnej i gorszy sen: typowe sygnały
Częstym i uciążliwym objawem niedomykalności zastawki mitralnej są trudności z oddychaniem. Na początku duszność pojawia się głównie przy wysiłku, na przykład podczas wchodzenia po schodach, a później może występować także w spoczynku. Wynika to z tego, że cofanie się krwi zwiększa ciśnienie w naczyniach płucnych.
Przy tej wadzie część osób gorzej czuje się w pozycji leżącej, dlatego śpi na kilku poduszkach. MedlinePlus podaje, że pacjenci mogą budzić się około godzinę po zaśnięciu z nagłym uczuciem braku tchu. Zdarza się też częstsze oddawanie moczu w nocy, co bywa związane z nieprawidłową pracą serca.
Ostra niedomykalność zastawki mitralnej: objawy nagłe i zagrożenie życia
Najczęściej niedomykalność zastawki mitralnej ma przebieg przewlekły, ale czasem pojawia się nagle. Taka sytuacja to ostra niedomykalność, która stanowi bezpośrednie zagrożenie życia i wymaga pilnej pomocy medycznej. Serce nie ma wtedy czasu na adaptację, co może szybko doprowadzić do załamania krążenia.
Jak opisuje Merck Manual Professional Edition, ostra postać tej wady może prowadzić do obrzęku płuc i wstrząsu kardiogennego. Przy poniższych objawach trzeba niezwłocznie wezwać pomoc medyczną:
- nagłe i bardzo silne trudności z oddychaniem
- poczucie duszenia się i silny ucisk w klatce piersiowej
- gwałtowne osłabienie i bardzo niskie ciśnienie tętnicze
- niskie nasycenie krwi tlenem, widoczne na domowym pulsoksymetrze.
Niedomykalność zastawki mitralnej w Polsce: ile osób ma tę wadę
Niedomykalność zastawki mitralnej dotyczy w Polsce dużej grupy pacjentów i częściej występuje wraz z wiekiem. U części osób wada przez lata przebiega stabilnie i wymaga regularnych kontroli kardiologicznych oraz leczenia farmakologicznego. Dlatego znaczenie ma wczesne rozpoznanie i obserwacja zmian w czasie.
Raport Agencji Oceny Technologii Medycznych (AOTM) wskazuje, że ciężka postać niedomykalności, z wyraźnymi objawami, może dotyczyć nawet 2 proc. społeczeństwa. W Polsce szacowana liczba pacjentów z niedomykalnością zastawki mitralnej to około 270 000. To jeden z powodów, dla których w praktyce wykorzystuje się badania takie jak echo serca, pomagające wykryć nieszczelność na wczesnym etapie.
Podejrzenie niedomykalności zastawki mitralnej: co możesz zrobić
Jeśli pojawia się narastające zmęczenie, duszność albo kołatanie serca, pierwszym krokiem jest konsultacja z lekarzem rodzinnym. Badanie osłuchowe stetoskopem może ujawnić szmer nad sercem, który bywa pierwszą wskazówką niedomykalności. Wczesne rozpoznanie ułatwia wdrożenie leczenia i zmniejsza ryzyko trwałego osłabienia serca.
Na co dzień pomocne są regularna aktywność fizyczna dostosowana do możliwości oraz kontrola ciśnienia tętniczego. Przy rozpoznanej wadzie ważne jest unikanie nadmiernego wysiłku i trzymanie się terminów kontroli kardiologicznych. Niedomykalność zastawki nie musi oznaczać nagłego pogorszenia, ale jest sygnałem, że serce wymaga uważnej obserwacji i leczenia zgodnie z zaleceniami.
8
Źródła:
