- Naukowcy zidentyfikowali ponad 1200 różnic w genach, które mają wpływ na kształtowanie się naszej osobowości.
- Największe tego typu badanie potwierdziło, że choć geny odgrywają rolę, to środowisko również ma ogromne znaczenie dla tego, kim jesteśmy.
- Odkrycia te otwierają nowe możliwości zrozumienia, jak genetyka łączy się ze zdrowiem psychicznym i fizycznym.
Genetyczne fundamenty naszej osobowości - przełomowe odkrycia
Wyobraź sobie, że twoja osobowość - to, czy jesteś introwertykiem, ekstrawertykiem, skrupulatną osobą czy może otwartą na nowości - jest w pewnym stopniu zapisana w twoim DNA. Przełomowe badanie, opublikowane na łamach prestiżowego pisma "Nature", rzuca nowe światło na tę fascynującą zależność, pokazując, jak drobne różnice w genach subtelnie wpływają na nasze cechy charakteru.
Zespół ponad 120 naukowców z różnych krajów zidentyfikował aż ponad 1200 wariantów genetycznych, które są powiązane z kluczowymi cechami osobowości. To największe tego typu przedsięwzięcie w historii analizowało dane pochodzące od 600 tysięcy do nawet 1,14 miliona osób, zgromadzonych w 46 różnych grupach badawczych.
Naukowców interesował wpływ genów na tak zwaną "Wielką Piątkę" cech osobowości: ekstrawersję, ugodowość, sumienność, neurotyzm i otwartość na nowe doświadczenia. Mimo tak obszernych wyników, badacze zgodnie podkreślają kluczową prawdę: geny wpływają na naszą osobowość, ale jej nie determinują.
Tysiące genów, jedno "ja". Jak geny i środowisko nas kształtują?
Profesor Henry R. Kranzler z Perelman School of Medicine na University of Pennsylvania w USA, współautor badania, zaznacza, że nie istnieje żaden pojedynczy gen, który sprawiłby, że ktoś jest otwarty czy sumienny. Zamiast tego, jak tłumaczy: "Widzimy, że tysiące genetycznych różnic, z których każda działa w niewielkim stopniu, wspólnie kształtują osobowość, razem ze środowiskiem".
W głównej analizie odkryto, że powszechnie występujące warianty genetyczne odpowiadają za od 5 do 9 procent różnic w osobowości zaobserwowanych między badanymi osobami. Potwierdzono znaczenie co najmniej 1260 różnych wariantów genetycznych, ale szacuje się, że w kształtowanie każdej z pięciu cech osobowości może być zaangażowanych nawet ponad 16 tysięcy powszechnych wariantów. Co ciekawe, wpływ genów okazał się bardzo spójny.
Odkryte powiązania były podobne w różnych grupach wiekowych, regionach zachodniego świata, a także zgadzały się z opisami dokonywanymi przez bliskich uczestników badania.
Osobowość w rodzinie - wpływ genów i otoczenia
Badacze zwrócili uwagę na istotny szczegół, porównując osoby z tych samych rodzin. Okazało się, że większości wykrytych związków między wariantami genetycznymi a osobowością nie da się wyjaśnić wpływem czynników środowiskowych, które są wspólne dla członków jednej rodziny. Zdaniem naukowców, takie wspólne czynniki mogą być źródłem błędów w innych badaniach nad związkami genetyki z zachowaniem.
To wskazuje, że nasze otoczenie rodzinne ma znaczenie, ale genetyczne predyspozycje działają na nieco innym poziomie.
Niewidzialne nici - osobowość a nasze zdrowie
Analiza wykazała również wyraźne powiązania między genetycznymi uwarunkowaniami osobowości a zdrowiem, w tym z zaburzeniami psychicznymi, nałogami i kondycją fizyczną. Przykładowo, genetyczne warianty zwiększające skłonność do neurotyzmu można było powiązać z większym ryzykiem problemów psychicznych.
Z kolei geny związane z sumiennością wiązały się z mniejszym zagrożeniem nadużywaniem szkodliwych substancji i większą tendencją do aktywności fizycznej. Należy jednak pamiętać, że są to zależności statystyczne, dotyczące dużych populacji. Naukowcy stanowczo podkreślają, że wyniki te nie pozwalają na przewidzenie osobowości ani zachowania konkretnego człowieka.
Przyszłość badań. Geny wpływają, ale nie decydują o naszym losie
Profesor Kranzler podsumowuje: "Wyniki te dają nam nowe narzędzie do badania, dlaczego osobowość jest powiązana z tak wieloma aspektami zdrowia i zachowania. Jednocześnie potwierdzają ważną prawdę - nasze DNA wpływa na naszą osobowość i przyszłość, ale ich nie determinuje". Eksperci wskazują, że w przyszłości potrzebne będą jeszcze większe badania, obejmujące osoby o bardziej zróżnicowanym pochodzeniu i z różnych kręgów kulturowych.
Dzięki temu będzie można ustalić, w jakim stopniu podobne genetyczne zależności występują w odmiennych populacjach, pogłębiając naszą wiedzę o złożonym mechanizmie kształtowania się ludzkiej osobowości.
7
