- Diagnozę zaburzenia lękowego uogólnionego stawia się, gdy nadmierny lęk utrzymuje się przez co najmniej 6 miesięcy
- Choroba objawia się nie tylko psychicznie, ale powoduje też bóle głowy, silne zmęczenie i problemy z koncentracją
- Według WHO najskuteczniejszą metodą leczenia jest terapia poznawczo-behawioralna oraz przyjmowanie odpowiednich leków z grupy SSRI
- Konsultacja u lekarza psychiatry w ramach NFZ nie wymaga posiadania skierowania od lekarza rodzinnego
Zaburzenie lękowe uogólnione (GAD): co to jest i kiedy mówi się o problemie
Zaburzenie lękowe uogólnione (GAD) to stan, w którym lęk i zamartwianie się towarzyszą człowiekowi niemal stale. W odróżnieniu od zwykłego stresu nie mijają po rozwiązaniu jednej sprawy, tylko wracają i „przeskakują” na kolejne tematy. Najczęściej dotyczą codzienności, na przykład pracy, nauki albo obowiązków domowych.
Przy GAD bardzo trudno zatrzymać natrętne, czarne scenariusze, nawet gdy z tyłu głowy wiadomo, że są przesadzone. Jak podaje psychiatry.org, do rozpoznania zaburzenia potrzebne jest, by takie objawy utrzymywały się przez większość dni przez co najmniej 6 miesięcy. To nie jest „gorszy okres”, tylko problem zdrowotny, który wpływa jednocześnie na psychikę i reakcje organizmu.
Objawy zaburzenia lękowego uogólnionego: psychiczne i fizyczne
W GAD objawy nie kończą się na myślach. Często pojawia się stałe napięcie i wrażenie, że organizm cały czas jest w gotowości, przez co trudno się rozluźnić. National Institute of Mental Health (NIMH) wskazuje, że uogólniony lęk może powodować także konkretne dolegliwości fizyczne:
- silne bóle głowy, mięśni lub brzucha
- szybkie męczenie się, nawet przy małym wysiłku
- trudności z zasypianiem lub częste wybudzanie się w nocy
- nadmierne pocenie się i duszności
- problemy z koncentracją i uczucie pustki w głowie
- częsta potrzeba korzystania z toalety
Częstym objawem jest też drażliwość. Jeśli przez dłuższy czas utrzymują się co najmniej trzy z wymienionych dolegliwości, może to wskazywać na problem, który wymaga oceny specjalisty. U dzieci kryterium jest inne, bo do rozpoznania wystarczy jeden z tych objawów.
Kiedy lęk zaczyna utrudniać życie: sygnały alarmowe
Problem zaczyna się wtedy, gdy lęk realnie utrudnia codzienne funkcjonowanie. Jeśli z jego powodu pojawia się rezygnowanie z pracy, szkoły albo spotkań z bliskimi, to sygnał, że potrzebna jest pomoc. NIMH podkreśla, że niepokój, który nie mija i zakłóca codzienne czynności, wymaga interwencji medycznej.
Są sytuacje, w których pomoc jest potrzebna natychmiast. Należą do nich myśli o zrobieniu sobie krzywdy albo zachowania samobójcze. Uogólnione zaburzenie lękowe bywa też związane z nadużywaniem alkoholu lub innych substancji, które mogą być traktowane jako próba ucieczki od lęku.
Leczenie GAD: terapia CBT i leki z grupy SSRI
W leczeniu uogólnionego lęku stosuje się metody o potwierdzonej skuteczności. Zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) podstawą jest terapia poznawczo behawioralna (CBT). To ustrukturyzowana praca z terapeutą, która pomaga zrozumieć mechanizm lęku i uczy sposobów radzenia sobie z natrętnymi myślami.
Obok terapii może być rozważone leczenie farmakologiczne, najczęściej lekami z grupy SSRI (selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny). WHO wskazuje, że u dorosłych najlepsze efekty daje połączenie psychoterapii i leków, jeśli są potrzebne. Dobór postępowania zależy od stanu pacjenta i tego, jak mocno objawy utrudniają codzienne funkcjonowanie.
Pomoc w NFZ przy zaburzeniach lękowych: psychiatra i psychoterapia
W przypadku zaburzeń lękowych można skorzystać z bezpłatnej pomocy w ramach NFZ. Do psychiatry nie jest potrzebne skierowanie od lekarza rodzinnego. Wystarczy umówić wizytę w poradni zdrowia psychicznego, gdzie można uzyskać diagnozę i, jeśli specjalista uzna to za konieczne, receptę na leki.
Narodowy Fundusz Zdrowia informuje, że w poradniach zdrowia psychicznego dostępna jest nie tylko konsultacja lekarska, ale też bezpłatna psychoterapia. Przy cięższym stanie pomoc może być udzielona w oddziale dziennym lub stacjonarnym, a w nagłych sytuacjach także w izbie przyjęć szpitala psychiatrycznego. Świadczenia realizowane w ramach umowy z NFZ są bezpłatne.
Jak osiągnąć odporność psychiczną? GALERIA
5
Źródła:
