- Niska ferrytyna przy prawidłowej hemoglobinie to stan nazywany utajonym niedoborem żelaza
- Objawy braku zapasów żelaza to między innymi przewlekłe zmęczenie i zespół niespokojnych nóg
- Przyczyną problemu bywają obfite miesiączki oraz schorzenia jelit utrudniające wchłanianie składników odżywczych
- Lekarz rodzinny może wystawić skierowanie na badanie poziomu ferrytyny w ramach finansowania z NFZ
Niska ferrytyna przy prawidłowej hemoglobinie – co oznacza ten wynik?
Wiele osób po odebraniu wyników badań krwi czuje konsternację, widząc prawidłową hemoglobinę i bardzo niską ferrytynę. Aby to zrozumieć, warto wyobrazić sobie ferrytynę jako twój finansowy fundusz awaryjny, a hemoglobinę jako gotówkę, którą masz aktualnie w portfelu na codzienne wydatki. Organizm najpierw wyczerpuje oszczędności z banku, czyli zapasy żelaza zgromadzone w ferrytynie, zanim zacznie brakować mu środków na bieżącą produkcję czerwonych krwinek.
Taki stan lekarze określają jako utajony niedobór żelaza. Według amerykańskiego Narodowego Instytutu Zdrowia (NIH) to pierwszy etap problemów z gospodarką żelazem. Zanim parametry takie jak hemoglobina czy erytrocyty (RBC) zaczną spadać na wyniku morfologii, organizm opróżnia swoje magazyny, co widać właśnie w niskiej ferrytynie.
W tym stanie twoje ciało wciąż produkuje wystarczającą liczbę krwinek, ale robi to "na kredyt", korzystając z ostatnich rezerw. Jeśli nie zareagujesz na tym etapie, zapasy całkowicie się skończą, co ostatecznie doprowadzi do pełnoobjawowej anemii, czyli niedokrwistości. Rozpoznanie problemu w momencie, gdy hemoglobina jest jeszcze prawidłowa, daje ci szansę na szybką regenerację organizmu bez poważniejszych konsekwencji zdrowotnych.
Przyczyny niskiej ferrytyny. Dlaczego zapasy żelaza drastycznie spadają?
Przyczyny niskiego poziomu ferrytyny wynikają z reguły z trzech czynników: ubogiej w żelazo diety, zaburzeń wchłaniania w jelitach lub utraty krwi. U kobiet w wieku rozrodczym najczęstszym powodem są obfite i długie miesiączki. Z każdym krwawieniem organizm traci żelazo, a codzienna dieta często nie nadąża z jego uzupełnieniem.
Większe zapotrzebowanie na żelazo pojawia się również w trakcie ciąży, kiedy organizm kobiety musi wyprodukować znacznie więcej krwi, aby zaspokoić potrzeby rozwijającego się płodu i łożyska. Na niski poziom ferrytyny narażeni są także regularni krwiodawcy, którzy dzieląc się krwią, oddają również swoje zapasy żelaza. Jeśli należysz do tej grupy, musisz szczególnie dbać o regenerację swoich rezerw między kolejnymi wizytami w punkcie krwiodawstwa.
Niska ferrytyna może być też sygnałem, że twój układ pokarmowy nie radzi sobie z przyswajaniem składników odżywczych. Dotyczy to szczególnie osób cierpiących na określone schorzenia lub będących po zabiegach chirurgicznych:
- choroba trzewna (celiakia),
- choroba Leśniowskiego-Crohna,
- wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
- operacje bariatryczne lub resekcje jelit.
Objawy niskiej ferrytyny. Jak rozpoznać utajony niedobór żelaza?
Prawidłowa hemoglobina często usypia czujność pacjentów. Tymczasem "pusty magazyn" żelaza daje o sobie znać na długo przed pełnoobjawową anemią. Chorzy z reguły bagatelizują te sygnały, myląc je z przepracowaniem, przewlekłym stresem czy wiosennym lub jesiennym przesileniem.
Niedobór żelaza na tym etapie wpływa nie tylko na siłę fizyczną, ale również na kondycję psychiczną i pracę mózgu. Możesz czuć się po prostu "wyżęta" z energii, nawet jeśli przespałaś całą noc. Do najczęstszych dolegliwości, które towarzyszą niskiej ferrytynie przy dobrej hemoglobinie, należą:
- przewlekłe zmęczenie i ogólne osłabienie,
- trudności z koncentracją i skupieniem uwagi,
- obniżona wydolność podczas ćwiczeń fizycznych,
- drażliwość i gorszy nastrój,
- zespół niespokojnych nóg,
- pogorszenie objawów przy leczonej niedoczynności tarczycy.
Jak podnieść poziom ferrytyny? Suplementacja i dieta bogata w żelazo
Gdy badania potwierdzą niską ferrytynę, podstawą leczenia jest modyfikacja jadłospisu i odpowiednia suplementacja. Żelazo w pożywieniu dzieli się na hemowe (zwierzęce) i niehemowe (roślinne). To pierwsze przyswaja się znacznie lepiej (nawet w 20-30 proc.), dlatego warto regularnie jeść chude czerwone mięso, wątróbkę drobiową czy podroby.
Osoby na diecie wegetariańskiej również mogą zadbać o zapasy żelaza, wybierając pełne ziarna, rośliny strączkowe, orzechy i zielone warzywa liściaste. Ważne jest jednak, aby nie utrudniać organizmowi wchłaniania tego pierwiastka. Podczas posiłków bogatych w żelazo warto unikać picia kawy, herbaty, kakao oraz czerwonego wina, ponieważ zawarte w nich związki mogą blokować przyswajanie cennego składnika.
Lekarze najczęściej przepisują preparaty z siarczanem lub glukonianem żelaza. Aby lek dobrze się wchłonął, należy brać go na czczo (godzinę przed jedzeniem) lub dwie godziny po posiłku. Jeśli suplementacja wywołuje bóle żołądka lub uciążliwe zaparcia, warto poprosić internistę o zmianę schematu dawkowania na podawanie leku co drugi dzień.
Badanie ferrytyny na NFZ. Kiedy lekarz rodzinny wypisze skierowanie?
W polskim systemie opieki zdrowotnej badanie poziomu ferrytyny jest dostępne w ramach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia, lekarz rodzinny może zlecić to badanie, jeśli widzi taką potrzebę diagnostyczną u pacjenta. Jest to badanie finansowane ze środków publicznych, więc nie musisz za nie płacić w placówkach mających umowę z NFZ, o ile otrzymasz odpowiednie skierowanie.
Jeśli rozpoczniesz leczenie lub suplementację, pamiętaj, że odbudowa zapasów żelaza to proces długotrwały i wymagający cierpliwości. Zazwyczaj zaleca się powtórzenie badań kontrolnych po około 2 do 3 miesiącach od rozpoczęcia kuracji. Ważne jest, aby badania wykonać na czczo, najlepiej tydzień po odstawieniu suplementów, co pozwoli uzyskać rzetelny obraz tego, czy twoje "magazyny" faktycznie się zapełniły.
Podsumowując, niska ferrytyna przy dobrej hemoglobinie to sygnał ostrzegawczy, którego nie wolno ignorować. Jeśli czujesz niewytłumaczalne zmęczenie, udaj się do lekarza rodzinnego i poproś o sprawdzenie gospodarki żelazem. Skuteczna terapia i zmiana nawyków żywieniowych pozwolą ci uniknąć anemii i odzyskać energię do życia, zanim problem stanie się poważniejszy.
Najczęstsze objawy niedoboru żelaza GALERIA
13
Źródła:
