Nostalgia i jej dobroczynny wpływ na psychikę

Nostalgia powiązana jest z tęsknotą za domem, ojczyzną, ludźmi lub wydarzeniami z przeszłości. Dowiedz się, co prowadzi do tego, że zdarza nam się odczuwać nostalgię, a także sprawdź, jak wpływa ona na funkcjonowanie człowieka. Teoretycznie wydawałoby się przecież, że nostalgia może skutkować tylko przykrymi konsekwencjami, tak naprawdę jednak doświadczanie nostalgii może być… korzystne – dlaczego?

Nostalgia - po raz pierwszy opisano ją w XVII wieku, a za twórcę samego pojęcia uznawany jest Johannes Hofer, który obserwował występowanie tego zjawiska u szwedzkich najemników, przebywających poza swoją ojczyzną.

Spis treści:

  1. Kiedy odczuwamy nostalgię
  2. Nostalgia to nie choroba
  3. Nostalgia może przynosić korzyści

Nazwa "nostalgia" wzięła się z połączenia dwóch greckich słów: "nostos", oznaczającego "powrót do domu" i "algos", tłumaczonego jako "cierpienie" lub "ból".

W pierwotnym ujęciu jako nostalgię traktowano tęsknotę za domem lub – w szerszym ujęciu – za swoją ojczyzną. Współcześnie jednak na nostalgię patrzy się zdecydowanie szerzej. Tęsknota, traktowana właśnie jako nostalgia, może dotyczyć przeszłych czasów, związków czy różnych innych pozytywnych sytuacji. Zasadniczo nostalgiczny nastrój wystąpić może u każdego z nas: co jednak sprawia, że takowe zjawisko występuje i jaki jest wpływ nostalgii na funkcjonowanie człowieka?

Kiedy odczuwamy nostalgię?

Nostalgia może pojawiać się dosłownie znikąd – zdarza się, że nagle w naszej głowie pojawiają się wspomnienia dotyczące dawnych przyjaciół, partnerów czy przeszłości. Wyróżnia się jednak kilka czynników, które mogą w wyjątkowy sposób prowokować nostalgię.

Takowymi są chociażby bodźce węchowe oraz dotykowe – zdarza się, że np. jakiś zapach przypomni nam wyjątkowy wyjazd wakacyjny, który miał miejsce w bliższej czy dalszej przeszłości.

Zmysły zapachu i dotyku są z kolei ściśle związane z ciałem migdałowatym, czyli elementem układu nerwowego, który szczególnie wpływa na odczuwane przez ludzi emocje. To właśnie dlatego zapachy i dotyk mają mieć aż tak szczególny wpływ na występowanie nostalgii – nie one jednak jedyne mogą prowokować tego rodzaju uczucia.

Innymi czynnikami, przez które możemy wpadać w nostalgiczny nastrój, są również i pogoda czy muzyka. Tutaj jako przykład można podać jakiś utwór, który słyszeliśmy w trakcie wyjątkowo ważnego wydarzenia – np. pierwszego pocałunku – i w takiej sytuacji ponowne usłyszenie danej piosenki może przywoływać w nas pozytywne wspomnienia i prowadzić właśnie do nostalgii.

Czytaj też: Czym jest pamięć emocjonalna?

Nostalgia to nie choroba

Spojrzenie na nostalgię z biegiem czasu ulegało znacznym zmianom. Początkowo była ona uznawana zasadniczo za jednostkę chorobową. U osób, u których po raz pierwszy opisywano nostalgię – czyli u przebywających poza swoim krajem Szwedów – poza tęsknotą za domem odnotowywano bowiem występowanie również i innych problemów, takich jak m.in. obniżony nastrój, utrata apetytu, zaburzenia snu czy napady płaczu oraz kołatanie serca.

