Scyntygrafia - izotop prawdę ci powie

Konsultant:dr Waldemar Mielcarek, specjalista medycyny nuklearnej
8 komentarze
Autor: Beata Prasałek

Wykorzystując izotopy, specjaliści medycyny nuklearnej w trakcie scyntygrafii zaglądają w głąb m.in. serca, kości, nerek, wątroby, płuc, a nawet mózgu.

Scyntygrafia ocenia się wielkość, kształt i położenie konkretnego narządu. Ale nie tylko - można też przekonać się, czy dobrze on funkcjonuje. Jest to badanie izotopowe - znaczy to tyle, że na wstępie pacjentowi podaje się dożylnie (rzadziej doustnie lub wziewnie) niewielką dawkę izotopów promieniotwórczych (tzw. radioznaczników).Dawkę ustala lekarz, biorąc pod uwagę m.in. wagę chorego.
Radioizotopy używane w badaniach scyntygraficznych emitują promieniowanie gamma. Pochłonięta przez pacjenta dawka jest absolutnie bezpieczna dla zdrowia - nie jest większa niż ta, którą otrzymujemy podczas badań rentgenowskich. Poza tym izotopy stosowane w diagnostyce radioizotopowej rozpadają  się w niedługim czasie i są wydalane z organizmu.

Scyntygrafia: w obiektywie kamery

Do większości badań izotopowych nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Pacjent zwykle nie musi też być na czczo - wyjątkiem jest tu np. cholescyntygrafia (ocena dróg żółciowych). Małym dzieciom najczęściej podaje się środek uspokajający, żeby w czasie badania nie poruszały się za bardzo.

Niektóre badania wykonuje się zaraz po podaniu radioznacznika. Czasami trzeba jednak poczekać (w przypadku tarczycy - ok. 15 min, wątroby - ok. 20 min, kości - ok.3 godz.), aby oceniany narząd zdążył go wchłonąć. Następnie pacjent musi się znaleźć przed specjalnym urządzeniem zwanym gammakamerą. Scyntygrafię wykonuje się w różnych pozycjach, zwykle na leżąco, czasem stojąc lub siedząc. Do badania izotopowego nie trzeba się rozbierać, jednak pamiętać należy o pozbyciu się metalowych przedmiotów, np. monet z kieszeni, paska z klamrą czy ozdobnego wisiorka z szyi.


Zdarza się tak, że badaniu poddaje się całe ciało chorego. Pacjent kładzie się wtedy na specjalnym, ruchomym łóżku. Powoli przesuwa się ono do przodu, tak by badany od stóp do głowy został "sfilmowany" gammakamerą. Jej "obiektyw", przypominający wyglądem biały blat o boku długości kilkudziesięciu centymetrów, przesuwa się tuż nad pacjentem. Specjalne czujniki dbają, by została zachowana odpowiednia odległość gammakamery od jego ciała. Gdy chory oddycha - głowica kamery także lekko unosi się i opada wraz z każdym oddechem. Nowoczesne urządzenia tego typu mają 2 lub 3 „obiektywy”. Umieszczone na statywie w kształcie dużego koła mogą obracać się wokół chorego lub stać w miejscu. Dzięki temu gammakamera widzi pacjenta z różnych stron i może tworzyć trójwymiarowe obrazy badanego narządu lub całego organizmu.

Kryształowy obraz

W głowicy gammakamery umiezczony jest specjalny kryształ, który wychwytuje promieniowanie, jakie emituje badany narząd po pochłonięciu odpowiedniej dawki radioizotopu. Program zainstalowany w komputerze połączonym z gammakamerą przetwarza dane z głowicy na obraz organu widoczny także na monitorze. Lekarz widzi cały narząd oraz jego czynności, np. ruch serca, przepływ krwi, żółci, płynu mózgowo-rdzeniowego, pokarmu, moczu. Może to stanowić cenne uzupełnienie badań, np. radiologicznych.
Wynik scyntygrafii zapisuje się w pamięci komputera. Lekarz prowadzący pacjenta otrzymuje  wydruk zdjęć z dokładnym opisem. Jeśli np. istnieją przerzuty nowotworowe, na wydruku widać całą sylwetkę chorego - zarys ciała i wyraźny obraz układu kostnego z widocznymi, prawie czarnymi punktami o różnej wielkości, pokazującymi miejsca, gdzie wystąpiły przerzuty.
Lekarze mogą też uzyskiwać kolorowe obrazy narządu. Tak dzieje się np. w badaniu tarczycy. Różne rodzaje guzków tarczycy w różnym stopniu pochłaniają radioizotop i "świecą" jaśniej lub ciemniej - wtedy na scyntygramie (wydruku) widać np. świecące na czerwono gruczolaki autonomiczne, czyli tzw. guzki gorące. Guzki tzw. zimne nie gromadzą radioznacznika, na wydruku widoczne są wtedy ciemne miejsca.

