Przerażające skutki pandemii w Polsce: coraz więcej nowotworów w zaawansowanym stadium

2022-02-15 14:17

Wielomiesięczne przekształcenia oddziałów pulmonologicznych i zakaźnych na covidowe to jeden z powodów, z których obecnie diagnozowane nowotwory złośliwe - przede wszystkim płuc i wątroby – wykrywane są w zdecydowanie wyższym stopniu zaawansowania, wskazuje prof. Piotr Rutkowski z Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie w rozmowie z Polską Agencją Prasową.

Przerażające skutki pandemii w Polsce: coraz więcej nowotworów w zaawansowanym stadium
Autor: Getty Images

W rozmowie z PAP prof. Piotr Rutkowski wskazał na kilka czynników, związanych z długiem zdrowotnym, który w okresie pandemii COVID-19 narasta u pacjentów chorujących na nowotwory.

Jak wyjaśnił, w 2020 roku sytuacja trwającej epidemii sprawiła, że znacząco spadła liczba rozpoznań nowotworów u polskich pacjentów.

"W tej chwili przygotowujemy raport za 2021 rok i widać już wyraźnie istotny wzrost wydawanych kart DiLO (karta diagnostyki i leczenia onkologicznego - PAP). Już teraz szacujemy, że tych rozpoznanych nowotworów będzie więcej. Po pierwsze dlatego, że Polska cały czas jest na fali wznoszącej rozpoznań nowotworów jako kraj, w którym wzrasta długość życia, a w którym nadal profilaktyka jest na niedostatecznym poziomie. Po drugie, część chorych, którzy nie zostali rozpoznani w 2020 roku, zostało rozpoznanych w 2021" - wyjaśnił ekspert.

Prof. Rutkowski dodał, że na efekt tzw. długu zdrowotnego w onkologii wskazują także jego osobiste obserwacje. Nie ma jeszcze twardych danych o wyższym stopniu zaawansowania nowotworów u pacjentów, ale więcej osób uczestniczy m.in. w programach lekowych, a te są w znaczącej mierze ukierunkowane na pacjentów z nowotworami przerzutowymi.

Jak powiedział, część chorych ma m.in. bardziej zaawansowane nowotwory skóry i czerniaki.

"Gdy pytamy ich, co jest przyczyną późnego zgłaszania się do lekarza, wskazują często, że przez rok nie wychodzili z domu. Inni mówią, że przez rok mieli teleporady albo nie mogli dostać się do specjalisty" - wyjaśnił prof. Rutkowski.

Poradnik Zdrowie: kiedy iść do onkologa?

Ekspert twierdzi, że przed epidemią w przypadku części nowotworów udawało się w Polsce znacząco ograniczyć śmiertelność.

"Skok był o przeżyte 12-15 procent, czyli był to skok olbrzymi. Teraz cofamy się znów kilka lat. Ośrodki onkologiczne mają w Polsce troszeczkę status szpitali jednoimiennych. One przez całą epidemię działają i zajmują się pacjentami, którzy są już w systemie i są leczeni. Nie było istotnego spadku hospitalizacji tych osób. (...) Teraz w związku z trafianiem do ośrodków pacjentów z bardziej zaawansowanymi nowotworami leczenie jest bardziej czasochłonne, bardziej kosztowne, trudniejsze. W gruncie rzeczy ogranicza to dostęp do leczenia kolejnym chorym" - dodał.

Zdaniem prof. Rutkowskiego w diagnostykę nowotworów należy zaangażować lekarzy rodzinnych. Program Profilaktyka 40 Plus - z jego obserwacji - nie cieszył się, niestety, dużym zainteresowaniem.

"Polacy nie lubią się badać na zapas. To bardzo złe podejście. Dostępność do leczenia jest obecnie na lepszym poziomie. Sprzęt jest lepszy i szybszy np. sprzęt do mammografii. Co z tego jednak, jeżeli nie ma Polek, które się na te mammografię zgłaszają. (...) Konieczne jest szybkie wdrożenie edukacji zdrowotnej do szkół. Po drugie - tak jak mówiłem - lekarze rodzinni muszą się mocniej włączyć w badania profilaktyczne. Biorąc pod uwagę narastający dług zdrowotny, trzeba jak najszybciej wdrożyć w życie Krajową Sieć Onkologiczną" – powiedział ekspert.

Prof. Rutkowski podkreślił, że w ramach KSO niezbędnym elementem, kluczowym dla pacjenta, jest koordynator leczenia, a także infolinia dla pacjenta. "Tę infolinię postulowaliśmy od lat, bo pacjent musi wiedzieć - co zrobić, gdy ma jakieś podejrzenie choroby" – wskazał.

Ocenił, że dług zdrowotny może być najbardziej zauważalny w przypadku raka płuc.

"Przecież oddziały pulmonologiczne były i są przekształcane w covidowe. Trafiają się już przypadki diagnozowanych nowotworów płuc w takim stadium, którego nie obserwowaliśmy od lat 90. XX wieku. To samo dotyczy raka wątrobowo-komórkowego. On jest związany często z infekcją HCV czy HBV. Tym się zajmowali lekarze specjaliści chorób zakaźnych. A przecież szpitale zakaźne zajmowały się w 99 procentach leczeniem COVID. To są grupy nowotworów, które zostały najbardziej dotknięte w zakresie zaawansowania i braku możliwości rozsądnej pomocy pacjentom" - podkreślił prof. Rutkowski.