- Astygmatyzm wynika z nieregularnego kształtu rogówki lub soczewki, co powoduje powstawanie dwóch obrazów zamiast jednego
- Charakterystycznym objawem wady jest mrużenie oczu w celu wyostrzenia obrazu oraz trudności z widzeniem po zmroku
- Według National Eye Institute astygmatyzmu nie wywołuje czytanie przy słabym świetle ani oglądanie telewizji z bliska
- W 2024 roku w Polsce zrefundowano około 203 tysięcy wyrobów optycznych dla dzieci i młodzieży
Astygmatyzm: co to jest i skąd bierze się niewyraźny obraz?
Astygmatyzm to częsta wada wzroku, przez którą obraz bywa niewyraźny albo zniekształcony. National Eye Institute wyjaśnia, że dzieje się tak, gdy rogówka (przezroczysta warstwa z przodu oka) lub soczewka nie mają prawidłowego kształtu. Zamiast równomiernej krzywizny pojawia się nierówność, a światło wpadające do oka załamuje się nie tak, jak powinno.
W prawidłowo zbudowanym oku światło ogniskuje się w jednym punkcie, dlatego widzimy ostro. Przy astygmatyzmie, z powodu nierównej krzywizny, promienie światła nie skupiają się w jednym miejscu i mogą tworzyć dwa obrazy zamiast jednego. W efekcie widzenie jest nieostre zarówno z bliska, jak i z daleka, nawet gdy mocno próbujesz „wyostrzyć” wzrok.
Objawy astygmatyzmu: po czym go poznać?
Astygmatyzm może utrudniać widzenie zarówno z bliska, jak i z daleka, przez co przeszkadza w codziennych czynnościach. Mayo Clinic zwraca uwagę, że częstym sygnałem jest mrużenie oczu, żeby „dociągnąć” ostrość. Typowe są też trudności z widzeniem po zmroku. Najczęstsze objawy to:
- niewyraźne widzenie na każdą odległość
- widoczne zniekształcenie obrazu
- problemy z widzeniem w nocy
- częste mrużenie oczu
- uczucie zmęczenia wzroku.
Przyczyny astygmatyzmu i popularne mity (telewizor, słabe światło)
Wokół astygmatyzmu krąży sporo mitów. Mayo Clinic podkreśla, że tej wady nie powoduje ani czytanie przy słabym świetle, ani siedzenie blisko telewizora. Astygmatyzm najczęściej jest obecny od urodzenia lub ma podłoże dziedziczne, a czasem rozwija się po urazie oka, operacji albo w przebiegu chorób.
Czynnikiem ryzyka może być też keratokonus, czyli schorzenie, w którym rogówka staje się cieńsza i zaczyna uwypuklać się na zewnątrz. Samo mrużenie oczu może na chwilę poprawić ostrość, ale nie pogłębia wady. Astygmatyzm wynika z budowy oka, ponieważ krzywizna jest inna w różnych kierunkach.
Badanie na astygmatyzm: jak wygląda krok po kroku?
Gdy widzenie się pogarsza, badanie w kierunku astygmatyzmu zwykle zaczyna się od sprawdzenia ostrości wzroku na tablicy z literami. Jak opisuje Healthline, taki test pozwala wstępnie ocenić, jak pacjent odczytuje znaki z określonej odległości. To punkt wyjścia do dalszych pomiarów potrzebnych do dobrania korekcji.
Kolejny etap to test refrakcji z użyciem urządzenia z wymiennymi soczewkami, który pomaga dobrać moc korekcji. Specjalista może też wykonać keratometrię, czyli pomiar krzywizny rogówki odpowiednim przyrządem. Na podstawie wyników określa się stopień wady i dobiera okulary lub soczewki kontaktowe.
Refundacja okularów przy astygmatyzmie w Polsce: co obejmuje NFZ?
W Polsce badanie wzroku i dobór korekcji można wykonać w ramach NFZ u okulisty. Po badaniu wystawiana jest recepta, na której przy astygmatyzmie pojawia się parametr „cylinder”. Ten zapis wskazuje, że w korekcji trzeba uwzględnić nieregularny kształt rogówki lub soczewki.
Z raportu Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji wynika, że w 2024 roku dla dzieci i młodzieży do 17. roku życia zrefundowano około 203 tys. wyrobów optycznych. Limit finansowania soczewki okularowej ze środków publicznych wynosi zazwyczaj 25 zł za sztukę. Dobrze dobrane okulary mogą szybko poprawić komfort widzenia i poczucie bezpieczeństwa na co dzień.
4
Źródła:
