Uważność jest relacją. Relacją z nami samymi i światem wokół nas. Z każdym oddechem, każdą myślą, każdą chwilą. To sposób, w jaki doświadczamy własnego ciała i emocji, a także sposób, w jaki odnosimy się do siebie nawzajem. Praktykowanie uważności wykształca w nas zdolność do bycia obecnym bez reagowania. Później odkrywamy, jak ważne są życzliwość i łagodność wobec siebie, jak poprawiają nasz dobrostan i ogólne funkcjonowanie.
Uważność staje się serdecznością i zaczyna się kształtować całkiem nowy sposób odnoszenia do siebie i świata. Mimo że uważność początkowo jest podróżą bardzo osobistą, gdy naprawdę zaczynamy pojmować jej istotę, w naturalny sposób rozszerzamy ją również na innych. W miarę jak ponownie odkrywamy naszą wrodzoną ciekawość, zyskujemy świeże spojrzenie na ludzi oraz świat wokół i przestajemy reagować automatycznie. Zaczynamy dostrzegać nowe możliwości i przestrzeń tam, gdzie wcześniej widzieliśmy tylko utarte schematy relacji.
Uniwersalny język ludzkich doświadczeń
Rozumiemy, że z trudnościami, z jakimi mierzymy się jako jednostki, mierzą się wszyscy na całym świecie. W czasach pandemii – jak pandemia COVID-19 – czy kryzysu klimatycznego i ze względu na konieczność poruszania się w coraz bardziej złożonej nowej normalności zaczynamy dostrzegać, że reaktywność, stres, odłączenie, smutek i choroba są objawami uniwersalnymi. Jednocześnie widzimy, że obecność, zaciekawienie, życzliwość i wyrozumiałość, które poprzez praktykę uważności ponownie w sobie odkrywamy, mogą zostać ponownie odkryte także przez otaczających nas ludzi. Uważność wyrywa nas z naszego centrum. W miarę jak stajemy się bardziej obecni, spokojni i wyrozumiali, te cechy z nas emanują – najpierw do osób nam najbliższych, potem do każdego wokół.
A każdy, kto zetknął się z osobą naprawdę ucieleśniającą uważną obecność, wie, że takie spotkanie natychmiast na nas wpływa. Samo przebywanie w pobliżu kogoś, kto z samego sedna swojego jestestwa emanuje tymi cechami, uruchamia je również w nas. I podobnie, kiedy my zaczynamy praktykować uważność, nasza aura zmienia każdego, z kim nawiążemy kontakt. Ci ludzie z kolei inspirują i pobudzają innych, a tym sposobem proces zatacza coraz szersze kręgi. Na koniec wraca do nas.
Przewodnik po uważnej bliskości
Ta książka przedstawia uważność jako relację. Bada, co właściwie oznacza budowanie uważnej relacji z sobą i innymi. Została skonstruowana tak, abyśmy najpierw się zastanowili, jak ponownie odkryć w sobie cechy uważności – takie jak obecność, ciekawość, miłość i współczucie – i jak nawiązać z sobą bliską więź.
Potem przyjrzymy się, jak możemy te same cechy rozciągnąć na wszystkie relacje, w które wchodzimy – najpierw pogłębić relacje z partnerami romantycznymi, współmałżonkami i dziećmi; dalej z innymi członkami rodziny, kolegami, sąsiadami i społecznościami; wreszcie ze społeczeństwem jako takim i planetą.
W trakcie lektury poznasz szereg prawdziwych osób, które przeszły osobistą transformację, a potem odmieniły swoje relacje poprzez praktykowanie i stosowanie uważności. Poznaliśmy je, gdy zgłosiły się do nas na terapię albo uczestniczyły w naszych kursach uważności. Mamy nadzieję, że ich historie pokażą, jak sprawdzają się w praktyce zasady i ćwiczenia, które tu opisujemy, a także zainspirują cię do wprowadzenia uważności do własnego życia.
