Torbiele jajników – groźne czy nie?

2015-06-16 10:26 Joanna Gniadek

Torbiele jajników (cysty) to łagodne zmiany, które mogą mieć panie w każdym wieku. I choć nie zawsze cysty wymagają leczenia, nawet te najmniejsze torbiele jajników trzeba systematycznie kontrolować. Przyczyny torbieli jajników mogą być różne: zespół policystycznych jajników, endometrioza, skłonność do nich można także odziedziczyć.

Torbiele jajników (cysty) można porównać do baloników wypełnionych płynem lub zgrubiałą tkanką. Mogą powstać w jednym jajniku albo w obu naraz. Zwykle torbiel na jajniku jest wielkości orzecha, ale czasem bywa większa od pomarańczy. Podobnie jak mięśniaki macicy, torbiele mogą się umiejscowić wewnątrz jajnika, w jego ścianie lub na zewnątrz (wtedy trzymają się jajnika cienką szypułą). Torbiele jajników zwykle nie powodują dolegliwości, dlatego dowiadujesz się o nich podczas kontrolnego badania USG. Dopiero gdy są bardzo duże, możesz mieć np. bóle brzucha, wzdęcia, zaparcia, często oddawać mocz. Jak powstają torbiele jajników i które z nich wymagają operacyjnego usunięcia?

Torbiele jajników czynnościowe

U wielu kobiet w okresie rozrodczym w jajnikach pojawiają się torbiele czynnościowe. Dzieje się tak, gdy w trakcie cyklu miesiączkowego zachodzą nieprawidłowe zmiany hormonalne. W czasie prawidłowej owulacji dojrzały pęcherzyk Graafa pęka i uwalnia się z niego gotowa do zapłodnienia komórka jajowa. Pęknięty pęcherzyk przekształca się w tzw. ciałko żółte, które zanika, jeśli nie dojdzie do ciąży. Bywa jednak i tak, że pęcherzyk Graafa nie pęka, ale rośnie. W efekcie powstaje torbiel pęcherzykowa.

Zdarza się również, że ciałko żółte nie zanika (mimo że nie doszło do zapłodnienia) i powstaje z niego torbiel. Oba typy torbieli czynnościowych zwykle nie wymagają leczenia i zanikają po kilku cyklach miesiączkowych. Czasem jednak ginekolog ordynuje terapię hormonalną.

Niekiedy na skutek zaburzeń hormonalnych także niedojrzałe pęcherzyki Graafa zamieniają się w maleńkie torbielki. Jest to tzw. wielotorbielowatość, czyli zespół policystycznych jajników. Takie zmiany na ogół trzeba leczyć lekami hormonalnymi. Kuracja trwa wiele lat. Lekarz dobiera leki regulujące cykl miesiączkowy (najczęściej są to środki antykoncepcyjne). Sprawiają one, że w jajnikach nie tworzą się torbiele, a same jajniki zmniejszają objętość.

Torbiele jajników endometroidalne

Jak szacują lekarze, co trzecia miesiączkująca kobieta miewa kłopoty z endometrium – błoną śluzową wyściełającą macicę od środka. Endometrioza to choroba, w której fragmenty śluzówki mają skłonność do odrywania się i wędrowania po organizmie. Często dostają się do jajników. Z tej tkanki mogą powstać tzw. torbiele endometroidalne (nazywane są czasem czekoladowymi, bo wypełnione są gęstą, ciemną krwią i przypominają kolorem czekoladę). Gdy taka torbiel pęknie i jej zawartość wyleje się do jamy brzusznej, może dojść do zapalenia otrzewnej. A z tym nie ma żartów, bo zapalenie otrzewnej może skończyć się tragicznie. By temu zapobiec, tego typu torbiele na jajnikach (endometroidalne) najczęściej usuwa się operacyjnie.

Torbiele jajników dermatoidalne

Usuwa się też operacyjnie tzw. torbiele dermatoidalne (inaczej – skórzaste). Wiadomo, że zawierają one np. komórki tłuszczowe, włosy, tkankę kostną, a nawet... zęby, które pochodzą z nierozwiniętego płodu. Nie jest znana do końca przyczyna ich powstawania. Jedna z teorii mówi, że prawdopodobnie komórki macierzyste (czyli niezróżnicowane, z których może się rozwinąć dowolna komórka organizmu) kumulują się w jednym miejscu w jajniku i z jakiegoś powodu zaczynają się różnicować, a więc zmieniać w komórki tłuszczowe czy kostne.

