Jak zachować sprawność po 80. roku życia? Japończycy stawiają sobie kolejne cele
Nagaoka nie była jedyną japońską seniorką, która odkryła sport w późnym wieku. Hidekichi Miyazaki, nazywany „Złotym Boltem”, w wieku 105 lat ustanowił pierwszy rekord świata w biegu na 100 metrów dla zawodników powyżej 105. roku życia. Kiedy zapytano go o osiągnięty wynik, odpowiedział: „Nie jestem zadowolony z czasu”. Miyazaki zmarł w 2019 roku w wieku 108 lat.
Jeszcze dalej posunął się alpinista i narciarz Yuichiro Miura. Jako czterdziestolatek próbował zjechać ze zboczy Mount Everestu na nartach, hamując spadochronem. Jego wyczyn uwieczniono w filmie „The Man Who Skied Down Everest”, nagrodzonym Oscarem w 1975 roku. W wieku 70 lat zdobył Everest jako najstarszy człowiek na świecie. Później poprawiał ten rekord, mając 75 i 80 lat. W 2019 roku, już jako 86-latek, próbował wejść na Aconcaguę i zjechać z niej na nartach. Na wysokości około 6000 metrów lekarz nakazał mu przerwać wyprawę ze względu na zagrożenie niewydolnością serca. Miura posłuchał, ponieważ nadal marzył o zdobyciu Everestu w wieku 90 lat.
W Japonii nie brakowało też mniej znanych seniorów z równie dużym zapałem. Michiharu Shimojo biegał maratony w wieku 83 lat, a Seichi Sano rozpoczął przygodę z surfingiem dopiero po osiemdziesiątce. Co łączyło te osoby? Nie tylko ruch, ale także chęć uczenia się, rywalizacji i osiągania kolejnych celów. Nawet jeśli przeciwnikiem miał być wyłącznie własny poprzedni wynik.
Sekret długowieczności Japończyków. Dlaczego samodzielność jest tak ważna?
Japonia od lat mierzy się ze starzeniem się społeczeństwa. Według danych przytaczanych w 2020 roku osoby w wieku co najmniej 65 lat stanowiły ponad 28 proc. jej mieszkańców. Prognozy ONZ z 2019 roku wskazywały, że do 2050 roku liczba osób po osiemdziesiątce na świecie wzrośnie ze 143 do 426 milionów. Tak duże zmiany demograficzne wymagają nie tylko dostosowania systemu opieki zdrowotnej i emerytur, ale również zadbania o samopoczucie osób starszych.
W japońskiej kulturze istnieje pojęcie *meiwaku*, oznaczające sprawianie innym kłopotu. Wielu Japończyków od dzieciństwa uczy się, że nie należy być ciężarem dla rodziny ani otoczenia. W późniejszym wieku takie podejście może wzmacniać potrzebę samodzielności, zarówno finansowej, jak i psychicznej. Bywa też powodem niechęci do przyjmowania pomocy. Ta postawa znajduje odzwierciedlenie w codziennym życiu. Według przytoczonego w materiale japońskiego raportu rządowego około 70 proc. osób w wieku 60-69 lat oraz połowa osób po siedemdziesiątce pracowała lub angażowała się w wolontariat, działalność społeczną i hobby. W tym czasie 70 proc. przedsiębiorstw wydłużyło wiek przechodzenia na emeryturę.
Już w 2018 roku były prezes Banku Japonii Masaaki Shirakawa wskazywał, że gospodarka potrzebuje rozwiązań uwzględniających niską dzietność i rosnącą liczbę seniorów. Podobne wyzwania dotyczyły krajów europejskich, Korei Południowej, Chin i Singapuru.
Aktywność fizyczna seniorów. Czy po osiemdziesiątce można jeszcze wzmacniać mięśnie?
