Naukowcy z Uniwersytetu w Liverpoolu, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytetu Arizony dokonali analizy wyjątkowych szczątków, które odnaleziono na cmentarzysku w Łeknie.
Na co chorowali Polacy w średniowieczu?
Współcześnie to mała wieś znajdująca się w województwie wielkopolskim, która liczy ponad 600 mieszkańców. W średniowieczu jednak była średniej wielkości miastem szlacheckim. Wykopaliska prowadzone na terenie klasztoru od lat 80. doprowadziły do odkrycia cmentarza, na którym pochowano kilkaset osób. Szczególną uwagę zwróciły szczątki oznaczone jako Ł3/66/90. Szkielet należał do mężczyzny, który został pochowany w nietypowym miejscu, z dala od innych grobów, na pozostałościach wału grodu. Badania wykazały, że człowiek ten cierpiał na wiele rodzajów dysplazji. To nieprawidłowości w wyglądzie komórek oraz zaburzeniu w budowie tkanki, które mogą wskazywać m.in. na zaburzenia budowy lub różnicowania komórek oraz ich struktury.
Achondroplazja objawy i przyczyny
„Dr Elżbieta Miłosz w poprzednich badaniach ustaliła, że mężczyzna chorował na achondroplazję. Jednak nasza analiza wykazała, że cierpiał także na dyschondrosteozę Lériego-Weilla i hemimielię łokciową” – mówiła przed rokiem w rozmowie z National Geographic dr Magdalena Matczak. Achondroplazja to genetycznie uwarunkowana dysplazja szkieletowa związana z zaburzeniami rozwoju chrząstki, prowadząca do zahamowania wzrostu kości długich i nieproporcjonalnej budowy ciała. W analizowanym przypadku zmiany obejmowały skrócenie kończyn, charakterystyczne deformacje czaszki oraz zmienione proporcje twarzy. Dane naukowe wskazują również na zmiany w obrębie struktury czaszki, w tym zwiększoną objętość wewnątrzczaszkową, co potwierdzono w analizie osteologicznej .
Dyschondrosteoza Lériego-Weilla i hemimelia łokciowa
„Achondroplazja była najczęściej spotykaną dysplazją w zapisie archeologicznym. Jednak dyschondrosteozę Lériego-Weilla odkryto w zaledwie kilku szkieletach” – napisali w badaniu, które opublikowano w czasopiśmie naukowym „International Journal of Osteoarchaeology”. „Mężczyzna ten jest pierwszym przypadkiem z okresu średniowiecza w Europie Środkowej, u którego zdiagnozowano zarówno achondroplazję, jak i dyschondrosteozę Lériego-Weilla” – stwierdzili uczeni. Dyschondrosteoza Lériego-Weilla jest rzadką chorobą genetyczną wpływającą na rozwój kości, szczególnie kończyn, prowadząc do ich deformacji i nieprawidłowych proporcji. Hemimelia łokciowa polega natomiast na częściowym lub całkowitym braku kości łokciowej, co skutkuje poważnymi zaburzeniami funkcjonalnymi kończyny górnej. Współwystępowanie tych schorzeń w jednym przypadku należy do wyjątkowych i zostało potwierdzone w analizie materiału kostnego.
i
Choroby sprzed tysiąca lat
Na podstawie kości badacze nie wiedzieli jednak, jak mógł wyglądać za życia. Rekonstrukcji podjął się Cícero Moraes, specjalista zajmujący się grafiką 3D. W procesie wykorzystano skany czaszki oraz markery grubości tkanek miękkich, a także dane z tomografii komputerowej. „Aby poznać rozmiar innych struktur, takich jak nos, uszy, usta i inne rysy twarzy, wykonaliśmy serię projekcji na podstawie pomiarów wykonanych za pomocą tomografii komputerowej żywych ludzi” – mówi Cícero Moraes. „Zaimportowaliśmy także tomografię żywego człowieka, wirtualnego dawcy, którego budowę czaszki dostosowano do kształtu Ł3/66/90, modyfikując także tkanki miękkie” – wyjaśnia autor. Powstały dwa modele – jeden realistyczny, ukazujący szczegóły anatomiczne, oraz drugi spekulacyjny, przedstawiający możliwy wygląd z uwzględnieniem cech takich jak kolor skóry, włosów i oczu. W obu przypadkach widoczne są cechy dysplazji, w tym wydatne czoło oraz zapadnięta nasada nosa, które stanowią bezpośredni efekt opisanych chorób.
i