Torbiele jajników: diagnostyka

Aby w porę rozpocząć właściwe leczenie (hormonalne, przeciwzapalne albo operacyjne), trzeba najpierw torbiele w jajniku wykryć. Jest to możliwe, jeśli kobiety systematycznie poddają się USG przezpochwowemu. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca, by co roku wykonywała je każda kobieta po 35. roku życia. Ponieważ leczenie hormonalne sprzyja powstawaniu niektórych rodzajów torbieli jajnika, każda kobieta niezależnie od wieku, której zalecono tę formę terapii, powinna co roku poddać się USG przezpochwowemu (pierwsze przed zastosowaniem antykoncepcji, by sprawdzić, czy jajniki są zupełnie zdrowe). Regularne wykonywanie tego badania pozwala również na sprawdzanie efektów terapii – jeśli np. przy torbielach czynnościowych stosuje się hormonoterapię, lekarz może skontrolować, na ile jest ona skuteczna.

Ważne

Zwykłe badanie USG nie wystarczy, torbiele jajników ujawnia tylko USG przezpochwowe. Jeśli lekarz wykryje podejrzaną zmianę torbielowato-guzowatą, zleca dalszą diagnostykę – badania hormonalne, a czasem także badanie tzw. markerów nowotworowych (CA 125 i CA 199).

Czy torbiele jajników są dziedziczne?

Ginekolodzy są zdania, że nie dziedziczymy skłonności do powstawania torbieli jajników. Z drugiej jednak strony wiadomo, że zaburzenia hormonalne sprzyjają rozwojowi niektórych typów torbieli. Jeśli u matki takie zaburzenia pojawiały się, córka też może mieć problemy z utrzymaniem równowagi hormonalnej w organizmie. A jeśli tak, to może mieć również większą skłonność do powstawania torbieli jajników niż kobiety nieobarczone takim dziedzictwem. Jednak nie oznacza to także, że dolegliwości te muszą wystąpić. Ale kobiety obciążone genetycznie powinny trzymać rękę na pulsie i regularnie odwiedzać ginekologa.

Torbiele jajników: leczenie

Jeśli lekarz zdecyduje, że wystarczy obserwować torbiele, nie ma powodów do niepokoju. Ale jeśli powie, że konieczna jest operacja, nie zwlekaj z decyzją, bo torbiele jajnika mogą być groźne. Formę torbieli mają także nowotwory jajników. Ponieważ – podobnie jak inne torbiele – zwykle nie dają żadnych dolegliwości, często wykrywane są zbyt późno. Zdarza się też, że torbiele się skręcają, pękają, powodując krwotok do otrzewnej, bywają przyczyną ropni jajnika, czasem uszkadzają tkankę jajnika (z tego powodu jajnik trzeba później usunąć). Kobieta, która raz miała torbiele jajnika i została wyleczona, ma tendencje do tworzenia się nowych cyst. W takim przypadku musi robić badania kontrolne. O tym, jak często, decyduje lekarz prowadzący (kontrolne wizyty nie rzadziej niż raz na rok!).

miesięcznik "Zdrowie"
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Jadzia Baklińska
|

Mam 20lat i dowiedzialam sie ze mam torbielke na lewym jajniku o wielkosci 5cm. Poszlam przed wczoraj do lekarza i on powiedzial ze moze juz nie mam tej torbielki i nie bedzie musial robic laparoskopi po czym co sie okazało zrobil mi usg jajnika i powiedzial ze on jest jak w najlepszym pożądku poczym stwierdzil ze juz nie mam torbielki poniewaz ona sama pekla a zrobila sie ona z powodu zaburzen hormonalnych i powiedzial ze mam isc do domy i sie cieszyc z tym ze jestem zdrowa. I nic mi nie przepisal powiedzial zeszcze ze to wg nie zagraza zyciu ze takie zeczy po prostu sie zdarzają.
Po czym dostalam wczoraj rwawienia i nie mam pojecia czy to jest po prostu miesiaczka czy to moze jest cos innego i lepiej iść z tym do lekarza pomuszcie co mi radzicie.

