Sprawdź swój chronotyp i dowiedz się, czy jesteś sową czy skowronkiem? [TEST]

2019-01-23 12:08 Anna Kuliberda

Chronotyp to wewnętrzny biologiczny zegar, który reguluje nasze pory spania i aktywności. Wyróżniamy dwa podstawowe chronotypy – poranny i wieczorny, czyli sowę i skowronka (lub inaczej - nocne marki i ranne ptaszki). Rozwiąż test i sprawdź kim jesteś. Dowiedz się też, jak żyć w zgodzie z własnym chronotypem i co zrobić, gdy życie wymusza zmiany w trybie funkcjonowania.

Świat dzieli się na ludzi lubiących wcześnie rozpocząć dzień oraz takich, którzy wolą go późno skończyć. Jak się okazuje, wybierany przez nas tryb dnia najczęściej wynika z biologicznego rytmu życia, czyli chronotypu i zależy od czynników, na które nie zawsze mamy wpływ.

Posłuchaj o chronotypie, sprawdź czy jesteś sową czy skowronkiem. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami.

Chronotyp – co to jest?

Chronotyp to rodzaj wewnętrznego biologicznego zegara odpowiedzialnego za funkcjonowanie w dzień. Określa on pory, w których człowiek staje się najbardziej aktywny oraz te, w których organizm potrzebuje odpoczynku.

Chronotyp jest ściśle powiązany z funkcjonowaniem mózgu. Odpowiadają za niego neurony zlokalizowane nad nerwami wzrokowymi. To one przekazują sygnały zewnętrzne do przysadki mózgowej, szyszynki i podwzgórza, a te następnie wpływają na poziom hormonów regulujących funkcjonowanie całego organizmu. Wyróżnia się dwa podstawowe chronotypy – poranny (typ skowronek) i wieczorny (typ sowa).

W ogólnym znaczeniu - skowronki to ludzie, którzy lubią wcześnie rozpocząć dzień i dość wcześnie kładą się spać. Ludzie-sowy wolą późniejsze wstawanie, a maksymalną aktywność osiągają w późnych porach wieczornych i dlatego lubią późno chodzić spać.

Chronotyp – od czego zależy?

Chronotyp jest indywidualną kwestią i wcale nie musi zależeć od narzuconego nam przez obowiązki służbowe trybu życia. Odpowiedzialny jest za to zegar biologiczny, a wpłynąć na niego mogą przede wszystkim czynniki osobowościowe, np. cechy dziedziczne. Bardzo często chronotyp przekazywany jest po rodzicach. Wpływ na zegar biologiczny ma też wiek – nie tylko pod kątem wymagań organizmu, ale także zmian w stylu życia, na różnych jego etapach.

Wiadomo - starsi ludzie wcześniej chodzą spać, a młodsi mają większe pokłady energii i wieczorem nie są jeszcze zmęczeni. Dość częstym wyznacznikiem chronotypu jest więc styl życia, do którego przywykliśmy i oczekiwania społeczeństwa czy obowiązki szkolne i zawodowe (nauka po nocach, praca zmianowa itp.).

Warto wiedzieć

Nocne marki są bardziej inteligentne i kreatywne niż ranne ptaszki

Naukowcy z Uniwersytetu Madryckiego doszli do wniosku, że osoby, które później wstają osiągają wyższe wyniki testach na inteligencję niż ranne ptaszki. Są też bardziej kreatywne. Przeanalizowali oni naturalny cykl dobowy około 1000 nastolatków. 25% okazała się skowronkami, 30% sowami, a pozostałych umieszczono gdzieś pomiędzy tymi kategoriami. Sowy uzyskały lepsze wyniki w testach na inteligencję.

Chronotyp – lepiej być sową czy skowronkiem?

Nie da się jednoznacznie stwierdzić, że któryś z chronotypów jest lepszy. To indywidualna cecha i jeśli jest zgodna z trybem życia i nie sprawia problemów zdrowotnych – nie należy z nią walczyć. Przewagą skowronków z pewnością jest fakt, że obecny porządek świata im po prostu sprzyja. Ogólnie przyjęte normy pracy i nauki, przyzwyczajenia, zasady współżycia społecznego – to wszystko sprawia, że skowronki lepiej się w tym odnajdują.

Sowom często trudniej się odnaleźć w narzuconym porządku, dlatego najlepiej radzą sobie, jeśli same znajdują w życiu przestrzeń, która im odpowiada np. wykonują wolne zawody lub zakładają własne firmy i dzięki temu dostosowują pory pracy do indywidualnych potrzeb. Mówi się, że ludzie-sowy mimo tego, że długo śpią, są bardziej wytrzymali i efektywni w swojej pracy. Niektórzy potrafią zrobić w ciągu dnia więcej nawet niż osoby z chronotypem porannym.

Czy da się zmienić chronotyp i jak to zrobić?

Najważniejsze dla życia w zgodzie z chronotypem jest utrzymanie biologicznej równowagi. Nie ma niczego złego w późnym chodzeniu spać, jeśli możemy się następnego dnia wyspać do późna. Tak samo, jak złe nie jest wczesne wstawanie, jeśli robimy to po odpowiednio długim śnie. Równowaga pomiędzy aktywnością i odpoczynkiem powinna być zachowana w każdym przypadku.

Co ciekawe, chronotyp człowieka ulega zmianie z wiekiem. To normalna kolej rzeczy, że młodzi ludzie prowadzą inny tryb życia niż osoby starsze. W tym przypadku zmiana chronotypu następuje płynnie i naturalnie. Oznacza to, że jeden chronotyp nie będzie raczej towarzyszył nam całe życie. Zanim staniemy się starszymi ludźmi, nasz rytm dnia można zmienić.

Czasami zmiana chronotypu jest wręcz konieczna, np. gdy obowiązki zawodowe lub problemy zdrowotne wymagają od nas przestawienia się na inny tryb funkcjonowania. Jak to zrobić? Najważniejsze są stopniowe zmiany organizmu na nowy tryb życia. Nagłe zmiany nie są wskazane i mogą przynieść więcej szkody dla zdrowia np. pogorszyć samopoczucie i zaniżyć formę fizyczną, doprowadzić do przemęczenia organizmu i znacząco obniżyć jego odporność.

  • Jak z sowy stać się skowronkiem? Najtrudniej jest zmusić się do wcześniejszego zasypiania. Aby się tego nauczyć, należy wyeliminować czynniki mogące ten sen opóźnić. Przed snem trzeba się wyciszyć, nie najadać, a po położeniu do łóżka - już nie wstawać. Znużeniu może pomóc czytanie, cisza i przytłumione światło. Rano, gdy zadzwoni budzik, nie można pozwalać sobie na dodatkowe drzemki, drzemek nie należy ucinać również w ciągu dnia. Po wstaniu z łóżka najlepiej pobudzić organizm do działania np. aktywnością sportową. Układając harmonogram dnia, musimy starać się, aby najważniejsze zadania wykonać w pierwszej połowie dnia. Popołudnie ma być mniej wymagające. Należy również pamiętać, że wraz ze zmianą pór chodzenia spać i wstawania, muszą się zmienić również pory jedzenia. Według chronobiologów zmiana trybu funkcjonowania może być łatwiejsza, jeśli zastosujemy kilkunastogodzinną głodówkę, a rano będziemy wystawiać się na działanie jasnego światła.
  • Jak ze skowronka stać się sową? W pierwszej kolejności należy wydłużyć czas spania. Gdy przychodzi pora na pobudkę, nie powinniśmy zrywać się z łóżka, ale jeszcze trochę w nim poleżeć. Gdy jest zbyt wcześnie, by wstać, powinniśmy spróbować ponownie zasnąć. Poranek powinien być czasem poświęconym na powolne rozbudzanie się i np. celebrację śniadania. Planując dzień, ważne obowiązki należy uwzględnić w drugiej części dnia, pierwsza połowa dnia powinna być mniej aktywna. Jeśli popołudniu dopada cię zmęczenie, próbuj je zwalczyć aktywnością sportową. Przy zmianie rytmu dnia nie można zapominać o zmianie pór posiłków.
Zrób to koniecznie