Uznawanie nostalgii za chorobę trwało nawet dość długo – medycy rozprawiali o tym bowiem jeszcze i w XIX wieku, pod jego koniec zasadniczo jednak przestano brać ją za jednostkę chorobową. Przy tych wszystkich zmianach zdarzało się, że nostalgię uznawano za objaw jakichś zaburzeń psychicznych lub za jeden z etapów w rozwoju różnych tego typu problemów. Powiązywano ją również i z melancholią. Wraz z czasem jednak odstąpiono od traktowania nostalgii jako zjawiska negatywnego - stało się tak po wysunięciu przez uczonych kilku różnych intrygujących wniosków dotyczących wpływu tego zjawiska na funkcjonowanie ludzi.

Czytaj też: Dlaczego ciągle odczuwasz niepokój?

Nostalgia może przynosić korzyści

Tęsknotę wielu z nas zwykło uznawać za coś, co korzystne nie jest. Okazuje się jednak, że ta tęsknota, która związana jest z nostalgią, może wyjątkowo dobrze wpływać na nasze emocje i samopoczucie – poprawiać nam nastrój, zwiększać samoocenę czy prowadzić do poczucia, że z różnymi ludźmi łączą (lub łączyły nas) wyjątkowo bliskie relacje.

To wszystko wydawać się może dość niezrozumiałe – w łatwy jednak sposób można wytłumaczyć, dlaczego nostalgia rzeczywiście może pozytywnie na nas wpływać. Nostalgię możemy odczuwać np. wtedy, kiedy jest nam ogólnie rzecz ujmując źle - czy to w życiu zawodowym, czy mamy jakieś problemy w związku czy kłopoty finansowe. W takich sytuacjach możemy odczuwać tęsknotę za dawnymi czasami – innym miejscem pracy czy za początkowymi etapami związku.

Wydawałoby się, że skontrastowanie takich pozytywnych aspektów z przeszłości z obecnymi, nieprzyjemnymi zdarzeniami, powinno prowadzić do jeszcze większego smutku. Jest jednak inaczej – u większości ludzi nostalgia doprowadza do tego, że ich nastrój się poprawia.

Jeżeli pamiętamy dobre zdarzenia i lepszą od teraźniejszości przeszłość, to oznacza to, że kiedyś było dobrze – a skoro już raz tak w naszym życiu było, to jeszcze kiedyś znowu może tak być. W takim ujęciu można nawet powiedzieć, że nostalgia może budzić w nas nadzieje na lepsze jutro.

Czytaj też: Czym jest apatia i jak sobie z nią radzić?

Warto wiedzieć

Nostalgia a samotność

Nostalgię szczególnie często odczuwać mogą te osoby, które są samotne. Tacy ludzie mogą tęsknić za czasami, kiedy w ich życiu było pełno bliskich im i serdecznych osób. Kiedy więc wpadają oni w nostalgiczny nastrój, ich tęsknota może dotyczyć właśnie jakichś relacji z innymi.

I tutaj jednak nostalgia może wywierać korzystne działania: przypominając sobie różnych przyjaciół z przeszłości czy też tęskniąc za bliskimi, z którymi dawno się nie widzieliśmy, w naszych głowach pojawiać się mogą myśli o tym, jak mocne te więzi były i do jakiego stopnia poczucia bezpieczeństwa u nas doprowadzały. I w takim więc mechanizmie możliwe jest to, że nostalgia wcale nam nie będzie szkodzić, a odwrotnie – będzie ona doprowadzała do korzystnych dla naszego umysłu efektów.

O autorze
lek. Tomasz Nęcki
Lek. Tomasz Nęcki
Absolwent kierunku lekarskiego na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Wielbiciel polskiego morza (najchętniej przechadzający się jego brzegiem ze słuchawkami w uszach), kotów oraz książek. W pracy z pacjentami skupiający się na tym, aby przede wszystkim zawsze ich wysłuchać i poświęcić im tyle czasu, ile potrzebują.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
KOMENTARZE