- Wzrost ALT i AST we krwi świadczy o naruszeniu bariery ochronnej komórek wątroby
- Do głównych przyczyn podwyższonych wyników należą nadużywanie alkoholu, stłuszczenie narządu oraz przyjmowanie leków
- Intensywny wysiłek fizyczny może doprowadzić do nawet dwukrotnego podniesienia poziomu enzymu ALT
- Pilnej konsultacji wymagają sytuacje, gdy badaniom towarzyszy żółtaczka, dezorientacja lub zaburzenia krzepliwości krwi
- Według wytycznych EASL najskuteczniejszym sposobem na poprawę wyników jest redukcja wagi i dieta śródziemnomorska
Co to jest ALT i AST? Znaczenie enzymów wątrobowych
ALT (aminotransferaza alaninowa) oraz AST (aminotransferaza asparaginianowa) to enzymy, które naturalnie występują w organizmie. Choć kojarzymy je głównie z wątrobą, znajdują się one także w innych miejscach, takich jak nerki, serce czy mięśnie. W normalnych warunkach ich poziom we krwi jest niski i zazwyczaj nie przekracza 30 jednostek na litr.
Problem pojawia się w momencie, gdy komórki wątroby ulegają uszkodzeniu lub obumierają. Wtedy enzymy przenikają do krwiobiegu, co w badaniu laboratoryjnym daje podwyższony wynik. Jak wskazują dane amerykańskiego Narodowego Centrum Informacji Biotechnologicznej (NCBI), taki wzrost to bezpośredni sygnał naruszenia bariery ochronnej komórek wątrobowych.
Przyczyny podwyższonego ALT i AST. Dlaczego wątroba choruje?
Jeśli widzisz u siebie podwyższone normy ALT i AST, nie zawsze musi to oznaczać najgorszy scenariusz. Istnieje wiele czynników, które obciążają wątrobę i zmuszają ją do intensywniejszej pracy. Jak wynika z raportów Ministerstwa Zdrowia (tzw. Map Potrzeb Zdrowotnych), w Polsce głównymi winowajcami podwyższonych prób wątrobowych są nadużywanie alkoholu oraz niealkoholowe stłuszczenie wątroby.
Warto wiedzieć, że na wynik badania mogą wpływać nie tylko choroby, ale też twój tryb życia i codzienne nawyki. Do najczęstszych przyczyn podwyższenia tych enzymów należą:
- nadużywanie alkoholu,
- niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (związana np. z nadwagą),
- przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C,
- przyjmowanie niektórych leków, a nawet suplementów ziołowych,
- intensywny wysiłek fizyczny (może on podnieść ALT nawet dwukrotnie),
- insulinooporność i wysoki poziom glukozy.
Kiedy z wynikami ALT i AST udać się do lekarza? Niepokojące objawy
Jeżeli wyniki znacznie odbiegają od normy należy zwrócić uwagę na dodatkowe sygnały wysyłane przez organizm. Niektóre sytuacje wymagają pilnego kontaktu ze specjalistą chorób wątroby, czyli hepatologiem. Wytyczne Amerykańskiego Kolegium Gastroenterologicznego (ACG) wskazują, że stanem alarmowym jest moment, w którym wątroba przestaje spełniać swoje podstawowe funkcje. W badaniach widać to m.in. po drastycznych zaburzeniach krzepliwości krwi.
Szczególną czujność trzeba zachować w przypadku zaburzeń świadomości lub nagłego zażółcenia skóry. Do objawów wymagających natychmiastowej oceny lekarskiej należą:
- encefalopatia, czyli dezorientacja, nadmierna senność lub zmiana zachowania,
- wydłużony czas krzepnięcia krwi (widoczny w badaniu jako czas protrombinowy),
- nagłe i silne osłabienie organizmu,
- żółtaczka (żółte białka oczu lub skóra).
Jakie badania dodatkowe warto wykonać po odebraniu wyników?
Pojedynczy, nieprawidłowy wynik nie jest jeszcze ostateczną diagnozą. Zazwyczaj lekarz w pierwszej kolejności zaleci powtórzenie badań, aby wykluczyć błąd laboratoryjny lub chwilowe przeciążenie organizmu. Jeśli wyniki nadal są wysokie, konieczne będzie znalezienie konkretnej przyczyny, co może wymagać wykonania dodatkowych testów z krwi lub badań obrazowych.
W procesie diagnostycznym lekarze często zlecają badanie USG jamy brzusznej, które pozwala sprawdzić, czy wątroba nie jest stłuszczona. Jak podaje American College of Gastroenterology, ważne jest też wykluczenie wirusów oraz chorób genetycznych. Możesz spodziewać się skierowania na badania w kierunku wirusowego zapalenia wątroby (anty-HCV, HBsAg) oraz sprawdzenia poziomu żelaza i ferrytyny, aby wykluczyć hemochromatozę.
Jak obniżyć ALT i AST? Dieta i regeneracja wątroby krok po kroku
Najlepszą wiadomością dla pacjenta jest fakt, że wątroba ma ogromne zdolności do regeneracji, o ile odpowiednio o nią zadbasz. Fundamentem leczenia jest zmiana stylu życia. Zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Badań nad Wątrobą (EASL), najskuteczniejszym sposobem na poprawę wyników jest redukcja masy ciała. Nawet zrzucenie kilku kilogramów znacząco odciąża narząd i cofa jego stłuszczenie.
Aby wspierać zdrowie wątroby na co dzień, warto wprowadzić proste zasady żywieniowe i zwiększyć swoją aktywność. Eksperci zalecają stosowanie diety śródziemnomorskiej, która jest bogata w zdrowe tłuszcze i warzywa. Poniżej znajdziesz konkretne kroki, które możesz podjąć już dzisiaj:
- zrezygnuj z alkoholu i palenia papierosów,
- ogranicz cukier, słodzone napoje oraz wysoko przetworzoną żywność,
- wprowadź do jadłospisu oliwę z oliwek, orzechy, nasiona i ryby,
- postaw na ruch – celuj w co najmniej 150 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo (np. szybki spacer),
- unikaj długotrwałego siedzenia i staraj się robić przerwy na prostą aktywność w ciągu dnia.
4 błędy, których wątroba nie wybacza. Zagrażają życiu GALERIA
4
Źródła:
