Ciche spustoszenie w płucach. Problem dotyczy milionów
Światowy Dzień Oddechu, obchodzony 11 kwietnia, to dobry moment, by przypomnieć ostrzeżenia ekspertów: stan dróg oddechowych wielu osób po ostatnich falach pandemii jest alarmujący. Dane są bezlitosne – zmiany w płucach utrzymują się u niemal połowy ozdrowieńców długo po tym, jak testy na COVID-19 pokazały wynik negatywny.
Aby skutecznie walczyć z tym zjawiskiem, medycyna musi zejść na poziom komórkowy. To właśnie tam dr hab. Aleksandra Milewska szuka odpowiedzi na pytanie, jak powstrzymać wirusy, zanim wyrządzą nieodwracalne szkody.
Jak wirusy „oszukują” nasz organizm?
Koronawirusy to mistrzowie kamuflażu i adaptacji. Ich zdolność do błyskawicznej ewolucji oraz przeskakiwania między gatunkami sprawia, że system odpornościowy często pozostaje krok za przeciwnikiem. Kluczem do sukcesu patogenu jest moment wniknięcia do komórki i ominięcie naturalnych barier ochronnych. Aby stworzyć skuteczną barierę, naukowcy muszą najpierw zrozumieć, w jaki sposób patogen wnika do wnętrza komórki i jak udaje mu się przechytrzyć nasz układ odpornościowy.
Polska badaczka w swoich pracach wykorzystuje przełomowy model HAE (Human Airway Epithelium). Jest to laboratoryjnie odtworzony nabłonek dróg oddechowych człowieka, który – w przeciwieństwie do tradycyjnych metod – niemal idealnie odwzorowuje warunki panujące wewnątrz ludzkiego organizmu. Dzięki temu naukowcy mogą "na żywo" obserwować, jak zachowują się SARS-CoV-2, wirus ptasiej grypy H5N1 czy inne ludzkie koronawirusy, takie jak HCoV-NL63.
Fundament dla nowoczesnych terapii
Prace prowadzone przez naukowczynię z Uniwersytetu Jagiellońskiego stanowią niezbędny krok w walce z patogenami, które paraliżują świat. Jej dorobek to nie tylko teoria – to konkretne rozwiązania, w tym patenty na innowacyjne związki chemiczne oraz przeciwciała neutralizujące białka wirusowe. Takie odkrycia w przyszłości mogą stać się bazą dla leków nowej generacji, stosowanych w leczeniu grypy czy COVID-19.
- Zajmuję się badaniami podstawowymi, które pozwalają zrozumieć, jak wirusy działają na poziomie komórkowym – jak wnikają do komórek, namnażają się i omijają mechanizmy obronne organizmu. To wiedza, bez której nie byłoby możliwe opracowanie skutecznych terapii i szczepionek – podkreśla dr hab. Aleksandra Milewska.
Czy czeka nas kolejna pandemia?
Historia uczy, że nowe zagrożenia wirusowe pojawiają się cyklicznie, średnio raz na dekadę. Gotowość systemowa to dziś priorytet globalnego bezpieczeństwa zdrowotnego. Dr hab. Aleksandra Milewska angażuje się w międzynarodowy projekt DURABLE, tworząc sieć laboratoriów szybkiego reagowania.
- Moja praca to inwestycja w przyszłość – poprzez dokładne poznanie działania wirusów chcemy tworzyć narzędzia, które pomogą chronić zdrowie i życie ludzi w obliczu kolejnych pandemii – mówi badaczka.
Zrozumienie procesów zachodzących w naszych komórkach to jedyna droga, by w przyszłości oddech pozostał naturalnym, niezagrożonym procesem, a systemy ochrony zdrowia były gotowe na to, co nadejdzie.
Dr hab. Aleksandra Milewska to biotechnolożka i wirusolożka pracująca na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jej ścieżka naukowa skupia się na patogenach atakujących układ oddechowy, ze szczególnym uwzględnieniem koronawirusów. W swojej pracy badaczka koncentruje się na wyjaśnieniu mechanizmów tzw. wczesnego etapu infekcji – kluczowego momentu, w którym wirusy przełamują naturalne bariery, wnikają do wnętrza ludzkich komórek i „przejmują” je, by powielać własny materiał genetyczny.
Dorobek naukowy dr hab. Milewskiej jest bogaty i wszechstronny. Obejmuje szereg publikacji w cenionych międzynarodowych periodykach oraz patenty, w tym rozwiązania dotyczące inhibitorów wirusowych i przeciwciał. Badaczka z sukcesem prowadzi projekty finansowane przez Narodowe Centrum Nauki oraz instytucje unijne. Jest także członkinią międzynarodowego konsorcjum DURABLE, którego misją jest stworzenie sprawnej sieci laboratoriów, gotowych na szybkie reagowanie w razie wystąpienia przyszłych zagrożeń epidemicznych.
Wiedza zdobywana przez dr hab. Aleksandrę Milewską jest niezbędna dla rozwoju nowoczesnej medycyny. Jej analizy nie tylko poszerzają naszą wiedzę o biologii wirusów, ale stanowią solidną podstawę dla tworzenia bardziej skutecznych metod leczenia i diagnostyki. Tym samym jej prace realnie wzmacniają przygotowanie globalnych systemów zdrowia na wyzwania, które mogą przynieść kolejne epidemie.
