Zmarła najstarsza Polka Jadwiga Żak-Stewart w wieku 113 lat, co potwierdziły władze samorządowe oraz źródła medialne. Urodziła się 15 lipca 1912 roku w Warszawie, która w chwili jej narodzin znajdowała się w granicach Imperium Rosyjskiego. Od 3 sierpnia 2023 roku pozostawała najstarszą żyjącą osobą w Polsce, po śmierci poprzedniej rekordzistki Józefy Ciesielskiej. W krajowych i międzynarodowych zestawieniach długowieczności figurowała jako jedna z najdłużej żyjących osób urodzonych na ziemiach dzisiejszej Polski, zajmując siódme miejsce w historycznych rankingach długości życia.
Najstarsza osoba w Polsce urodzona przed I wojną światową – potwierdzenie w rejestrach demograficznych
Jadwiga Żak-Stewart była jedną z ostatnich osób urodzonych przed I wojną światową, które dożyły XXI wieku w Polsce. Jej wiek został poddany analizom demograficznym przez organizacje zajmujące się weryfikacją supercentenariuszy, w tym Gerontology Research Group, która gromadzi dane o osobach przekraczających 110 lat życia. Obecność w tych zestawieniach oznacza, że informacje dotyczące daty urodzenia i przebiegu życia zostały skonfrontowane z dokumentami archiwalnymi oraz rejestrami urzędowymi.
Życie Jadwigi Żak-Stewart – od powojennej Polski po wieloletnią emigrację do USA
Po II wojnie światowej Jadwiga Żak-Stewart przeniosła się w 1946 roku do Łodzi, z którą związała znaczną część swojego życia. W okresie stanu wojennego wyjechała do Stanów Zjednoczonych i osiedliła się w Indianapolis w stanie Indiana, gdzie mieszkała przez kilkadziesiąt lat. Przez co najmniej 30 lat pracowała tam w szpitalu, funkcjonując zawodowo aż do późnego wieku. Była dwukrotnie zamężna i miała dwóch synów z pierwszego małżeństwa. Około setnych urodzin zdecydowała się na powrót do Polski.
Ostatnie lata życia najstarszej Polki
Ostatnie lata życia Jadwiga Żak-Stewart spędziła w domu seniora w Łodzi, pozostając aktywna i samodzielna jak na swój wiek. W relacjach medialnych pojawiały się informacje o jej płynnej znajomości języka angielskiego, poczuciu humoru oraz udziale w codziennym życiu społeczności seniorów. Po jej śmierci Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego przekazał słowa pożegnania: „Jej piękno i wrażliwość zapamiętamy na zawsze”. Zmarła 26 stycznia 2026 roku, zamykając rozdział historii polskiej długowieczności obejmujący trzy epoki – przedwojenną, powojenną i współczesną.
Jak dożyć 100 lat?
Badania prowadzone w różnych krajach wskazują, że dożycie 100 lat jest kombinacją czynników genetycznych i stylu życia, przy czym geny mogą decydować o potencjale długowieczności, ale zachowania i codzienne wybory wpływają na to, czy ten potencjał zostanie wykorzystany. Dane z New England Centenarian Study oraz innych analiz genetycznych pokazują, że osoby sięgające setki często mają unikalne warianty genów związane z mechanizmami naprawy komórek i telomerazą, co może zwiększać prawdopodobieństwo przeżycia do takiego wieku nawet o znaczący procent w modelach statystycznych . Jednak nie tylko predyspozycje dziedziczne się liczą. Populacje znane jako „niebieskie strefy” — obszary geograficzne o dużej liczbie stulatków — łączą różne elementy stylu życia, które w wielu niezależnych analizach epidemiologicznych są powiązane z dłuższym życiem bez przewlekłych chorób.
Wpływ diety na długość życia
Wśród kluczowych elementów wymienia się zbilansowaną, roślinną dietę z ograniczeniem soli i wysoko przetworzonej żywności, umiarkowaną regularną aktywność fizyczną oraz utrzymanie prawidłowej masy ciała przez całe życie . Ponadto badania dużych kohort pokazują, że ruch, sen wysokiej jakości i odpowiednia dieta bogata w warzywa, owoce, pełne ziarna i zdrowe tłuszcze są konsekwentnie związane z niższym ryzykiem chorób układu krążenia, metabolicznych i wielu form nowotworów, co przekłada się na większą szansę przeżycia do późnej starości.
Niektóre modele analizują także drobne zmiany — np. zwiększenie codziennej aktywności o kilka minut, dodanie pół porcji warzyw lub dodatkowych minut snu — jako działania, które w długim okresie mogą poprawić “healthspan”, czyli lata życia w dobrym zdrowiu . Unikanie palenia papierosów, umiarkowane spożycie alkoholu oraz silne więzi społeczne i poczucie celu również są często obserwowanymi czynnikami wśród osób starszych, chociaż naukowcy przestrzegają, że korzyści tych zachowań mogą wynikać z ich wpływu na redukcję przewlekłych stanów zapalnych i obciążenia organizmu, a nie są gwarancją setnych urodzin .