Bezpieczne badanie

Scyntygrafię wykonuje się tylko na zlecenie lekarza. W zależności od narządu, który poddawany jest badaniu - trwa ona minuty, kilka godzin, czasem parę dni.
Pacjent na ogół nie musi zostawać w szpitalu. Po badaniu powinien wypić ok. 1,5 litra wody, herbaty czy soku, by jak najszybciej wydalić wraz z moczem cały radioizotop. Po badaniach nie trzeba zazwyczaj zachowywać specjalnych środków ostrożności, lepiej jednak nie przebywać w towarzystwie małych dzieci oraz kobiet ciężarnych.
Badanie scyntygraficzne może być wykonane u osoby w każdym wieku, nawet u noworodka. Nie należy go przeprowadzać jedynie u kobiet w ciąży oraz w okresie karmienia piersią. Dlatego też kobiety w wieku rozrodczym kierowane na scyntygrafię powinny wykonywać to badanie w pierwszych dziesięciu dniach cyklu - w ten sposób unikają ryzyka  napromieniowania w bardzo wczesnej ciąży, o istnieniu której jeszcze nie wiedzą.

Ważne

Ważne

Scyntygrafię przeprowadza się, by:

  • sprawdzić, czy wystąpiły przerzuty nowotworowe do innych narządów;
  • przekonać się, jak wygląda przepływ krwi w mięśniu sercowym (np. czy grozi zawał);
  • zbadać mózgowy przepływ krwi, krążenie płynu mózgowo-rdzeniowego (m.in. wykryć jego ewentualny przeciek);
  • zbadać w nieinwazyjny sposób czynność nerek;
  • określić, czy nie doszło do zaburzeń krążenia płucnego (w tym zatorowości płucnej);
  • zdiagnozować pracę wątroby, żołądka i dwunastnicy (zarzucanie treści pokarmowej);
  • poszukać ognisk zapalnych w całym organizmie;
  • określić charakter guzów tarczycy i zlokalizować powiększone przytarczyce
  • sprawdzić, czy stosowane leczenie jest skuteczne.

drukuj

Aktualizacja: 27.01.2014

reklama
Najpopularniejsze artykuły
Cytologia - jak odczytać wyniki cytologii w systemie Bethesda? Cytologia - jak odczytać wyniki cytologii w systemie Bethesda?

Odebrałaś wynik badania cytologicznego i zamiast dobrze znanych ci grup masz niezrozumiały opis? To...

więcej

11985

Antystreptolizyna (ASO) - badanie, które tropi paciorkowce i chorobę reumatyczną Antystreptolizyna (ASO) - badanie, które tropi paciorkowce i chorobę reumatyczną

ASO to przeciwciała blokujące działanie jednego z enzymów paciorkowcowych (streptolizyny O)....

więcej

7789

Badanie krwi - jak się do niego przygotować Badanie krwi - jak się do niego przygotować

Morfologia, OB, cholesterol, cukier to najczęściej wykonywane badania krwi. Warto wiedzieć, co...

więcej

13561

Morfologia krwi kobiet w ciąży może odbiegać od normy Morfologia krwi kobiet w ciąży może odbiegać od normy

Jesteś w ciąży, odebrałaś wynik badania krwi i martwisz się, że odbiegają nieco od norm podanych na...

więcej

12288

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Autodiagnoza

Wybierz badanie

albo

Alfabetyczny indeks badań

A B C D E F G H I J
K L Ł M N O P R S Ś
T U W Z Ż
Eksperci

W przypadku przesuszenia skóry rąk proponuję zastosowanie (wielokrotnie w ciągu dnia) preparatów intensywnie natłuszczających dostępnych w aptekach, takich jak Diprobaza, Nanobaza, Dermobaza, maść...

Niestety, w powyższej sprawie wiele zależy od postępowania urzędniczego w NFZ. Oddział Wojewódzki NFZ istotnie doręcza świadczeniobiorcy potwierdzone skierowanie nie później niż 14 dni przed dniem...

Niestety, w celu postawienia właściwej diagnozy konieczne jest wykonanie badania dermatologicznego. Najprawdopodobniej występuje u Pani rogowiec stóp, który często jest chorobą dziedziczną. Jednakże...

Grupy wsparcia
data

Lipiec 29, 2014

1200 kcal za mało, bo będzie jojo :P Przede wszystkim na tej imprezie trzeba się pilnować, żeby nie zjeść za dużo chipsów, paluszków i słodyczy, a i alkohol jest kaloryczny (pomijając fakt, że lepiej z nim nie przesadzać, żeby się nie upić) :D jeśli już pijemy, to lepiej nie brać w tym...

data

Lipiec 29, 2014

Kotki, nie chwalcie się, że schudliście po kilkanaście kilogramów w przeciągu kilkunastu dni... To nie jest zdrowe odchudzanie. Pytanie jak wiele z tego stanowi tłuszcz, a ile woda, mięśnie... Przebieg zdrowego odchudzania zależy od tego, w jakim jesteśmy wieku, jakie grożą nam choroby i...

data

Lipiec 29, 2014

podsumowując jakby nie było raczej po nim nie schudniesz, ale widzisz ile pożytku dla organizmu z takiej kapsułki dziennie :) czy wypitej połowy łyżeczki w moim przypadku. A i żadne proszki na odchudzanie też Ci nie pomogą, nawet nie zawracaj sobie nimi głowy, mądra dieta i ćwiczenia i...

data

Lipiec 29, 2014

Przerażona zaprzestaniem spożywania mięsa? Tak bym tego nie nazwała. Po prostu weszło im to w nawyk, a większość takich ludzi spożywa mięsa zdecydowanie za dużo, bo babcie gotowały i weszło im to w krew. Osobiście zwiększyłam swoją koncentrację jedząc więcej ryb i orzechów. Czekolada...

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.