[TEST] Sprawdź, czy jesteś sową czy skowronkiem

Poniżej zamieszczamy krótki test pozwalający określić chronotyp. Odpowiedz na wszystkie pytania, zapisując, których odpowiedzi jest więcej:

1. Gdy musisz wstać następnego dnia wcześnie rano:

a) obudzisz się naturalnie, bez konieczności nastawiania budzika,

b) będzie to ciężkie, wstaniesz po kilku pobudkach budzika.

2. Kiedy najlepiej ci się pracuje/uczy?

a) w godzinach przedpołudniowych,

b) wieczorem.

3. Wolisz, by spotkania towarzyskie odbywały się:

a) w godzinach popołudniowych,

b) w godzinach późnowieczornych.

4. Największą ochotę na seks masz:

a) rano,

b) wieczorem.

5. Całonocna impreza:

a) jest dla ciebie męką,

b) uwielbiasz to.

6. Do pracy:

a) wolisz przychodzić wcześniej i wcześniej wychodzić,

b) wolisz przychodzić później i zostawać do wieczora.

Większość odpowiedzi a) - Jesteś skowronkiem. Uwielbiasz wcześnie rozpoczynać dzień. Spanie do późna uznajesz za stratę czasu. To co musisz zrobić, robisz wcześniej, bo najwięcej energii masz rano. Po południu już tylko odpoczywasz. By móc wcześnie wstawać, kładziesz się wcześniej spać – zwykle koło 21-22 godziny. Preferujesz życie towarzyskie w godzinach popołudniowych lub wczesnowieczornych.

Większość odpowiedzi b) - Jesteś sową. Trudno ci wcześnie wstawać z łóżka, nie umiesz odnaleźć się w we wczesnoporannej rzeczywistości. Uwielbiasz spać długo i preferujesz nocne maratony. Praca lub nauka późnym wieczorem czy nawet w nocy jest dla ciebie czymś normalnym. Świetnie odnajdujesz się w nocnym życiu towarzyskim. Jesteś ekstrawertykiem i lubisz nowe doznania. Ludzie-sowy bywają bardziej podatne na lęki i stany depresyjne.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
KOMENTARZE
Łukasz Matuszewski
|

"Mówi się, że " - takie sformułowanie jest niedopuszczalne... Albo powołujemy się na jakieś badania i podajemy źródło, albo nie piszemy bzdur... Artykuł jest niestety bardzo mało merytoryczny, przez to traci na wiarygodności. Szkoda.

Łukasz Matuszewski
|

Wg. badań większość społeczeństwa jest gdzieś pomiędzy. Skowronki i sowy stanowią po 20-25%, łącznie około 40-50%, zależnie od badań.
Społeczny nacisk na bycie skowronkiem jest duży, więc statystycznie pewnie więcej jest skowronków (łącznie z tymi, którzy nauczyli się być skowronkami).

Non
|

„Jesteś ekstrawertykiem”. No niekoniecznie

HDK 2019
|

A co jeśli mam pół na pół???

extreme owl
|

Chronotyp pośredni maksymalnie może się przestawić o dwie godziny światłoterapią. Nie istnieje coś takiego jak zmiana chronotypu z sowy na skowronka i odwrotnie.Próby zmian działają bardzo szkodliwie na nasze zdrowie. Jeśli zmiana nastąpi to samoistnie z wiekiem. Większość nastolatków jest sowami jednak w wieku po 55r. dużo osób staje się skowronkami.

Niki
|

Jestem sową!!!