Przyjrzymy się również temu, co nauka mówi o korzyściach płynących z praktykowania uważności dla jednostek i relacji. W książce znajdziesz również mnóstwo ćwiczeń, możesz więc od razu zacząć stosować w swoim życiu uważność – rozpoznawać i zmieniać schematy, które ograniczają budowanie bliskości i nie pozwalają cieszyć się relacją, której pragniesz.
Przetestuj to na sobie
Wskazane będzie czytanie tej książki bez pośpiechu. Daj sobie czas na przemyślenie prezentowanych w niej koncepcji i eksperymentowanie z ćwiczeniami praktycznymi. Nawet jeśli postanowisz przeczytać ją szybko, na raz, warto potem do niej wrócić i przeczytać ponownie, krótkimi fragmentami, a jednocześnie testować pomysły i sprawdzać, jak wpływają na twoje relacje i całe życie. Fundamentalną zasadą uważności jest to, aby niczego nie oceniać po pozorach.
W najdrobniejszych szczegółach okażemy, że podstawą uważności jest ciekawość, a tę tracimy, gdy ślepo wierzymy w to, co czytamy albo co słyszymy, bez sprawdzania tego na sobie. Dlatego zalecamy, abyś potraktował tę książkę jako przewodnik i spróbował samodzielnie się przekonać, co sprawdza się w twoim życiu.
Mamy nadzieję, że dzięki zapoznaniu się z przedstawionymi tu pomysłami i poprzez ich przetestowanie w naturalny i prosty sposób zaczniesz ponownie odkrywać własną wrodzoną mądrość oraz przeistaczać własne relacje tak, jak tego potrzebują. Albo, jak się przekonasz, uważność może również stworzyć przestrzeń i świadomość miłującej obecności, w której twoje relacje same zaczną się zmieniać.
Napisaliśmy tę książkę, ponieważ świat wymaga uzdrowienia. Rośnie odsetek rozwodów, a wiele osób pozostaje w związkach głęboko nieszczęśliwych. Rzesze ludzi żyją w odcięciu od swojego wewnętrznego świata i dziwią się jednocześnie, dlaczego nie potrafią zbliżyć się do innych. A przez ten brak bliskości – z sobą samym i ludźmi wokół – wiele osób tkwi w oderwaniu od swoich społeczności i od środowiska naturalnego planety, czego negatywne konsekwencje stają się coraz bardziej oczywiste. W związku z tym mamy nadzieję, że ta książka pomoże ci, czytelniku, powrócić do autentycznej bliskości ze sobą.
Jej celem jest wesprzeć cię w ponownym nawiązaniu kontaktu z czułością i wrażliwością, które są w tobie. Ma też za zadanie nauczyć cię otaczania się miłością i delikatnością. Dopiero wówczas będziesz zdolny podobnie postępować z ludźmi znajdującymi się wokół ciebie, a przy okazji odkrywać znaczenie tych więzi. Jesteśmy wszak istotami społecznymi i potrzebujemy prawdziwych powiązań, aby móc się rozwijać.
Terapeuci też miewają pod górkę
Dla nas jako autorów jest ważne, aby już teraz jednoznacznie rozproszyć wszelkie złudzenia, że nasze relacje są idealne. Oboje miewamy trudności z ich nawiązywaniem i napotykamy podobne wyzwania jak te, z którymi stykają się nasi czytelnicy. Relacje międzyludzkie bywają naprawdę skomplikowane! Nawyki reaktywności, które je komplikują i prowadzą do konfliktów, są uniwersalne. Dotyczą wszystkich bez względu na płeć, kulturę, preferencje seksualne, a nawet – uwierz lub nie – doświadczonych nauczycieli i terapeutów uważności oraz osoby praktykujące medytację uważności.
Naturalnie, ludzie wkraczający na ścieżkę uważności mają nadzieję, że któregoś dnia, w miarę jak nabiorą wprawy w jej praktykowaniu, rozmaite trudności i cierpienie przestaną ich dotykać. Wielu chciałoby zyskać możliwość jakiegoś uodpornienia się na życiowe dołki i potknięcia albo umieć odciąć się od emocji i stać się obojętnym na cierpienie, które wydaje się w relacjach czymś nieuniknionym. Potem jednak, gdy ludzie dojrzewają w praktyce medytacji i uważności, zdają sobie sprawę, że dyskomfort i niedogodności są częścią życia i nie da się ich uniknąć. Dążenie do pozbycia się ich prowadzi do duchowego eskapizmu (ang. spiritual bypassing), czyli próby wykorzystania uważności lub innych form medytacji do uniknięcia lub przeskoczenia trudności będących nieodłącznym elementem ludzkiego doświadczenia.
Droga przez „piękną katastrofę”
Osoby zaawansowane w praktyce uważności – takie, które w niej wytrwały i naprawdę zaczynają rozumieć, o co w niej chodzi – wiedzą, że droga do wyzwolenia prowadzi poprzez trudności, a nie wokół nich (ani z dala od nich). Nauka przyjmowania życia z otwartością i czułością w całej jego pełni – jako tego, co pionier uważności Jon Kabat-Zinn nazywa „piękną katastrofą” – oto droga do wyzwolenia.
Dlatego w tej książce stale wracamy do dwóch kluczowych kwestii. Pierwszą jest to, że prawdziwa bliskość musi się zaczynać od nas samych. Musimy być w stanie całkowicie zamieszkać we własnym ciele, umieć poczuć i zaakceptować wszystko, co w nim znajdziemy. Dopiero gdy nawiążemy bliską relację ze sobą, możemy liczyć na osiągnięcie bliskości w relacjach z innymi. Drugą ważną sprawą jest fakt, że ta bliskość rozchodzi się coraz szerszymi kręgami i obejmuje najpierw partnera, dzieci i innych ludzi, których kochamy, następnie kolegów z pracy, a potem społeczność, w jakiej funkcjonujemy, i społeczeństwo jako całość. W tym procesie musimy – jak powiedział Gandhi – stać się zmianą, którą chcemy zobaczyć w świecie.
i
Uważność. Mindfulness i bliskość w relacjach
autorzy: Margie Ulbrick, Richard Chambers, tłumaczenie z języka angielskiego Edyta Stępkowska
Odmień swoje relacje z najbliższymi i współpracownikami dzięki technikom mindfulness
Uważność to praktyczny sposób na poprawę relacji z samym sobą i z innymi oraz na skuteczniejsze zarządzanie stresem powodowanym rozwiązywaniem konfliktów i łagodzeniem różnic między ludźmi. W tej książce autorzy prosto i inspirująco wyjaśniają, jak za pomocą uważności:
- wyciszać i regulować własne emocje, aby móc wesprzeć innych,
- rozpoznawać i zmieniać szkodliwe schematy w swoich relacjach,
- skuteczniej komunikować się bez przemocy,
- pogłębiać bliskość, kontakt i empatię,
- ograniczać działanie mechanizmów obronnych, żeby stać się bardziej autentycznym.
Przedstawione historie pokazują, jak najważniejsze zasady sprawdzają się w praktyce, a ćwiczenia pozwalają rozwinąć umiejętności związane z uważnością i prowadzeniem rozmów bez oceniania. Zyskaj bogatsze, pełniejsze życie w dobrostanie i pogłębionym kontakcie ze sobą i światem!
Margie Ulbrick to certyfikowana terapeutka, doradczyni w sprawach relacji i pisarka. Kształciła się w terapii rodzinnej, terapii somatycznej i praktyce prawniczej opartej na współpracy. Od wielu lat pomaga ludziom tworzyć stabilne i wspierające relacje i działać na rzecz zdrowia w rodzinie. Publikuje artykuły w pismach branżowych, gazetach, magazynach i na portalach.
Dr Richard Chambers jest trenerem kadr kierowniczych i prelegentem. Jako światowy autorytet w zakresie uważnego przywództwa pracował z firmami z rankingu Fortune 500. Jest adiunktem w ośrodku badań przy Uniwersytecie Monash i autorem książki The Art of Mindful Origami oraz współautorem książki Uważne uczenie się.
