- Okazuje się, że to, ile i jak dobrze śpią nastolatki, ma większy wpływ na ich sukcesy w szkole niż dieta czy aktywność fizyczna.
- Najnowsze badania wskazują, że odpowiedni sen jest kluczowy dla relacji rówieśniczych i wyników w nauce, szczególnie u młodzieży z problemami psychicznymi.
- Rodzice i opiekunowie mogą w prosty sposób wspierać dobre samopoczucie dzieci, dbając o ich nawyki związane ze snem.
Sen - supermoc nastolatka w szkole i relacjach
Dobrej jakości sen jest dla nastolatków ważniejszy niż zbilansowana dieta, regularna aktywność fizyczna, a nawet ograniczenie czasu spędzanego przed ekranem. Takie zaskakujące wnioski płyną z badań opublikowanych w prestiżowym czasopiśmie "Psychological Medicine".
Okazuje się, że odpowiednia ilość i jakość snu mają decydujący wpływ na osiągnięcia w nauce oraz na budowanie zdrowych relacji z rówieśnikami, zwłaszcza u młodzieży borykającej się z lękiem, depresją czy innymi wyzwaniami natury psychicznej.
Odkrycie to może zmienić sposób, w jaki patrzymy na wspieranie młodych ludzi. Naukowcy sugerują, że skupienie się na poprawie nawyków związanych ze snem może być niezwykle skutecznym i praktycznym narzędziem w dbaniu o ich ogólne samopoczucie i codzienne funkcjonowanie.
Jak badacze odkryli potęgę snu?
Zespół naukowców z University of California w Davis w USA badali, jak cztery kluczowe czynniki stylu życia wpływają na powiązania między problemami ze zdrowiem psychicznym, wynikami w szkole i relacjami z rówieśnikami u nastolatków w wieku od 10 do 13 lat. Wzięli pod lupę:
- jakość snu,
- czas spędzany przed ekranem,
- aktywność fizyczną,
- dietę.
W tym celu wykorzystali obszerne dane z badania nad rozwojem poznawczym młodzieży, zatytułowanego "Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD) Study". Ich analiza wykazała, że zdrowe nawyki związane ze stylem życia w znacznym stopniu tłumaczą związek między objawami problemów psychicznych a osiągnięciami edukacyjnymi.
Co istotne, dobra jakość snu okazała się czynnikiem najsilniej powiązanym z lepszymi ocenami i mniejszą liczbą trudności w interakcjach społecznych. Czas spędzany przed ekranem zajął drugie miejsce pod względem ważności. Badacze wykazali, że jakość snu odpowiadała za 18,5 procent zależności między depresją a sukcesami w szkole.
W przypadku zaburzeń lękowych ten odsetek wzrósł do nieco ponad 36 procent, a przy zaburzeniach psychotycznych - do ponad 8 procent.
Dla porównania, czas przed ekranem miał mniejszy, choć nadal zauważalny wpływ: około 5 procent w kontekście lęków i wyników w nauce, oraz nieco ponad 6 procent w przypadku depresji i zaburzeń psychotycznych. Aktywność fizyczna i dieta miały znacząco mniejszy wpływ na te zależności.
W kontekście relacji z rówieśnikami, badanie ujawniło jeszcze bardziej jednoznaczny obraz: jedynym czynnikiem, który miał wyraźny wpływ, była jakość snu.
Zaskoczenie naukowców. Co to oznacza dla rodziców?
Wyniki badania były zaskoczeniem nawet dla samych naukowców. "To odkrycie nas zaskoczyło. Spodziewaliśmy się, że sen będzie ważny, ale nie przewidywaliśmy, że tak wyraźnie wyróżni się na tle innych czynników stylu życia, zwłaszcza czasu spędzanego przed ekranem" - skomentował główny autor pracy, Jason Smucny.
Badacze podkreślają, że okres dojrzewania to szczególnie wrażliwy etap, w którym często pojawiają się problemy ze zdrowiem psychicznym. Szacuje się, że co siódmy nastolatek na świecie zmaga się z zaburzeniami psychicznymi, a depresja i stany lękowe stanowią główne przyczyny chorób i niepełnosprawności wśród młodych ludzi. "Rodzice, nauczyciele i klinicyści w naturalny sposób koncentrują się na takich objawach, jak lęk czy depresja.
Jednak dla młodych ludzi i ich rodzin często najważniejsze jest to, jak objawy te wpływają na codzienne życie: na wyniki w nauce, relacje z rówieśnikami oraz radzenie sobie z codziennymi wyzwaniami" - zaznaczyła współautorka badania, profesor psychiatrii Tara Niendam.
Profesor Niendam dodała, że ustalenia jej zespołu sugerują, iż sen może być jednym z czynników, które skutecznie łagodzą negatywny wpływ problemów psychicznych na codzienne funkcjonowanie nastolatków. Naukowcy zaznaczają jednak, że zdrowe nawyki związane ze stylem życia, choć kluczowe, nie zastąpią profesjonalnej opieki psychiatrycznej.
Niemniej jednak, wyniki badań jasno wskazują, że sen jest istotnym, choć często pomijanym, obszarem działań wspierających młodych ludzi zmagających się z trudnościami psychicznymi.
"Budujące jest to, że kwestią snu mogą zająć się rodzice i rodziny. Choć nie rozwiąże to wszystkich problemów ze zdrowiem psychicznym, dbałość o właściwe nawyki związane ze snem stanowi praktyczny sposób na wspieranie dobrostanu emocjonalnego i codziennego funkcjonowania dziecka" - podsumowała profesor Niendam.
