- Hematokryt określa stosunek objętości czerwonych krwinek do całkowitej objętości krwi w organizmie
- Według University of Vermont Medical Center wynik powyżej 48-49 proc. uznaje się za stan chorobowy
- Najczęstszą przyczyną podwyższonego poziomu hematokrytu jest niedostateczne nawodnienie organizmu lub palenie papierosów
- Nadmiernie zagęszczona krew zwiększa ryzyko wystąpienia udaru, zawału serca oraz niebezpiecznej zakrzepicy żył głębokich
- Przed powtórnym badaniem warto wypić szklankę wody, aby sprawdzić wiarygodność uzyskanego wyniku
Co to jest hematokryt (Hct) w morfologii i co pokazuje?
Hematokryt (Hct) to parametr z morfologii krwi, który pokazuje, jaki procent objętości krwi stanowią czerwone krwinki. Na tej podstawie można ocenić, czy krew nie jest nadmiernie „zagęszczona” i czy transport tlenu w organizmie przebiega prawidłowo.
Hematokryt wylicza się na podstawie liczby czerwonych krwinek oraz ich średniej wielkości. Jak opisuje baza StatPearls, ten parametr pomaga ocenić proporcje między krwinkami czerwonymi a osoczem, czyli płynną częścią krwi. Gdy te proporcje się zmieniają, przyczyną może być zarówno odwodnienie, jak i choroby przewlekłe.
Normy hematokrytu (Hct). Ile wynosi prawidłowy wynik u kobiet i mężczyzn?
Normy hematokrytu różnią się w zależności od płci i wieku. U mężczyzn zakresy referencyjne są zwykle wyższe niż u kobiet, bo naturalnie mają więcej czerwonych krwinek. U dorosłych przyjmuje się następujące przedziały:
- dla kobiet powyżej 18. roku życia: od 34,9 do 44,4 proc
- dla mężczyzn powyżej 18. roku życia: od 39,5 do 50,2 proc
Według danych University of Vermont Medical Center niewielkie odchylenia od normy mogą się zdarzać, ale wyraźnie podwyższony hematokryt wymaga dalszej oceny. Erytrocytoza to sytuacja, gdy Hct przekracza 48 proc. u kobiet lub 49 proc. u mężczyzn. Przy tak wysokich wartościach krew może być bardziej lepka, co utrudnia jej przepływ.
Przyczyny wysokiego hematokrytu: odwodnienie, palenie i inne czynniki
Podwyższony hematokryt nie zawsze oznacza poważną chorobę. Najczęściej wynika z odwodnienia, czyli zbyt małej ilości płynów. Gdy ubywa osocza, czerwone krwinki stanowią większą część objętości krwi i wynik Hct rośnie.
Na utrzymujący się wysoki hematokryt mogą wpływać także inne czynniki. Zgodnie z wytycznymi University of Toronto do najczęstszych należą:
- palenie papierosów i przewlekłe choroby płuc
- przebywanie na dużych wysokościach, gdzie jest mniej tlenu
- problemy z nerkami, na przykład zwężenie tętnicy nerkowej
- przyjmowanie niektórych leków, w tym testosteronu
- rzadkie zaburzenia szpiku kostnego lub wady wrodzone
Czy wysoki hematokryt jest groźny? Objawy i możliwe powikłania
Jeśli hematokryt utrzymuje się na wysokim poziomie, krew może stać się bardziej lepka i wolniej przepływać przez drobne naczynia. U części osób pojawiają się wtedy bóle głowy i szumy uszne. Przy bardzo nasilonym problemie pogarsza się dostarczanie tlenu m.in. do mózgu i serca, co odbija się na samopoczuciu i wydolności.
W publikacji w czasopiśmie Haematologica podkreślono, że samo podwyższenie hematokrytu nie zawsze prowadzi do zakrzepicy. U osób z niektórymi chorobami krwi ryzyko jest jednak wysokie. Wtedy łatwiej o powstawanie skrzepów, które mogą skończyć się:
- udaru niedokrwiennego mózgu
- zawału mięśnia sercowego
- zakrzepicy żył głębokich
- zatorowości płucnej
Wysoki hematokryt. Co dalej z wynikiem i jakie badania w POZ?
Gdy wynik morfologii odbiega od normy, zwykle zaczyna się od konsultacji w Podstawowej Opiece Zdrowotnej (POZ). Narodowy Fundusz Zdrowia informuje, że pacjent ma prawo do bezpłatnej diagnostyki laboratoryjnej, w tym do morfologii krwi. Lekarz ocenia wynik, zbiera wywiad i decyduje o dalszych krokach, np. o dodatkowych badaniach lub skierowaniu do hematologa.
Przed powtórzeniem morfologii zadbaj o odpowiednie nawodnienie, bo nawet szklanka wody rano może poprawić wiarygodność pomiaru hematokrytu. Jeśli wynik nadal jest wysoki, lekarz może zlecić dalszą diagnostykę, w tym badania obrazowe, takie jak USG lub RTG. Nie wprowadzaj leczenia na własną rękę, bo przyczyna wysokiego Hct bywa różna i wymaga dobrania postępowania do sytuacji.
7
Źródła:
