Włosy wypadają tylko w jednym miejscu. Ten szczegół pomaga odróżnić przyczynę

• Łysienie plackowate zwykle zaczyna się od gładkiego, wyraźnie odgraniczonego miejsca bez włosów
• Zmiany mogą pojawić się na skórze głowy, w zaroście, w brwiach, na rzęsach i w innych owłosionych miejscach ciała
• Zaczerwienienie, łuszczenie, ból lub krosty sugerują, że przyczyna może być inna
• Nagłe pojawienie się miejsca bez włosów lub jego powiększanie warto skonsultować z dermatologiem

Pierwsze objawy łysienia plackowatego. Jak wyglądają zmiany?

Łysienie plackowate najczęściej daje jeden lub kilka okrągłych albo owalnych miejsc bez włosów. Skóra w tym miejscu zwykle jest gładka, bez wyraźnego zaczerwienienia, łuszczenia i blizn. Ubytek często pojawia się na skórze głowy, ale może dotyczyć również zarostu, brwi, rzęs oraz włosów na ciele.

Przed wypadaniem włosów lub na początku zmian niektóre osoby odczuwają świąd, mrowienie albo lekkie pieczenie. Na brzegu zmiany mogą być widoczne krótkie, złamane włosy, cieńsze u nasady niż na końcu. Nazywa się je włosami wykrzyknikowymi, ponieważ przypominają wykrzyknik. Dermatolog może je zauważyć podczas badania skóry głowy.

Czasem pojawiają się też zmiany paznokci, zwłaszcza drobne punktowe zagłębienia, podłużne bruzdy, łamliwość lub szorstkość płytki. Zmiany paznokci nie występują u każdego, ale warto powiedzieć o nich dermatologowi.

Łysienie plackowate nie zawsze daje okrągłe ognisko bez włosów

U części osób ogniska pozostają małe i pojedyncze, a u innych z czasem tworzą większe obszary. Rzadziej włosy wypadają pasem wzdłuż karku i skroni. Przerzedzenie może też być rozlane, dlatego nie zawsze ma postać wyraźnego, okrągłego ogniska. Choroba może też powodować częściową lub całkowitą utratę włosów na głowie, jednak nie jest to najczęstszy przebieg.

Odrost jest możliwy, ponieważ w łysieniu plackowatym mieszki włosowe nie są trwale niszczone. Nowe włosy mogą początkowo być bardzo cienkie i jasne, a z czasem odzyskać dawną grubość oraz kolor. Nawet po odroście włosów mogą pojawić się kolejne ogniska. Na podstawie pierwszej zmiany trudno więc przewidzieć dalszy przebieg choroby.

Inne przyczyny miejscowego wypadania włosów

Łysienie plackowate jest chorobą autoimmunologiczną. W tej chorobie układ odpornościowy nieprawidłowo reaguje na mieszki włosowe, co zaburza wzrost włosów. Łysienie plackowate nie wynika z rzadkiego mycia włosów, używania konkretnego szamponu ani jednego stresującego dnia.

Podobne ubytki włosów mogą jednak wynikać z infekcji grzybiczej skóry głowy, mechanicznego wyrywania włosów, stanu zapalnego lub chorób prowadzących do bliznowacenia. Dlatego dermatolog ocenia nie tylko ilość włosów, lecz także wygląd skóry. Objawy mniej typowe dla łysienia plackowatego to:

• silne zaczerwienienie, obrzęk lub bolesność skóry głowy
• wyraźne łuszczenie, strupy albo sączące się zmiany
• krosty, ropa lub nasilony świąd
• błyszcząca skóra, na której nie widać ujść mieszków włosowych, czyli drobnych otworów, z których wyrastają włosy
• włosy połamane nierówno w różnych miejscach zmiany.

Co zrobić po zauważeniu miejsca bez włosów?

Po zauważeniu nagłego, wyraźnie odgraniczonego miejsca bez włosów warto umówić wizytę u dermatologa. Nie trzeba czekać, aż powstanie wiele ognisk. Szybsza ocena jest szczególnie ważna, gdy zmiany szybko się powiększają, dotyczą brwi lub rzęs, pojawiają się u dziecka albo towarzyszą im nieprawidłowości paznokci.

Dermatolog zwykle rozpoznaje łysienie plackowate po obejrzeniu skóry, włosów i paznokci. Czasem korzysta też z dermatoskopu, urządzenia pozwalającego dokładnie obejrzeć skórę i mieszki włosowe. W zależności od objawów może zlecić badania krwi lub pobrać niewielki fragment skóry do badania, aby wykluczyć inną przyczynę wypadania włosów. Leczenie dobiera się do wieku, obszaru zmian i ich aktywności, a przy niewielkich ogniskach lekarz może również zaproponować obserwację.

Jeśli na skórze głowy pojawią się ból, intensywny świąd, łuski, krosty lub sączenie, konsultację najlepiej przyspieszyć, bo taki obraz może wskazywać na infekcję albo inne schorzenie skóry. Do wizyty nie wyrywaj włosów z okolicy zmiany i nie stosuj na własną rękę silnych preparatów drażniących. Zrób zdjęcie zmiany w dobrym świetle i zanotuj, kiedy ją zauważysz. Podczas wizyty powiedz, czy obszar się powiększa.

Źródła:

• American Academy of Dermatology (Hair loss types: Alopecia areata signs and symptoms)
• American Academy of Dermatology (Hair loss types: Alopecia areata diagnosis and treatment)
• National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases (Alopecia Areata: Diagnosis, Treatment, and Steps to Take)
• DermNet (Alopecia Areata: Causes, Diagnosis, and Treatment)
• British Association of Dermatologists (Alopecia areata)