Zespół jelita drażliwego obejmuje zaburzenia pracy jelit, którym towarzyszy ból brzucha oraz zmiany w częstości i konsystencji stolca. Objawy mogą mieć różne nasilenie, pojawiać się okresowo i zmieniać się w czasie. Wyróżnia się trzy główne typy tego zaburzenia, zależne od dominujących objawów.
Zespół jelita drażliwego objawy IBS i trzy główne rodzaje choroby
IBS z biegunką to najczęstsza postać i dotyczy około 40 proc. osób z tym rozpoznaniem. IBS z zaparciami występuje częściej u kobiet i może pojawić się już w okresie dojrzewania, choć dotyczy osób w każdym wieku. Trzeci typ to postać mieszana, w której biegunka i zaparcia występują naprzemiennie. W tej grupie objawy mogą zmieniać się w sposób nieprzewidywalny. IBS-D wiąże się z częstymi epizodami biegunki. W okresach nasilenia objawów co najmniej 25 proc. stolców ma luźną lub wodnistą konsystencję, a mniej niż 25 proc. jest twardych. Objawom towarzyszą nagłe parcie na stolec, skurcze brzucha ustępujące po wypróżnieniu, wzdęcia, gazy oraz obecność śluzu w stolcu. Jednym z mechanizmów związanych z tym typem jest zaburzenie mikrobioty jelitowej, czyli zespołu bakterii i innych mikroorganizmów w przewodzie pokarmowym. Dysbioza wpływa na oś jelita–mózg, czyli system komunikacji między jelitami a układem nerwowym. W efekcie treść pokarmowa może przemieszczać się zbyt szybko, co prowadzi do biegunki i bólu. Nadwrażliwość nerwów jelitowych powoduje, że nawet normalne procesy trawienia mogą wywoływać dyskomfort.
IBS-C zaparcia przyczyny i objawy oraz wpływ diety
IBS-C charakteryzuje się rzadkimi i utrudnionymi wypróżnieniami. W okresach objawowych ponad 25 proc. stolców ma twardą lub grudkowatą konsystencję, a mniej niż 25 proc. jest luźnych. Wypróżnienia mogą występować rzadziej niż trzy razy w tygodniu. Towarzyszą im ból brzucha, wzdęcia, gazy oraz uczucie niepełnego wypróżnienia. Jednym z czynników związanych z tym typem jest spowolniona motoryka jelit, co prowadzi do nadmiernego wchłaniania wody i zagęszczenia stolca. Znaczenie ma również dieta uboga w błonnik, który odpowiada za objętość stolca i jego przesuwanie w jelitach. U części osób objawy nasilają się po spożyciu określonych produktów, takich jak nabiał, gluten czy potrawy tłuste.
IBS-M objawy naprzemienne i diagnostyka IBS badania jelit
Postać mieszana obejmuje naprzemienne występowanie biegunki i zaparć. W dniach objawowych ponad 25 proc. stolców jest twardych, a jednocześnie ponad 25 proc. ma luźną konsystencję. Towarzyszą temu bóle brzucha o zmiennym nasileniu, wzdęcia, gazy, nagłe parcie na stolec lub trudności z wypróżnieniem, śluz w stolcu oraz uczucie pełności po jedzeniu. Rozpoznanie IBS opiera się na analizie objawów, badaniu lekarskim oraz ewentualnych badaniach dodatkowych. Stosowane są kryteria rzymskie, według których ból brzucha musi występować co najmniej raz w tygodniu przez ostatnie trzy miesiące i być powiązany z wypróżnieniami lub zmianą ich charakteru. W diagnostyce wykorzystuje się m.in. badania kału, badania krwi, kolonoskopię, test oddechowy wodoru oraz manometrię jelit. Prowadzenie dziennika objawów, obejmującego częstotliwość wypróżnień, konsystencję stolca, dietę, stres i sen, pomaga określić typ zaburzenia. Leczenie zależy od rodzaju IBS i obejmuje zmiany diety, techniki radzenia sobie ze stresem oraz leki stosowane w zależności od objawów, w tym preparaty przeciwbiegunkowe, środki regulujące pracę jelit lub leki stosowane przy zaparciach. W niektórych przypadkach stosuje się także probiotyki lub suplementację błonnika. Wizyta lekarska jest konieczna w przypadku utrzymujących się objawów lub pojawienia się takich sygnałów jak krew w stolcu, gorączka, utrata masy ciała czy silny ból brzucha.