Nie trzeba zdobywać Everestu ani bić rekordów pływackich, żeby korzystać z aktywności fizycznej. W Japonii starsze osoby chętnie wybierają spacery, pływanie, taniec, kaligrafię, układanie kwiatów, szycie czy naukę gry na instrumentach. Takie zajęcia pomagają im również utrzymywać kontakty z ludźmi spoza rodziny. Profesor nadzwyczajna Yuko Oguma z Keio Sports Medicine Research Center zwraca uwagę, że ruch ma znaczenie nie tylko dla kondycji, lecz także dla sprawności umysłowej i relacji społecznych. „Skuteczny jest nawet niewielki wysiłek, czy to rozciąganie, codzienne spacery, czy ćwiczenia w lokalnym ośrodku. Korzyści dotyczą nie tylko funkcji poznawczych, ale również kontaktów z innymi ludźmi” - wyjaśnia badaczka.
Oguma wskazuje także na obserwowaną poprawę zdrowia i jakości życia japońskich seniorów w porównaniu z poprzednią dekadą. Wiąże ją z lepszą opieką medyczną i rosnącą wiedzą o organizmie.„Dawniej sądziliśmy, że mięśnie wraz z wiekiem wyłącznie słabną. Tymczasem badania pokazują, że można je trenować i wzmacniać nawet na starość. Co więcej, jest to ważne” - podkreśla Yuko Oguma.
Ekspertka przywołuje również dane wskazujące na dobrą sprawność poznawczą japońskich seniorów. Zaznacza jednak, że trudno jednoznacznie wykazać, jak duży wpływ mają na to więzi społeczne. Wiele lokalnych zajęć organizują sami seniorzy. Angażują się też w wydarzenia szkolne, pomagają turystom i uczą się korzystać z internetu. Dzięki temu zachowują aktywność i kontakt z innymi pokoleniami.
Zdrowe starzenie się to także pasja. Japonka została gwiazdą Instagrama po dziewięćdziesiątce
Kimiko Nishimoto odkryła fotografię na zajęciach prowadzonych przez syna. W wieku 90 lat miała ponad 220 tys. obserwujących na Instagramie. Sławę przyniosły jej pełne humoru autoportrety. Pozowała między innymi jako uczestniczka wypadku samochodowego, osoba pędząca na skuterze i kobieta siedząca w worku na śmieci. Nie próbowała ukrywać wieku. Przeciwnie, żartowała z niego i pokazywała, że starsza osoba również może bawić się własnym wizerunkiem. Nishimoto mieszkała sama. Syn kupił jej robota Pepper, który miał dotrzymywać jej towarzystwa. Seniorka żartowała, że czasem musi go uciszać, a innym razem ozdabiała wstążkami i fotografowała.
Jej historia nie jest jednak przykładem idealnego stylu życia. Zapytana o dietę przyznała, że codziennie pije bourbon i pali papierosy. To szkodliwe nawyki, których nie można traktować jako sposobu na długowieczność. Historie japońskich seniorów nie dowodzą, że istnieje jeden sekret zdrowego starzenia się. Pokazują natomiast, jak wiele może znaczyć zachowanie zainteresowań, samodzielności i relacji społecznych. Dla jednych będzie to sportowa rywalizacja, dla innych codzienny spacer, praca w lokalnej społeczności albo aparat fotograficzny odkryty po osiemdziesiątce.
Ile lat żyją Polacy? Najnowsze dane GUS
Długość życia Polaków rośnie, ale różnica między kobietami a mężczyznami nadal jest wyraźna. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego za 2025 rok przeciętne trwanie życia wynosiło około 75,4 roku dla mężczyzn i 82,5 roku dla kobiet. Polki żyją więc średnio o ponad siedem lat dłużej.
W porównaniu z 2024 rokiem przeciętna długość życia wzrosła zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Rok wcześniej wynosiła odpowiednio 82,3 i 74,9 roku. Trzeba jednak pamiętać, że statystyki te opisują oczekiwaną długość życia przy warunkach umieralności z danego roku, a nie wiek, którego na pewno dożyje konkretna osoba.
5
Źródło
- BBC.com
- GUS, „Trwanie życia w 2025 r.”
