- Ponad 90 proc. dolegliwości mięśniowych u pacjentów nie wynika bezpośrednio z przyjmowania statyn
- Ciężkie uszkodzenie mięśni po lekach na cholesterol występuje tylko u 2 lub 3 osób na 100 tysięcy
- Według danych JAMA Network Open odstawienie statyn znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia zawału serca oraz udaru
- Przy złym samopoczuciu warto zbadać poziom witaminy D oraz pracę tarczycy przed zmianą dawki leku
- Polskie Towarzystwo Kardiologiczne zaleca łączenie małych dawek statyn z innymi lekami dla lepszej tolerancji
Statyny na cholesterol: co to za leki i po co się je stosuje
Statyny to leki stosowane do obniżania poziomu cholesterolu, przede wszystkim frakcji LDL, nazywanej potocznie „złym cholesterolem”. Ich celem jest zmniejszenie ryzyka zawału serca i udaru mózgu. Mimo że to jedne z najlepiej przebadanych leków, część osób obawia się działań niepożądanych.
Częsty lęk dotyczy tego, że statyny „wyniszczają organizm” albo powodują przewlekłe bóle. Polskie wytyczne, w tym tzw. V Deklaracja Sopotu, podkreślają jednak znaczenie skutecznego i długotrwałego obniżania LDL. U wielu pacjentów statyny pozostają podstawą terapii zmniejszającej ryzyko groźnych incydentów sercowo-naczyniowych.
Ból mięśni po statynach: jak często to naprawdę skutek leku
Najczęściej zgłaszane podczas leczenia statynami są dolegliwości mięśniowe, takie jak ból, skurcze i osłabienie. Analizy opublikowane w „The Lancet”, obejmujące ponad 120 tys. pacjentów, pokazały jednak, że różnica między statyną a placebo w częstości bólu mięśni była minimalna. To sugeruje, że część objawów może mieć inne przyczyny niż sam lek.
Dane wskazują, że ponad 90 proc. zgłaszanych objawów mięśniowych u osób przyjmujących statyny nie wynika bezpośrednio z działania leku. Ciężkie uszkodzenie mięśni, takie jak rabdomioliza, jest rzadkie i dotyczy około 2–3 osób na 100 tys. leczonych. Jeśli pojawiają się dolegliwości, warto szukać także innych możliwych przyczyn.
Odstawienie statyn a ryzyko zawału i udaru: co pokazało badanie z Danii
Odstawienie statyn bez konsultacji może zwiększać ryzyko groźnych zdarzeń sercowo-naczyniowych. W badaniu z Danii, opublikowanym w „JAMA Network Open”, analizowano pacjentów po 75. roku życia. Sprawdzono, co działo się u osób, które po latach leczenia przerwały terapię.
Wyniki były jednoznaczne: osoby, które odstawiły statyny, częściej miały zawał serca i udar mózgu. W tej grupie wyższe było też ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych niż u pacjentów kontynuujących leczenie. Odstawienie terapii może oznaczać utratę ochrony, którą dawało wieloletnie przyjmowanie leku.
Ból mięśni przy statynach: jakie badania warto rozważyć
Gdy podczas przyjmowania statyn pojawia się ból lub osłabienie mięśni, nie warto od razu odstawiać leku na własną rękę. Amerykańskie Kolegium Kardiologii (ACC) zwraca uwagę na oznaczenie kinazy kreatynowej (CK) oraz ocenę innych możliwych przyczyn gorszego samopoczucia. Do stanów, które mogą nasilać dolegliwości mięśniowe, należą:
- niedoczynność tarczycy
- niedobór witaminy D
- problemy z nerkami lub wątrobą
- choroby reumatologiczne
Lekarz może zaproponować czasową przerwę w terapii, żeby ocenić, czy objawy ustępują. Jeśli dolegliwości rzeczywiście wiążą się z lekiem, możliwa jest zmiana statyny lub modyfikacja dawki. Celem jest dobranie leczenia, które obniża LDL, a jednocześnie jest dobrze tolerowane.
Leczenie cholesterolu w Polsce: mniejsze dawki statyn i terapia skojarzona
W Polsce coraz częściej odchodzi się od stosowania wyłącznie jednej, bardzo wysokiej dawki statyny. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne wskazuje na korzyści terapii skojarzonej. Polega ona na łączeniu mniejszej dawki statyny z innym lekiem, na przykład z ezetymibem, co może poprawiać tolerancję leczenia.
Jeśli leczenie jest dobrze tolerowane, a stężenie cholesterolu jest bardzo niskie, nie musi to oznaczać potrzeby zmniejszania dawki. Eksperci z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego podkreślają, że niskie stężenie LDL jest bezpieczne i korzystne dla serca. Kluczowe są regularne przyjmowanie leków i współpraca z lekarzem, bo to pomaga utrzymać ochronę przed chorobami układu krążenia.
8
Źródła:
