CIĄŻA u kobiet z padaczką (epilepsją)

2019-03-14 14:30

Padaczka i ciąża nie wykluczają się. Przy padaczce można mieć dzieci - większość kobiet chorujących na epilepsję zachodzi w ciążę bez większych problemów. Co więcej, u ponad 90 proc. kobiet z padaczką ciąża przebiega bez powikłań, a ich dzieci rodzą się zdrowe. Sprawdź, jak wygląda ciąża u epileptyczki i jaki wpływ na ciążę mają przyjmowane przez nią leki przeciwpadaczkowe.

Kobiety chore na padaczkę mogą rodzić zdrowe dzieci, ale w ich przypadku ciążę trzeba dobrze zaplanować. Stosowane leki przeciwpadaczkowe mogą zaburzać rozwój płodu, powodując wady wrodzone u dziecka. Ryzyko ich pojawienia się jest najwyższe w początkowym okresie ciąży, czyli w czasie, gdy kobieta nie zdaje sobie sprawy ze swojego stanu. Dlatego o zdrowiu dziecka trzeba pomyśleć jeszcze przed zajściem w ciążę. Zagrożenie stanowią też ataki padaczki w czasie ciąży.

Atak padaczki w ciąży

Jeśli podczas ciąży wystąpi napad połączony z drgawkami, należy  skonsultować się z neurologiem lub ginekologiem, aby mieć pewność, że napad nie miał niekorzystnego wpływu na dziecko.

Ataki padaczki w ciąży - częściowe proste, częściowe złożone, napady nieświadomości oraz miokloniczne nie powinny zagrozić dziecku, chyba że dochodzi do urazów (np. w wyniku upadku).¹ Częste napady toniczno-kloniczne oraz  napady atoniczne stanowią jednak zagrożenie dla matki i dziecka, mogą np. powodować uszkodzenie łożyska.¹ Brak właściwej kontroli napadów padaczkowych w okresie ciąży może być również przyczyną wewnątrzmacicznego niedotlenienia płodu. Można zmniejszyć ryzyko pojawienia się napadów i zapewnić ochronę dziecku, stosując odpowiednie leczenie padaczki.

Padaczka a ciąża. Czy leki stosowane na padaczkę powodują wady płodu?

Ryzyko, że przyjmowane przez matkę leki przeciwpadaczkowe zaszkodzą nienarodzonemu dziecku, jest niewielkie, lecz niewykluczone. Stopień ryzyka pojawienia się wad wrodzonych różni się w zależności od leku, jego dawki, a także całego schematu leczenia. Jak wynika z badań, najwyższy odsetek dużych wad wrodzonych dotyczył dzieci urodzonych z matek, które w ciąży przyjmowały kwas walproinowy w mon- lub politerapii (ryzyko czterokrotnie większe), a w przypadku dawki kwasu walproinowego>1500 mg na dobę ryzyko zwiększało się dziesięciokrotnie.²

Na ogół ryzyko dziedziczenia padaczki jest niewielkie. Gdy choruje  jedno z rodziców, mniej niż jedno na dziesięcioro dzieci odziedziczy  tę chorobę. Dziedziczne są niektóre rzadkie zespoły padaczkowe.

Ryzyko wad wrodzonych u dzieci w grupie kobiet przyjmujących lamotryginę w  monoterapii wynosi 2,9 proc., jest wyższe jeśli dawka leku przekracza 200 mg na dobę, ale już w politerapii z kwasem walproinowym wzrasta do 12,5 proc. Stąd wniosek, że równoczesne stosowanie kilku leków przeciw padaczkowych zwiększa ryzyko poważnych wad wrodzonych u płodu.

Lekarz powinien ocenić i przedyskutować z pacjentką sposób ograniczenia leków do minimum, co może obejmować  zmniejszenie dawki, zmianę liczby i rodzaju leków, które przyjmuje. Zmian w schemacie leczenia należy dokonać przed zajściem w ciążę i to z dużym wyprzedzeniem (najlepiej półrocznym), tak aby mieć pewność, że napady padaczkowe są całkowicie pod kontrolą.

Poza tym kobieta z epilepsją, która planuje ciążę, powinna przyjmować kwas foliowy - o najmniej 4 tygodnie przed poczęciem dziecka oraz w początkach ciąży. Oprócz stosowania leków w czasie ciąży należy unikać sytuacji zwiększających ryzyko wystąpienia napadów drgawkowych, takich jak bezsenność i stres.

Zdaniem eksperta
lek. Tomasz W. Rosochowicz

Ciąża a lek przeciwpadaczkowy

Choruję na padaczkę potyliczną. Jestem w początkowych tygodniach ciąży. Przyjmuję Neurotop, podczas ciąży mam brać 150 mg. Czy to nie zaszkodzi dziecku? I jak jest później z karmieniem piersią?

lek. med. Tomasz W. Rosochowicz, neurolog: Ciąża i padaczka to zawsze jest pewien kompromis. Bezpieczniejszym lekiem jest może lamotrygina, ale na karbamazepinie też można prowadzić ciążę. Prawda jest taka, że zawsze zmniejszenie dawki leku zwiększa ryzyko napadu, a odwrotnie wzrost dawki zwiększa ryzyko działania toksycznego na płód. Ryzyko wad rozwojowych u płodu wynosi ok. 1-2%. Wydaje mi się, że leczenie jest optymalne. Okres laktacji nie ma już takiego znaczenia.

Padaczka a nieplanowana ciąża

Ciąża nie pogarsza zdrowia kobiety z epilepsją, jeśli regularnie przyjmuje się leki. Odstawienie ich bez konsultacji z lekarzem może wywołać napady epileptyczne, które  bywają bardzo niebezpieczne dla dziecka.

Jeśli kobieta nieoczekiwanie zajdzie w ciążę, nie powinna zaprzestać przyjmowania leków, ponieważ może to spowodować  niekontrolowane napady. Do czasu, aż zdała sobie sprawę, że jest w ciąży, dziecko było już narażone na działanie leków przeciwpadaczkowych. Zaprzestanie ich stosowania w momencie zajścia w ciążę  niekoniecznie zmniejszy i tak niewielkie ryzyko szkodliwego wpływu na dziecko. W tym przypadku należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza.

Padaczka a poród i cesarskie cięcie

Nie jest prawdą, że kobiety chore na padaczkę muszą rodzić przez cesarskie cięcie. Większość kobiet z padaczką może urodzić siłami natur.

Kobieta ciężarna chorująca na padaczkę powinna znajdować się pod ścisłą kontrolą zarówno neurologa, jak i ginekologa położnika.

U niektórych kobiet z niekontrolowanymi napadami toniczno-klonicznymi w czasie ciąży lub u których w przeszłości wystąpiły napady padaczkowe w trakcie porodu, zaleca się cesarskie cięcie jako środek ostrożności. Jednak dotyczy to jedynie około 1-2 proc. kobiet chorujących na padaczkę. Cesarka jest wskazana jeśli w czasie porody dojdzie do napadu, a  otrzymane leczenie dożylne nie jest skuteczne.

Padaczka a karmienie piersią

Nie jest prawdą, że kobiety chore na padaczkę  nie powinny karmić swoich dzieci piersią, bo przekazują im wraz z mlekiem leki przeciwpadaczkowe. Wyjątkiem jest stosowanie  wysokich dawek fenobarbitalu, prymidonu czy benzodiazepin,  co może być przyczyną nadmiernej sedacji (zbytniego uspokojenia) noworodka.²

Źródło:

1. Poradnik dla kobiet z padaczką, pod red. prof. Joanny Jędrzejczak
2. Halczuk I., Tynecka-Turowska M., Rejdak K., Belniak E., Postępowanie terapeutyczne w padaczce kobiet w okresie ciąży, porodu i połogu, Zdrowie i dobrostan" 2014, nr 2

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

DLA CIEBIE ZA DARMO! Szykujesz się do porodu? Chcesz wiedzieć co cię czeka, jak sobie radzić? Co może Ci pomóc? Koniecznie pobierz nasz specjalny poradnik, stworzony przez ekspertów!

Czytaj więcej
Porodówka - przewodnik dla rodzącej mamy, okładka