Zyta
|

Widocznie za mało jeszcze wiesz

Trini
|

A ja mialam tak. 4cm torbiel do obserwacji. Nie minelo 2 tyg torbiel pekla i rozlala sie do brzucha . Operacja i teraz przy okazji nie mam tez prawego jajowodu bo razem z torbielem byla ciaza pozamaciczna. Regujcie na symptomy ktore daje wam organizm. Niespotykamy wcześniej bol trzeba kontrolowac. Pozdrawiam

g
|

widocznie malo jeszcze wiesz... zanim zaczniesz krytykowac, sprawdz

Ema
|

Co za bzdurny artykul... w torbielach dermatoidalnych znajduja sie...zeby z nierozwinietyc plodow? pierwsze slysze, aby plod posiadal zeby!!!

Wiolka
|

Czy na usg przez powłoki brzuszne lekarz może ocenić jakiego rodzaju jest cysta na jajniku?

Aga
|

Cytat z tej strony "leczenie hormonalne sprzyja powstawaniu niektórych rodzajów torbieli jajnika"
święta prawda autor napisał prawdę mało tego sprzyja rozrostowi owłosienia na twarzy (wąs, broda oraz pachwiny, nogi, brzuch) tego już żaden lekarz nie powie, który przepisuje hormony a pozbycie się owłosienia z twarzy czy innych części ciała graniczy z cudem i kosztuje ogrom bólu i kasy. Działa to tak bo zostają wyłączone hormony żeńskie zamiast usunąć przyczynę zalecza się objawowo no cudownie. A zanim przepisze się hormony to powinno się wykonać badania tych hormonów. Nieprawdą jest też to że torbiele jajników nie bolą wydaję się nieraz że za chwile porozwala wszystko w tym brzuchu ból jest nie do zniesienia, czuję się to przy ruchach, oddechu, odczuwa się nawet ból w ramieniu dowiedziałam się, że dzieje się dlatego że podrażnione są nerwy obwodowe, brzuch jest spuchnięty jak balon nóg nie można podnieść wyjście po schodach momentami graniczy z cudem więc proszę aby opisywali ci co to przeszli bo ci co tego nie zaznali nie mają na ten temat pojęcia. Mało tego każdy inaczej odczuwa ból więc ciężko pojąć to osobie która w życiu nie zaznała takich bóli.

kasieńka
|

Ja mam takie pytanie mam torbiele 3 raz w ciągu 3lat i do tego doszedł płyn w macicy.Jestem na etapie leczenia choć teraz nie jest łatwo bo mam dużo małych torbielików na lewym torbielu a na prawym 3 duże jeden w tym krwionośny i zastanawiam się czy będę miała problem z zajściem w ciąże bo te torbiele niszczą jajniki proszę o rade lub opisaniu swojego przypadku mam 21 lat

Basia
|

Witam ja dowiedziałam się o mojej cyscie w wieku 18 lat jednak dała sie we znaki w wieku 22 lat. Byłam na basenie i w jednej chwili dostałam takiego bólu brzucha ze nie da sie go opisać. Po kilku godzinach dopiero zdecydowałam sie pójść na pogotowie gdzie dostałam kroplówkę, przypomniało mi sie ze miałam kiedyś cystę leczona wprawdzie ale niestety z biegiem czasu to zaniedbałam. Kiedy wspomniałam o tym pielęgniarce powiedziała ze w tym wieku nie jest to możliwe i te bóle napewno nie sa tym spowodowane. Oczywiście na drugi dzień ginekolog do którego ssie wybrałam jednoznacznie stwierdził ze to wina cysty była wielkości pomarańczy i doszło do jakiegoś stanu zapalnego. Kilka tygodni później byłam już po laparoskopii, na szczęście udała sie I nie był potrzebny zabieg chirurgiczny ( przy tak dużej cyscie). Minęło już 8 lat zaszłam w ciąże także cysta w tym i nie przeszkodziła :)

Ulia
|

miałam 6 cm torbiel na jajniku sama się wchłoneła :)